{"id":26482,"date":"2025-11-23T17:08:28","date_gmt":"2025-11-23T12:08:28","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26482"},"modified":"2025-11-23T17:08:28","modified_gmt":"2025-11-23T12:08:28","slug":"amul-jeyhunyn-kenaryndaky-beyik-gecelge","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26482","title":{"rendered":"Amul-Je\u00fdhuny\u0148 Kenaryndaky Be\u00fdik Ge\u00e7elge"},"content":{"rendered":"<p>\u200bAmul (h\u00e4zirki wagtda onu\u0148 galyndylary T\u00fcrkmenabat (\u00f6\u0148ki \u00c7\u00e4rjew) \u015f\u00e4herini\u0148 gola\u00fdynda, Je\u00fdhun (Amyder\u00fda) der\u00fdasyny\u0148 kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r) orta asyrlarda Merkezi Azi\u00fdany\u0148 we Horasany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm taryhy \u015f\u00e4herlerini\u0148 biridir. Ol esasan Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 m\u00f6h\u00fcm bir b\u00f6legini\u0148, \u00fdagny Amyder\u00fdadan ge\u00e7elg\u00e4ni\u0148 esasy nokady h\u00f6km\u00fcnde me\u015fhurdyr.<\/p>\n<p>\u200bAmuly\u0148 taryhy miladydan \u00f6\u0148ki d\u00f6w\u00fcrlere uza\u00fdar, \u00fd\u00f6ne ol esasy g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fc\u015fini orta asyrlarda (IX\u2013XIII asyrlar) g\u00f6r\u00fd\u00e4r.Amul der\u00fdany\u0148 i\u0148 amatly \u00fderinde \u00fderle\u015fip, demirgazykdaky we g\u00fcnbatardaky Horasan \u00fderlerini we Horezmi, G\u00fcndogardaky Mawerannahr (Sogdiana) we Hyta\u00fd bilen baglany\u015fdyr\u00fdan esasy g\u00fcmr\u00fck we logistika merkezini emele getiripdir. Kerwenler bu \u00fderde der\u00fdany ga\u00fdyklar we k\u00f6pr\u00fcler arkaly ge\u00e7ipdirler. Amul, Amyder\u00fdany\u0148 suwarymly zolagynda \u00fderle\u015fendigi \u00fc\u00e7in ekeran\u00e7ylyk we maldar\u00e7ylyk \u00f6n\u00fcmleri bilen \u00fcpj\u00fcn edilip, uly bazary bolan, senet\u00e7iligi\u0148 \u00f6sen \u015f\u00e4heri bolupdyr.Ol, Mawerannahry\u0148 g\u00fcnbatar gapysy h\u00f6km\u00fcnde, der\u00fda bo\u00fdun\u00e7a go\u0148\u015fy wela\u00fdatlardan goranmagy \u00fcpj\u00fcn eden berk harby gala bolup hyzmat edipdir.<\/p>\n<p>\u200bGadymy Amuly\u0148 galyndylary \u015f\u00e4heri\u0148 iki esasy b\u00f6lekden ybarat bolandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.\u015e\u00e4heri\u0148 i\u0148 be\u00fdik we berk goral\u00fdan b\u00f6legi bolup, h\u00f6k\u00fcmdary\u0148 k\u00f6\u015fgi we administratiw binalar \u00fderle\u015fipdir.Galany\u0148 da\u015fyndaky \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f we s\u00f6wda b\u00f6lekleri bolan \u015e\u00e4hristan bilen Rabat (kerwensara\u00fdlary\u0148 we s\u00f6wda ja\u00fdlaryny\u0148 zolagy) dykyz we tertipli gurlupdyr.\u015e\u00e4heri\u0148 esasy a\u00fdratynlygy, \u00dd\u00fcpek \u00ddolundan gel\u00fd\u00e4n m\u00fc\u0148ler\u00e7e s\u00f6wdag\u00e4ri we aty kabul edip biljek k\u00f6p sanly uly kerwensara\u00fdlaryny\u0148 bolmagydy.<\/p>\n<p>\u200bAmul IX asyrda Tahiriler, so\u0148ra Samaniler d\u00f6wletlerini\u0148, XI asyrda bolsa Seljuklar imperi\u00fdasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015f\u00e4heri bolupdyr. \u015e\u00e4her XIII asyry\u0148 ba\u015fynda (1220-nji \u00fdyl t\u00f6weregi) Mongollary\u0148 Merkezi Azi\u00fda \u00e7ozu\u015flary mahalynda we\u00fdran edilipdir. \u015e\u00e4her so\u0148ra dikeldilip, t\u00e4jirleri\u0148 we \u00fda\u015fa\u00fdjylary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fderi bolandygy \u00fc\u00e7in &#8220;\u00c7\u00e4rjew&#8221; (d\u00f6rt suw \u00e7e\u015fmesi\/\u00fdoly manysynda) adyny alypdyr.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda gadymy Amuly\u0148 galyndylary T\u00fcrkmenabady\u0148 gola\u00fdynda arheologik \u00fdadyg\u00e4rlik h\u00f6km\u00fcnde goralyp saklan\u00fdar we Amyder\u00fdany\u0148 taryhy bo\u00fdun\u00e7a Merkezi Azi\u00fdany\u0148 Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ykdysady g\u00fc\u00fdj\u00fcni\u0148 we strategik \u00e4hmi\u00fdetini\u0148 \u00fdatlamasydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>D\u00f6wletgeldi\u00fdewa Arzyg\u00fcl<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bAmul (h\u00e4zirki wagtda onu\u0148 galyndylary T\u00fcrkmenabat (\u00f6\u0148ki \u00c7\u00e4rjew) \u015f\u00e4herini\u0148 gola\u00fdynda, Je\u00fdhun (Amyder\u00fda) der\u00fdasyny\u0148 kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r) orta asyrlarda Merkezi Azi\u00fdany\u0148 we Horasany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm taryhy \u015f\u00e4herlerini\u0148 biridir. Ol esasan Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 m\u00f6h\u00fcm bir b\u00f6legini\u0148, \u00fdagny Amyder\u00fdadan ge\u00e7elg\u00e4ni\u0148 esasy nokady h\u00f6km\u00fcnde me\u015fhurdyr. \u200bAmuly\u0148 taryhy miladydan \u00f6\u0148ki d\u00f6w\u00fcrlere uza\u00fdar, \u00fd\u00f6ne ol esasy g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fc\u015fini orta asyrlarda (IX\u2013XIII [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26482"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26482"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26483,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26482\/revisions\/26483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}