{"id":26484,"date":"2025-11-23T17:10:14","date_gmt":"2025-11-23T12:10:14","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26484"},"modified":"2025-11-23T17:10:14","modified_gmt":"2025-11-23T12:10:14","slug":"annaguly-depe-gadymy-ekerancylyk-medeniyetinin-merkezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26484","title":{"rendered":"Annaguly-depe  Gadymy Ekeran\u00e7ylyk Medeni\u00fdetini\u0148 Merkezi"},"content":{"rendered":"<p>\u200bAnnaguly-depe T\u00fcrkmenistany\u0148 g\u00fcnorta sebitinde, K\u00f6petdagy\u0148 etegind\u00e4ki gadymy ekeran\u00e7ylyk oazisinde \u00fderle\u015fen, irki neolit we eneolit d\u00f6w\u00fcrlerine degi\u015fli arheologik \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu depe d\u00f6r\u00e4nine birn\u00e4\u00e7e m\u00fc\u0148\u00fdyllyk ge\u00e7en gadymy Gara\u015fsyzlyk medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli we i\u0148 irki \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fderlerini\u0148 biri hasaplanyl\u00fdar.Kaka etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4klerinde, K\u00f6petdagy\u0148 eteklerind\u00e4ki j\u00fclgede \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bBu depe we onu\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki be\u00fdleki \u00fdadyg\u00e4rlikler ilkinji gezek XX asyry\u0148 ortalarynda me\u015fhur sowet arheology W. M. Masson we onu\u0148 topary tarapyndan ylmy ta\u00fddan \u00f6wrenilip ba\u015flandy.Annaguly-depe, esasan, eneolit (mis-da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 irki, \u00fdagny b. e. \u00f6\u0148ki V m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ba\u015flaryna degi\u015fli gatlaklary sakla\u00fdandygy bilen m\u00f6h\u00fcmdir. Neolit (t\u00e4ze da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcnden eneolit d\u00f6wr\u00fcne ge\u00e7i\u015f d\u00f6wri.Bu depe Demirgazyk E\u00fdrany\u0148 we T\u00fcrkmenistany\u0148 g\u00fcnorta sebitlerini \u00f6z i\u00e7ine alan &#8220;Je\u00fdt\u00fcn&#8221; (Neolit) we ondan so\u0148ky &#8220;Gara\u015fsyzlyk&#8221; (Eneolit) medeni\u00fdetlerini\u0148 i\u0148 gadymy gatlagyny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in a\u00e7ary\u0148 roluny o\u00fdna\u00fdar.<\/p>\n<p>Annaguly-depede \u00fda\u015fan gadymy adamlar, esasan, ekeran\u00e7ylyk we maldar\u00e7ylyk bilen me\u015fgullanypdyrlar. Gazuw-agtary\u015f i\u015fleri netijesinde \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlan ki\u00e7ir\u00e4k, d\u00f6rtgyra\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlaryny\u0148 galyndylary \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. Ja\u00fdlar \u00fdakyn gurlu\u015fyk me\u00fdilnamasy bilen bir-birine \u00fdana\u015fyk \u00fderle\u015fipdir.\u00dda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary \u00fc\u00e7in ulanylan \u00e7ig kerpi\u00e7ler el bilen \u00fdasalyp, G\u00fcn a\u015fagynda gazylypdyr.<\/p>\n<p>Annaguly-depeden tapylan esbaplar gadymy adamlary\u0148 durmu\u015fy, sungaty we ynamy barada gymmatly maglumat ber\u00fd\u00e4r.Eneolit d\u00f6wr\u00fcne mahsus bolan, \u00fdagny \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fd\u00f6neke\u00fd geometriki nagy\u015flar \u00e7ekilen re\u0148kli k\u00fc\u00fdze gaplary\u0148 b\u00f6lekleri tapyldy. Bu k\u00fc\u00fdzeler olary\u0148 keramika sungatyny\u0148 irki g\u00f6rn\u00fc\u015flerini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b Be\u00fdleki eneolit \u00fdadyg\u00e4rlikleri \u00fdaly, Annaguly-depeden hem gadymy hasyllylyk kultuny (bereket ynamyny) \u015f\u00f6hlelendir\u00fd\u00e4n, to\u00fdundan \u00fdasalan a\u00fdal he\u00fdkeljikleri tapyldy. Bu he\u00fdkeljikler eneoli\u0165 d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ruhy durmu\u015fy we dini d\u00fc\u015f\u00fcnjeleri barada pikir \u00fd\u00f6retm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.Ekeran\u00e7ylykda ulanylan da\u015fdan \u00fdasalan oraklar, da\u015f degirmenler we ha\u00fdwan s\u00fc\u0148klerinden \u00fdasalan d\u00fcrli gurallar hem tapyldy.<\/p>\n<p>\u200bAnnaguly-depe T\u00fcrkmenistany\u0148 taryhy \u00fc\u00e7in a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir, seb\u00e4bi,<\/p>\n<p>Ol Merkezi Azi\u00fdada i\u0148 irki oturymly ekeran\u00e7ylyk medeni\u00fdetini\u0148 d\u00f6r\u00e4p, \u00f6s\u00fcp ba\u015flan wagtyny we usulyny \u00f6wrenm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4n &#8220;kronologik a\u00e7ar&#8221; roluny o\u00fdna\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bBu depe ylmy nukda\u00fdnazardan, neolit d\u00f6wr\u00fcnden eneolit d\u00f6wr\u00fcne bolan ge\u00e7i\u015fi\u0148 (\u00fdagny, adamlary\u0148 da\u015f gurallaryndan mis gurallaryna ge\u00e7megini\u0148) yzygiderliligini anyk kesgitlem\u00e4ge k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.Annaguly-depe we onu\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki be\u00fdleki eneolit \u00fdadyg\u00e4rlikleri t\u00fcrkmen topragynda ilkinji \u015f\u00e4her siwilizasi\u00fdalaryny\u0148 (Altyndepe, \u00c4new) d\u00f6r\u00e4p ba\u015flan irki esasyny d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Durdy\u00fdewa Ogulbagt<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bAnnaguly-depe T\u00fcrkmenistany\u0148 g\u00fcnorta sebitinde, K\u00f6petdagy\u0148 etegind\u00e4ki gadymy ekeran\u00e7ylyk oazisinde \u00fderle\u015fen, irki neolit we eneolit d\u00f6w\u00fcrlerine degi\u015fli arheologik \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu depe d\u00f6r\u00e4nine birn\u00e4\u00e7e m\u00fc\u0148\u00fdyllyk ge\u00e7en gadymy Gara\u015fsyzlyk medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli we i\u0148 irki \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fderlerini\u0148 biri hasaplanyl\u00fdar.Kaka etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4klerinde, K\u00f6petdagy\u0148 eteklerind\u00e4ki j\u00fclgede \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. \u200bBu depe we onu\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki be\u00fdleki \u00fdadyg\u00e4rlikler ilkinji gezek XX asyry\u0148 ortalarynda me\u015fhur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26484"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26484"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26485,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26484\/revisions\/26485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}