{"id":26501,"date":"2025-11-23T17:29:48","date_gmt":"2025-11-23T12:29:48","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26501"},"modified":"2025-11-23T17:29:48","modified_gmt":"2025-11-23T12:29:48","slug":"namazgadepe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26501","title":{"rendered":"NAMAZGADEPE"},"content":{"rendered":"<p>Namazgadepe (\u00fda-da Namazga-depe) T\u00fcrkmenistany\u0148 Kaka etrabynda (Ahal wela\u00fdaty) \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 b\u00fcr\u00fcn\u00e7 we mis-da\u015f (Eneolit) d\u00f6w\u00fcrlerini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f yzygiderliligini, \u015f\u00e4herle\u015fmegini\u0148 ilkinji basgan\u00e7aklaryny we ykdysady\u00fdetini anyklamakda esasy rol o\u00fdnan \u00e4girt uly taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Onu\u0148 gatlaklary Merkezi Azi\u00fdany\u0148 alty m\u00fc\u0148 \u00fdyllyk taryhyny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.Namazgadepe arheologlar \u00fc\u00e7in wagt we medeni\u00fdet standarty bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Depe gazuw-agtary\u015f i\u015fleri netijesinde \u00fd\u00fcze \u00e7ykarylan gatlaklar esasynda Merkezi Azi\u00fdany\u0148 irki siwilizasi\u00fdalaryny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi alty esasy d\u00f6wre b\u00f6l\u00fcndi:<\/p>\n<p>\u200bBu i\u0148 irki d\u00f6w\u00fcr Je\u00fdt\u00fcn medeni\u00fdetinden so\u0148ky d\u00f6wri hasaplan\u00fdar. H\u00fcn\u00e4rment\u00e7iligi\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi, adaty ja\u00fdlary\u0148 \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlu\u015fy we el bilen \u00fdasalan keramika gaplar (k\u00f6plen\u00e7 gyzyl re\u0148kli nagy\u015flar bilen bezelen) h\u00e4si\u00fdetlidir.Ekeran\u00e7ylygy\u0148 we maldar\u00e7ylygy\u0148 gi\u0148elmegi. T\u00e4sin, polihrom (k\u00f6p re\u0148kli) we in\u00e7e bejerilen keramika \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 pe\u00fdda bolmagy.B\u00fcr\u00fcn\u00e7 d\u00f6wr\u00fcne ge\u00e7i\u015f. Metal i\u015flerini\u0148 \u00f6smegi, senet\u00e7iligi\u0148 we da\u015fky gatna\u015fyklary\u00a0 g\u00fc\u00fd\u00e7lenmegi. Ilkinji uly oturymly \u015f\u00e4herle\u015fme alamatlary. K\u00f6p sanly adamy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fderi bolan uly-uly ja\u00fd toplumlary. Keramika \u00f6n\u00fcmlerinde we metal tapyndylarda h\u00fcn\u00e4r ta\u00fddan k\u00e4mille\u015fme.<\/p>\n<p>\u200b\u00a0 Altyndepe \u00fdaly esasy \u015f\u00e4her merkezlerini\u0148 i\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen d\u00f6wri. Namazgadepe Merkezi Azi\u00fdany\u0148 i\u0148 uly we i\u0148 t\u00e4sirli merkezlerini\u0148 birine \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r (me\u00fddany 50 gektardan gowrak). Bu d\u00f6w\u00fcrde Hojalyk durmu\u015fynda ulanylan a\u00fdlagly we geometrik nagy\u015fly \u00e7arhda \u00fdasalan keramika \u00f6n\u00fcmleri tapyldy. Bu, h\u00fcn\u00e4rment\u00e7iligi\u0148 a\u00fdratyn ugra \u00f6wr\u00fclendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bNamazgadepe Merkezi Azi\u00fdany\u0148 arheologi\u00fdasynda &#8220;A\u00e7yk gollanma&#8221; h\u00f6km\u00fcnde kabul edil\u00fd\u00e4r, seb\u00e4bi onu\u0148 gatlaklary be\u00fdleki \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 (mysal \u00fc\u00e7in, Altyndepe, Ylgynlydepe we s. m.) senesini kesgitlemek \u00fc\u00e7in esasy bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Namazga V d\u00f6wri, Merkezi Azi\u00fdada (Altyndepe bilen bilelikde) ilkinji \u015f\u00e4her siwilizasi\u00fdalaryny\u0148 kemala gelendigini tassykla\u00fdar.Irki d\u00f6w\u00fcrlerde ekeran\u00e7ylyk (bugda\u00fd, arpa) we maldar\u00e7ylyk (go\u00fdun, ge\u00e7i) bilen me\u015fgullanypdyrlar. B\u00fcr\u00fcn\u00e7 d\u00f6wr\u00fcnde bolsa metal ga\u00fdtadan i\u015flemek we \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen h\u00fcn\u00e4rment\u00e7ilik \u00f6s\u00fcpdir.Pal\u00e7ykdan \u00fdasalan a\u00fdal he\u00fdkeljikleri (hasyllylyk kultuny a\u0148lad\u00fdan), b\u00fcr\u00fcn\u00e7den \u00fdasalan zynat \u015fa\u00fdlary we m\u00f6h\u00fcrler tapyldy.<\/p>\n<p>\u200bNamazgadepe \u2014 T\u00fcrkmenistany\u0148 has irki ekeran\u00e7ylyk d\u00f6wr\u00fcnden t\u00e4 b\u00fcr\u00fcn\u00e7 d\u00f6wr\u00fcne \u00e7enli bolan \u00f6s\u00fc\u015fini gowy g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n, d\u00fcn\u00fd\u00e4 taryhyny\u0148 wajyp bir b\u00f6legidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Amangeldi\u00fdewa Enejan<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Namazgadepe (\u00fda-da Namazga-depe) T\u00fcrkmenistany\u0148 Kaka etrabynda (Ahal wela\u00fdaty) \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 b\u00fcr\u00fcn\u00e7 we mis-da\u015f (Eneolit) d\u00f6w\u00fcrlerini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f yzygiderliligini, \u015f\u00e4herle\u015fmegini\u0148 ilkinji basgan\u00e7aklaryny we ykdysady\u00fdetini anyklamakda esasy rol o\u00fdnan \u00e4girt uly taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Onu\u0148 gatlaklary Merkezi Azi\u00fdany\u0148 alty m\u00fc\u0148 \u00fdyllyk taryhyny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.Namazgadepe arheologlar \u00fc\u00e7in wagt we medeni\u00fdet standarty bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Depe gazuw-agtary\u015f i\u015fleri netijesinde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26501"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26501"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26502,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26501\/revisions\/26502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}