{"id":26464,"date":"2025-11-23T16:12:09","date_gmt":"2025-11-23T11:12:09","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26464"},"modified":"2025-11-23T16:12:09","modified_gmt":"2025-11-23T11:12:09","slug":"muhammet-ibn-zeydin-kummeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26464","title":{"rendered":"Muhammet ibn Ze\u00fddi\u0148 K\u00fcmmeti"},"content":{"rendered":"<p>Muhammet ibn Ze\u00fddi\u0148 k\u00fcmmeti (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Soltan Alyny\u0148 k\u00fcmmeti ady bilen hem du\u015f gelip bilner) T\u00fcrkmenistany\u0148 Mary wela\u00fdatyny\u0148 Ba\u00fdramaly etrabyndaky Gadymy Merwi\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, XII asyra degi\u015fli i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli arhitektura \u00fdadyg\u00e4rliklerini\u0148 biridir. Ol Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 gurlu\u015fyk sungatyny\u0148 has k\u00e4mil we in\u00e7e nagy\u015flary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n nusgasy hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bBu k\u00fcmmeti\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 takyk senesi onu\u0148 esasy giri\u015fini\u0148 \u00fdokarsynda \u00fderle\u015fen arap\u00e7a \u00fdazgylar arkaly kesgitlenipdir. M. \u00dd. Masson tarapyndan okalyp d\u00fc\u015f\u00fcndirilen bu \u00fdazgy \u00fdadyg\u00e4rligi takmynan 1112-1113-nji \u00fdyllar bilen senele\u00fd\u00e4r.Ol Mary wela\u00fdatyny\u0148 h\u00f6k\u00fcmdary bolan \u015eerefeddin Abu Tahyry\u0148 bu\u00fdrugy bilen gurlup, onda Muhammet Se\u00fdit ibn Ze\u00fddi\u0148 ja\u00fdlanandygy hasaplanyl\u00fdar. Bu \u015fahsy\u00fdet dini we d\u00f6wlet i\u015flerinde uly abra\u00fda e\u00fde bolupdyr.<\/p>\n<p>\u200bK\u00fcmmet ined\u00f6rd\u00fcl g\u00f6rn\u00fc\u015fli (taraplary 8,5 metre gola\u00fd), esasy b\u00f6legi \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlupdyr, \u00fd\u00f6ne tutu\u015f da\u015f \u00fd\u00fczi we i\u00e7i bi\u015fen kerpi\u00e7 bilen \u00f6r\u00fclip, bezeg i\u015fleri \u00fderine \u00fdetirilipdir.K\u00fcmmeti\u0148 binag\u00e4rlik gymmaty, esasan, onu\u0148 i\u00e7ine we da\u015fyna edilen bezeglerde jemlen\u00fd\u00e4r. Diwarlary\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne d\u00fcrli \u00fdagda\u00fdda \u00fderle\u015fdirilen bi\u015fen kerpi\u00e7ler arkaly emele gelen geometrik we hatly nagy\u015flar \u00f6r\u00e4n in\u00e7e we ussatlyk bilen \u00fderine \u00fdetirilipdir. I\u00e7ki diwarlary\u0148 bur\u00e7laryndan ined\u00f6rd\u00fcl binadan tegelek g\u00fcmmeze ge\u00e7i\u015fi \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n paruslar (arhitekturany\u0148 bir b\u00f6legi) \u00e7yl\u015fyrymly kerpi\u00e7 nagy\u015flary bilen bezelip, bu usul Seljuklary\u0148 g\u00fcmmez gurmak ussatlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.K\u00fcmmeti\u0148 ilkinji g\u00fcmmezi XX asyry\u0148 ba\u015fynda \u00fdykylypdyr, \u00fd\u00f6ne 1937-nji \u00fdylda Buharadan bolan ussalar tarapyndan ga\u00fdtadan dikeldilipdir.<\/p>\n<p>\u200bBu k\u00fcmmeti\u0148 i\u0148 uly \u00e4hmi\u00fdeti, onu\u0148 gurlu\u015fyk senesini we ha\u00fdsy \u015fahsy\u00fdet bilen baglany\u015fyklydygyny anykla\u015fdyrmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik beren taryhy \u00fdazgyny\u0148 saklanyp galmagydyr. Bu \u00fdazgy, Seljuklar e\u00fd\u00fdamyny\u0148 be\u00fdleki \u00fdadyg\u00e4rlikleri bilen de\u0148e\u015fdirilende, onu\u0148 \u00f6z d\u00f6wr\u00fcnde n\u00e4hili \u00e4hmi\u00fdetli bina bolandygyna \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda bu \u00fdadyg\u00e4rlik Gadymy Merw taryhy-medeni goraghanasyny\u0148 esasy ob\u00fdektlerini\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde goral\u00fdar we sebiti\u0148 Seljuklar d\u00f6wr\u00fcnd\u00e4ki dini we binag\u00e4rlik \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 aja\u00fdyp subutnamasydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Resulow Nur\u00fdagdy<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 108-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muhammet ibn Ze\u00fddi\u0148 k\u00fcmmeti (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Soltan Alyny\u0148 k\u00fcmmeti ady bilen hem du\u015f gelip bilner) T\u00fcrkmenistany\u0148 Mary wela\u00fdatyny\u0148 Ba\u00fdramaly etrabyndaky Gadymy Merwi\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, XII asyra degi\u015fli i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli arhitektura \u00fdadyg\u00e4rliklerini\u0148 biridir. Ol Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 gurlu\u015fyk sungatyny\u0148 has k\u00e4mil we in\u00e7e nagy\u015flary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n nusgasy hasaplan\u00fdar. \u200bBu k\u00fcmmeti\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 takyk senesi onu\u0148 esasy giri\u015fini\u0148 \u00fdokarsynda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26465,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26464\/revisions\/26465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}