{"id":26458,"date":"2025-11-23T15:56:21","date_gmt":"2025-11-23T10:56:21","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26458"},"modified":"2025-11-23T15:56:21","modified_gmt":"2025-11-23T10:56:21","slug":"hoja-idatgala-amyderyanyn-boyundaky-orta-asyr-yadygarligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26458","title":{"rendered":"Hoja Idatgala &#8211; Amyder\u00fdany\u0148 Bo\u00fdundaky Orta Asyr \u00ddadyg\u00e4rligi"},"content":{"rendered":"<p>Hoja Idatgala (\u00fda-da Hojalyga-gala) T\u00fcrkmenistany\u0148 Lebap wela\u00fdatyny\u0148 (Amyder\u00fdany\u0148 sag kenary) \u00e7\u00e4klerinde, taryhy Amul (h\u00e4zirki T\u00fcrkmenabat) \u015f\u00e4herini\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, esasan orta asyrlara degi\u015fli bolan gala we medeni \u00fdadyg\u00e4rlik toplumydyr. Ol di\u0148e bir harby desga d\u00e4l, e\u00fdsem, lokal zy\u00fdarat we dini merkez h\u00f6km\u00fcnde hem \u00e4hmi\u00fdetli bolupdyr.<\/p>\n<p>Hoja Idatgalany\u0148 esasy gurlu\u015flaryny\u0148 XII\u2013XIII asyrlara (Horezm\u015falar we Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ahyrlary) degi\u015flidigi \u00e7aklanyl\u00fdar, \u00fd\u00f6ne onu\u0148 \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fderind\u00e4ki ilkinji oturym yzlary has irki d\u00f6wre uzap bil\u00fd\u00e4r. Gala be\u00fdik dep\u00e4ni\u0148 \u00fcst\u00fcnde gurulup, Amyder\u00fdany\u0148 ugrunda ge\u00e7elgeleri we s\u00f6wda \u00fdollaryny g\u00f6zeg\u00e7ilikde saklamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik beripdir. Amyder\u00fdany\u0148 bu b\u00f6legi Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 wajyp \u00e7atrygy bolupdyr. Halk arasynda gowgaly taryhy wakalar bilen bagly ertekiler we ynan\u00e7lar gi\u0148 \u00fda\u00fdrandyr. &#8220;Idat&#8221; ady onu\u0148 taryhynda \u00fda\u015fan \u00fda-da ja\u00fdlanan belli bir \u015fahsy\u00fdet bilen baglany\u015fykly bolmagy m\u00fcmkin.<\/p>\n<p>\u200bGala yzmyjar we d\u00f6rtgyra\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fde bolupdyr.Gala \u00e7ig kerpi\u00e7den we pahsadan gurlan galy\u0148 gorag diwarlary bilen berkidilipdir. Diwarlary\u0148 bur\u00e7larynda we yzmyjarlarynda gorany\u015f we g\u00f6zeg\u00e7ilik \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen \u00fdarym tegelek di\u0148ler \u00fderle\u015fipdir.Galany\u0148 i\u00e7inde harby garnizon, gorag\u00e7ylar we \u00fda\u015fa\u00fdjylar \u00fc\u00e7in otaglar, ammar ja\u00fdlary we suw saklamak \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen \u00e7ukurlar bolupdyr. Galany\u0148 gola\u00fdynda we i\u00e7inde, orta asyrlara mahsus bolan ki\u00e7ijik zy\u00fdarathana (g\u00fcmmezli gurlu\u015f) galyndylaryny\u0148 bolmagy m\u00fcmkin. Bu onu\u0148 dini \u00e4hmi\u00fdetini\u0148 hem bardygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bHoja Idatgala, Amyder\u00fdany\u0148 ugrundaky be\u00fdleki k\u00f6p sanly harby desgalar \u00fdaly, mongol \u00e7ozu\u015flary (XIII asyr) we so\u0148raky i\u00e7erki uru\u015flar zerarly uly zy\u00fdan \u00e7ekipdir. So\u0148ky d\u00f6w\u00fcrlerde onu\u0148 harby \u00e4hmi\u00fdeti peselip, ki\u00e7ijik oturym \u00fderi \u00fda-da zy\u00fdarat \u00fderi h\u00f6km\u00fcnde ulanylypdyr.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda gala galyndysy, Lebap sebitini\u0148 taryhy-medeni mirasyny\u0148 bir b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde goralyp saklan\u00fdar. Ol, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 \u00fcst\u00fcnden Amyder\u00fda bo\u00fdun\u00e7a dowam eden s\u00f6wdany we harby durmu\u015fy \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in gymmatly ob\u00fdektdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Muhamedow Di\u00fdar<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hoja Idatgala (\u00fda-da Hojalyga-gala) T\u00fcrkmenistany\u0148 Lebap wela\u00fdatyny\u0148 (Amyder\u00fdany\u0148 sag kenary) \u00e7\u00e4klerinde, taryhy Amul (h\u00e4zirki T\u00fcrkmenabat) \u015f\u00e4herini\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, esasan orta asyrlara degi\u015fli bolan gala we medeni \u00fdadyg\u00e4rlik toplumydyr. Ol di\u0148e bir harby desga d\u00e4l, e\u00fdsem, lokal zy\u00fdarat we dini merkez h\u00f6km\u00fcnde hem \u00e4hmi\u00fdetli bolupdyr. Hoja Idatgalany\u0148 esasy gurlu\u015flaryny\u0148 XII\u2013XIII asyrlara (Horezm\u015falar we Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ahyrlary) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26458"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26459,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26458\/revisions\/26459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}