{"id":26462,"date":"2025-11-23T15:59:31","date_gmt":"2025-11-23T10:59:31","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26462"},"modified":"2025-11-23T15:59:31","modified_gmt":"2025-11-23T10:59:31","slug":"kone-sarahs-taryhy-yollaryn-catrygyndaky-gala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26462","title":{"rendered":"K\u00f6ne Sarahs &#8211; Taryhy \u00ddollary\u0148 \u00c7atrygyndaky Gala"},"content":{"rendered":"<p>K\u00f6ne Sarahs T\u00fcrkmenistany\u0148 Sarahs etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, T\u00e4hran-Ma\u015fat \u00fdoluny\u0148 gola\u00fdynda, Tejen der\u00fdasyny\u0148 kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n gadymy we strategik ta\u00fddan wajyp taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu gala esasan Sarahs wela\u00fdatyny\u0148 merkezi we Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugrundaky uly s\u00f6wda \u015f\u00e4heri bolup hyzmat edipdir.K\u00f6ne Sarahsy\u0148 taryhy miladydan \u00f6\u0148ki III asyrdan ba\u015flap, ilkinji \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f yzlaryny\u0148 Parfi\u00fda d\u00f6wr\u00fcne degi\u015flidigi \u00e7aklanyl\u00fdar. \u015e\u00e4her esasan VI-VII asyrlarda (Sasaniler d\u00f6wri) we X-XII asyrlarda (Seljuklar d\u00f6wri) i\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen d\u00f6wr\u00fcni ba\u015fdan ge\u00e7iripdir.<\/p>\n<p>\u200b Sarahs G\u00fcndogar bilen G\u00fcnbatary\u0148 arasyndaky esasy s\u00f6wda we harby \u00e7atryklary\u0148 birinde \u00fderle\u015fip, Horasany\u0148 (h\u00e4zirki E\u00fdran we T\u00fcrkmenistan) m\u00f6h\u00fcm ykdysady we medeni gapysy bolupdyr. Arap basypaly\u015flaryndan so\u0148, Sarahs Horasany\u0148 iri yslam medeni\u00fdet merkezine \u00f6wr\u00fcldi. Bu \u00fderde k\u00f6p me\u015fhur alym, \u015fahyr we taryh\u00e7y \u00fda\u015fapdyr.<\/p>\n<p>K\u00f6ne Sarahs iki esasy b\u00f6lekden ybarat bolupdyr, Gala (Arh) we onu\u0148 da\u015fyndaky \u015e\u00e4hristan (\u015f\u00e4her\u00e7\u00e4).Sarahsy\u0148 merkezi bolan gala, \u00e4girt uly be\u00fdiklikde we me\u00fddanda bolup, da\u015fy berk \u00e7ig kerpi\u00e7den we pahsadan gurlan diwarlar bilen berkidilipdir. Bu diwarlar harby gorag funksi\u00fdasyny \u00fderine \u00fdetiripdir. Gazuw-agtary\u015f i\u015fleri netijesinde gala i\u00e7inde we \u015f\u00e4her\u00e7\u00e4de k\u00f6\u015fkleri\u0148, harby kazarmalary\u0148, ybadathanalary\u0148, metjitleri\u0148 we senet\u00e7ilik ussahanalaryny\u0148 galyndylary tapyldy.Seljuklar d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolan binalarda bi\u015fen kerpi\u00e7den we gipsden \u00fdasalan \u00e7yl\u015fyrymly geometrik we hatly nagy\u015flar ulanylyp, \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 Horasan binag\u00e4rlik mekdebini\u0148 ussatlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Sarahs galasy \u00f6z da\u015fky b\u00f6leklerinde birn\u00e4\u00e7e gymmatly taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b Abul Fazl (Sarahs Baba) K\u00fcmmeti<\/p>\n<p>\u200bBu, Sarahsy\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n i\u0148 me\u015fhur binalary\u0148 biridir. Ol XI asyrda \u00fda\u015fap ge\u00e7en me\u015fhur sufi alym \u015eyh Abul Fazl-y Serahsyny\u0148 (Serahsy Baba) mazarydyr. K\u00fcmmet Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 k\u00e4mil gurlu\u015fyk we bezeg usullaryny\u0148 aja\u00fdyp nusgasydyr.<\/p>\n<p>\u200b\u00ddarty G\u00f9mmez<\/p>\n<p>\u200b\u00ddarty G\u00f9mmez (\u00fda-da \u00ddartyg\u00fcmmez) \u015f\u00e4heri\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, Seljuk d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli be\u00fdleki bir m\u00f6h\u00fcm binag\u00e4rlikdir. Onu\u0148 g\u00fcmmezini\u0148 bir b\u00f6legi wagtla\u00fdyn\u00e7a \u00fdykyldygy seb\u00e4pli halk arasynda bu at bilen tanal\u00fdar.<\/p>\n<p>Sarahs 1221-nji \u00fdylda \u00c7ingiz hany\u0148 go\u015funlary tarapyndan basylyp alnanda we doly we\u00fdran edilende uly hel\u00e4k\u00e7ilige u\u00e7rady. \u015e\u00e4her bu hel\u00e4k\u00e7ilikden so\u0148 kem-kemden dikeldilen hem bolsa, ozalky \u015f\u00f6hratyny doly gazanyp bilmedi.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda K\u00f6ne Sarahs galasy T\u00fcrkmenistany\u0148 esasy taryhy-medeni goraghanalaryny\u0148 biri bolup, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugrunda d\u00f6r\u00e4n we \u00fditirim bolan \u015f\u00e4her siwilizasi\u00fdalary hakynda gymmatly maglumat ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Kadyrow Hanm\u00e4mmet<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00f6ne Sarahs T\u00fcrkmenistany\u0148 Sarahs etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, T\u00e4hran-Ma\u015fat \u00fdoluny\u0148 gola\u00fdynda, Tejen der\u00fdasyny\u0148 kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n gadymy we strategik ta\u00fddan wajyp taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu gala esasan Sarahs wela\u00fdatyny\u0148 merkezi we Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugrundaky uly s\u00f6wda \u015f\u00e4heri bolup hyzmat edipdir.K\u00f6ne Sarahsy\u0148 taryhy miladydan \u00f6\u0148ki III asyrdan ba\u015flap, ilkinji \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f yzlaryny\u0148 Parfi\u00fda d\u00f6wr\u00fcne degi\u015flidigi \u00e7aklanyl\u00fdar. \u015e\u00e4her esasan VI-VII asyrlarda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26462"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26463,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26462\/revisions\/26463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}