{"id":26480,"date":"2025-11-23T17:06:52","date_gmt":"2025-11-23T12:06:52","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26480"},"modified":"2025-11-23T17:06:52","modified_gmt":"2025-11-23T12:06:52","slug":"aksaray-din","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26480","title":{"rendered":"AKSARA\u00dd DI\u00d1"},"content":{"rendered":"<p>Aksara\u00fd K\u00f6\u015fgi (Ak K\u00f6\u015fk \u00fda-da Ak Sara\u00fd), XIV asyry\u0148 ahyrynda Amir Teymur (Tamerlan) tarapyndan gurdurylan, be\u00fdikligi we ka\u015fa\u0148lygy bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4 me\u015fhur bolan bir taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Tamerlany\u0148 dogduk \u015f\u00e4heri bolan \u015e\u00e4hrisebz, bir wagtlar onu\u0148 imperi\u00fdasyny\u0148 ikinji pa\u00fdtagty we esasy binag\u00e4rlik merkezi bolup hyzmat edipdir.Tamerlan 1370-nji \u00fdylda g\u00fc\u00fd\u00e7 alan so\u0148, \u00f6z sy\u00fdasy we harby kuwwatyny g\u00f6rkezmek maksady bilen, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni ha\u00fdran galdyrjak binalary gurmagy maksat edin\u00fd\u00e4r. Aksara\u00fd K\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 gurlu\u015fyna 1380-nji \u00fdylda ba\u015flanyp, k\u00f6\u015fk takmynan 20 \u00fdyllap gurlupdyr. Gurlu\u015fyk i\u015flerine Tamerlany\u0148 basyp alan \u00fderlerinden, esasan hem Horezmdir Samarkantdan getiren i\u0148 ussat binag\u00e4rleri we h\u00fcn\u00e4rmenleri gatna\u015fdyrylypdyr.K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 ady \u2014 &#8220;Ak Sara\u00fd&#8221; \u2014 uly, \u00fdagty we ka\u015fa\u0148 manyny berip, onu\u0148 \u00e4girt uly \u00f6l\u00e7eglerini we bezegini nygta\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bAksara\u00fd K\u00f6\u015fgi, Tamerlan d\u00f6wr\u00fcni\u0148 binag\u00e4rlik usullaryny\u0148 i\u0148 k\u00e4mil nusgasyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r:K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 i\u0148 esasy we h\u00e4zirki wagta \u00e7enli saklanyp galan b\u00f6legi, onu\u0148 ba\u015f portaly (pe\u015ftagydyr). Bu portal \u015fe\u00fdle bir uludy welin, orta asyr sy\u00fdahat\u00e7ylary we taryh\u00e7ylary, \u015fol sanda me\u015fhur Ispan il\u00e7isi Klawiho, ony g\u00f6rende ha\u00fdran galyp \u00fdazypdyrlar.K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 g\u00fcmmezini\u0148 be\u00fdikligi 70 metre \u00fdetipdir, \u00fdagny \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 i\u0148 be\u00fdik ymaratlaryndan biri bolupdyr. Portaly\u0148 be\u00fdikligi bolsa 50 metrden gowrak bolupdyr.<\/p>\n<p>\u200bAksara\u00fd K\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 \u00fd\u00fczleri \u00fdaldyrak, re\u0148kli kafeller we mawy, g\u00f6k, altynsow re\u0148kler bilen garylan \u00e7yl\u015fyrymly geometrik hem-de \u00fdazgyly mozaikalar bilen bezelipdir. \u00ddazgylary\u0148 arasynda Gurhany\u0148 a\u00fdatlary we Tamerlany\u0148 \u015fygarlary bolupdyr.K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 i\u00e7inde uly e\u00fdwanlar, kabul edi\u015f zallary we dyn\u00e7 aly\u015f otaglary bilen birlikde, howuzlar we baglar \u00fderle\u015fipdir.<\/p>\n<p>Ispan il\u00e7isi R. G. de Klawiho, 1404-nji \u00fdylda \u015e\u00e4hrisebzde bolanda, Aksara\u00fdy\u0148 be\u00fdikligine we ka\u015fa\u0148lygyna ha\u00fdran galyp, \u015fe\u00fdle \u00fdazypdyr: &#8220;K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 portaly gaty uly. K\u00f6\u015fk d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki i\u0148 t\u00e4sin we ka\u015fa\u0148 ymaratdyr. Eger ha\u00fdsydyr bir bina \u00fda-da adam g\u00fcrr\u00fc\u0148i edilse, onu\u0148 \u00fcst\u00fcnde &#8216;Bizi\u0148 kuwwatymyzy g\u00f6rmek isle\u00fd\u00e4nler, bizi\u0148 gur\u00fdan zatlarymyza seretsinler&#8217; di\u00fden \u00fdazgy bar.&#8221;Gynansak-da, Aksara\u00fd K\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 k\u00f6p b\u00f6legi wagt ge\u00e7megi bilen, esasan hem XVII asyrda Buhara hanlygy bilen bolan gapma-gar\u015fylyklar netijesinde we tebigy seb\u00e4plere g\u00f6r\u00e4 \u00fdykylypdyr.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda bu be\u00fdik binany\u0148 di\u0148e \u00e4girt uly we t\u00e4sirli portaly\u0148 galan b\u00f6lekleri (pyrlanan diwarlary) saklanyp galypdyr. Bu galan b\u00f6lekler hem, Tamerlany\u0148 ni\u00fdet eden \u00e4girt uly pro\u00fdektini\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we g\u00f6zelligini g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.Aksara\u00fd K\u00f6\u015fgi, \u015e\u00e4hrisebzi\u0148 taryhy merkezi bilen birlikde, UNESCO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Mirasyny\u0148 sanawyna girizilendir. Ol, Tamerlany\u0148 medeni\u00fdete we binag\u00e4rlige beren \u00e4girt uly goldawyny\u0148 we onu\u0148 imperi\u00fdasyny\u0148 sy\u00fdasy kuwwatyny\u0148 i\u0148 a\u00fddy\u0148 ny\u015fany bolup dur\u00fdar. Aksara\u00fd, di\u0148e bir \u00d6zbegistany\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem tutu\u015f d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 taryhy-medeni mirasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7aryguly\u00fdew Ka\u00fdumguly<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aksara\u00fd K\u00f6\u015fgi (Ak K\u00f6\u015fk \u00fda-da Ak Sara\u00fd), XIV asyry\u0148 ahyrynda Amir Teymur (Tamerlan) tarapyndan gurdurylan, be\u00fdikligi we ka\u015fa\u0148lygy bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4 me\u015fhur bolan bir taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Tamerlany\u0148 dogduk \u015f\u00e4heri bolan \u015e\u00e4hrisebz, bir wagtlar onu\u0148 imperi\u00fdasyny\u0148 ikinji pa\u00fdtagty we esasy binag\u00e4rlik merkezi bolup hyzmat edipdir.Tamerlan 1370-nji \u00fdylda g\u00fc\u00fd\u00e7 alan so\u0148, \u00f6z sy\u00fdasy we harby kuwwatyny g\u00f6rkezmek maksady [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26480"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26481,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26480\/revisions\/26481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}