{"id":26456,"date":"2025-11-23T15:55:04","date_gmt":"2025-11-23T10:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26456"},"modified":"2025-11-23T15:55:04","modified_gmt":"2025-11-23T10:55:04","slug":"hazarek-depe-kopetdag-etegindaki-eneolit-duralgasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26456","title":{"rendered":"Hazarek-depe K\u00f6petdag Etegind\u00e4ki Eneolit Duralgasy"},"content":{"rendered":"<p>Hazarek-depe (k\u00f6plen\u00e7 Hazar hek-depe \u00fda-da Hazarekdepe di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 (Kaka etraby) \u00e7\u00e4klerinde, K\u00f6petdagy\u0148 eteklerind\u00e4ki irki ekeran\u00e7ylyk zolagynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n gadymy oturym \u00fderidir. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik esasan Eneolit (mis-da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolup, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 irki ekeran\u00e7ylyk jemgy\u00fdetlerini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi we \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f durmu\u015fy barada gymmatly maglumat ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bHazarek-depe, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 Neolitden (Je\u00fdt\u00fcn medeni\u00fdeti) so\u0148ky Eneolit d\u00f6wr\u00fcni \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan esasy arheologik \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 biridir.Onu\u0148 esasy \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f d\u00f6wri takmynan m. \u00f6. V m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ahyry bilen m. \u00f6. IV m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ortalaryna \u00e7enli dowam edipdir. Bu d\u00f6w\u00fcr arheologik terminologi\u00fdada Namazga I d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ahyry we Namazga II d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ba\u015flangyjy bilen baglany\u015fykly hasaplan\u00fdar.Ol Namazgadepe \u00fdaly be\u00fdik we uly siwilizasi\u00fda merkezlerine tarap ilkinji \u00e4dimleri be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n, irki ekeran\u00e7ylyk medeni\u00fdetini\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fc\u015fini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bHazarek-depe ki\u00e7ir\u00e4k oba tipind\u00e4ki oturym \u00fderi bolup, onu\u0148 gurlu\u015fy \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 adamlaryny\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u015fertlerini a\u00fddy\u0148la\u015fdyr\u00fdar. \u00dda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary esasan \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlupdyr. Olar plan bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6rtgyra\u0148 bolup, bir \u00fda-da birn\u00e4\u00e7e ki\u00e7ijik otagdan ybarat bolupdyr. Ja\u00fdlary\u0148 i\u00e7ki diwarlary pal\u00e7yk bilen suwalypdyr.Ja\u00fdlar biri-birine gaty \u00fdakyn \u00fderle\u015fip, dykyz toplumy emele getiripdir. Bu gurlu\u015f, gorany\u015f we \u00fdylylyk saklamak \u00fc\u00e7in amatly bolupdyr.Hazarek-depe tapyndylary \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 adamlaryny\u0148 ykdysady\u00fdetini\u0148 iki esasy s\u00fct\u00fcnden ybarat bolandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r: ekeran\u00e7ylyk we maldar\u00e7ylyk.<\/p>\n<p>\u200b Depe K\u00f6petdagy\u0148 eteklerind\u00e4ki ekin me\u00fddanlaryna \u00fdakyn \u00fderde \u00fderle\u015fipdir. Adamlar suwarymly ekeran\u00e7ylyk bilen me\u015fgullanyp, esasan bugda\u00fd we arpa \u00fdaly d\u00e4neleri \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdiripdirler.Esasan go\u00fdun we ge\u00e7ileri idedipdirler. Bu ha\u00fdwanlar di\u0148e bir azyk \u00e7e\u015fmesi bolman, e\u00fdsem hamyndan senet\u00e7ilik we gurlu\u015fyk materiallary hem alnypdyr.<\/p>\n<p>\u200bHazarek-depe has irki d\u00f6wre (Namazga I-II) degi\u015fli bolany \u00fc\u00e7in, tapylan keramika \u00f6n\u00fcmleri esasan el bilen \u00fdasaly\u015fy we \u00fd\u00f6neke\u00fdligi bilen tapawutlan\u00fdar. Olar k\u00f6plen\u00e7 gyzylymtyl-go\u0148ur re\u0148kli bolup, \u00fd\u00f6neke\u00fd geometrik we zolakly nagy\u015flar bilen bezelipdir. Bu \u00fderde tapylan pal\u00e7ykdan \u00fdasalan a\u00fdal he\u00fdkeljiklerini\u0148 galyndylary \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 hasyllylyk kultuny we dini ynan\u00e7laryny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir.<\/p>\n<p>Hazarek-depe, \u00fderli arheologik yzygiderliligi (hronologi\u00fdany) takyk kesgitlemekde m\u00f6h\u00fcm rol o\u00fdnapdyr. Onu\u0148 gatlaklary, T\u00fcrkmenistany\u0148 has irki ekeran\u00e7ylyk medeni\u00fdetlerinden (Je\u00fdt\u00fcn) so\u0148ky uly \u015f\u00e4her siwilizasi\u00fdalaryna (Altyndepe) ge\u00e7i\u015f prosesini\u0148 aralyk basgan\u00e7aklaryny a\u00fddy\u0148la\u015fdyrmaga \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda Hazar-hek-depe, T\u00fcrkmenistany\u0148 taryhy-medeni goraghanalaryny\u0148 bir b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde goralyp saklan\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00d6wezdurdy\u00fdewa Ogulny\u00fdaz<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hazarek-depe (k\u00f6plen\u00e7 Hazar hek-depe \u00fda-da Hazarekdepe di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 (Kaka etraby) \u00e7\u00e4klerinde, K\u00f6petdagy\u0148 eteklerind\u00e4ki irki ekeran\u00e7ylyk zolagynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n gadymy oturym \u00fderidir. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik esasan Eneolit (mis-da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolup, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 irki ekeran\u00e7ylyk jemgy\u00fdetlerini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi we \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f durmu\u015fy barada gymmatly maglumat ber\u00fd\u00e4r. \u200bHazarek-depe, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 Neolitden (Je\u00fdt\u00fcn medeni\u00fdeti) so\u0148ky Eneolit d\u00f6wr\u00fcni \u00f6z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26456"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26457,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26456\/revisions\/26457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}