{"id":26505,"date":"2025-11-23T17:33:15","date_gmt":"2025-11-23T12:33:15","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26505"},"modified":"2025-11-23T17:33:15","modified_gmt":"2025-11-23T12:33:15","slug":"odeydepe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26505","title":{"rendered":"\u00d6de\u00fddepe"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6de\u00fddepe (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Ude\u00fddepe) T\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazyk-g\u00fcndogar Horasan wela\u00fdatyny\u0148 (h\u00e4zirki Ahal wela\u00fdaty, Kaka etraby) \u00e7\u00e4klerinde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, esasan Eneolit (mis-da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolan gadymy oturym \u00fderidir. Ol, Namazgadepe we Pessejikdepe \u00fdaly be\u00fdleki esasy irki ekeran\u00e7ylyk merkezleri bilen \u00fdakyn aragatna\u015fykda bolup, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 irki ekeran\u00e7ylyk medeni\u00fdetini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f zynjyrynda m\u00f6h\u00fcm orun tut\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b \u00d6de\u00fddep\u00e4ni\u0148 tapyndylary esasan m. \u00f6. IV m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ahyryna we m. \u00f6. III m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ba\u015flaryna degi\u015flidir. Bu, Namazga III d\u00f6wr\u00fcne gabat gel\u00fd\u00e4r.\u00d6de\u00fddepe bu d\u00f6w\u00fcrde \u00fda\u015fan jemgy\u00fdetleri\u0148 ykdysady\u00fdetini\u0148, binag\u00e4rligini\u0148 we maddy medeni\u00fdetini\u0148 has k\u00e4mille\u015fen tapgyryny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 tapyndylary, \u015fol d\u00f6w\u00fcrde ekeran\u00e7ylygy\u0148 we senet\u00e7iligi\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f derejesi barada gyzyksyz maglumat ber\u00fd\u00e4r.\u00d6de\u00fddepede ge\u00e7irilen gazuw-agtary\u015f i\u015fleri, oturym \u00fderini\u0148 gurlu\u015fyny we \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 adamlaryny\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u015fertlerini a\u00fddy\u0148la\u015fdyr\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b \u00dda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary esasan \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlupdyr. Ja\u00fdlar dykyz \u00fderle\u015fip, birn\u00e4\u00e7e otagdan ybarat bolupdyr. Bu gurlu\u015f, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 dag eteklerind\u00e4ki be\u00fdleki irki ekeran\u00e7ylyk obalaryna mahsusdyr.\u015e\u00e4her\u00e7\u00e4ni\u0148 me\u00fdilnamasy, jemgy\u00fdet\u00e7ilik durmu\u015fyny\u0148 belli bir tertip-d\u00fczg\u00fcne e\u00fde bolandygyny we ilaty\u0148 sanyny\u0148 ep-esli artandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b\u00d6de\u00fddep\u00e4ni\u0148 i\u0148 wajyp tapyndylary onu\u0148 senet\u00e7iligini\u0148 derejesini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Bu \u00fderde tapylan pal\u00e7yk gaplar, esasan, Namazga III d\u00f6wr\u00fcne mahsus bolan \u00fdokary hilli keramika gaplardyr. Olar \u00e7al re\u0148kli \u00fda-da re\u0148klenmedik bolup, \u00fd\u00f6neke\u00fd geometrik we zolakly nagy\u015flar bilen bezelipdir. Keramikany\u0148 hilini\u0148 \u00fdokarlanmagy, \u015fol d\u00f6w\u00fcrde h\u00fcn\u00e4rment\u00e7iligi\u0148 a\u00fdratyn bir ugra \u00f6wr\u00fclendigine \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bAdyndan belli bol\u015fy \u00fdaly, Eneolit (mis-da\u015f) d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolany \u00fc\u00e7in, bu \u00fderde misden \u00fdasalan ki\u00e7ir\u00e4k gurallary\u0148 we bezeg \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 galyndylary tapylypdyr.Be\u00fdleki depe-galyndylar \u00fdaly, \u00d6de\u00fddepeden hem pal\u00e7ykdan \u00fdasalan adam we ha\u00fdwan he\u00fdkeljiklerini\u0148 galyndylary \u00fd\u00fcze \u00e7ykarylypdyr. Bu tapyndylar \u015fol d\u00f6wr\u00fc\u0148 hasyllylyk kultuny we dini ynan\u00e7laryny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcmdir.<\/p>\n<p>\u200b\u00d6de\u00fddepe \u00fda\u015fa\u00fdjylary, Eneolit d\u00f6wr\u00fcne mahsus bol\u015fy \u00fdaly, suwarymly ekeran\u00e7ylyk we maldar\u00e7ylyk bilen me\u015fgullanypdyrlar. Olar esasan bugda\u00fd we arpa \u00fdaly d\u00e4neleri \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdirip, go\u00fdun we ge\u00e7i \u00fdaly ha\u00fdwanlary idedipdirler.\u00d6de\u00fddepe \u2013 Merkezi Azi\u00fdany\u0148 taryhynda mis-da\u015f asyryny\u0148 ykdysady\u00fdetini\u0148 n\u00e4hili \u00f6sendigini we geljekd\u00e4ki \u015f\u00e4her medeni\u00fdetlerine (Altyndepe \u00fdaly) n\u00e4hili \u00fdol a\u00e7andygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n gymmatly arheologik \u00fderdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Allakuly\u00fdew Wepa<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6de\u00fddepe (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Ude\u00fddepe) T\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazyk-g\u00fcndogar Horasan wela\u00fdatyny\u0148 (h\u00e4zirki Ahal wela\u00fdaty, Kaka etraby) \u00e7\u00e4klerinde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, esasan Eneolit (mis-da\u015f asyry) d\u00f6wr\u00fcne degi\u015fli bolan gadymy oturym \u00fderidir. Ol, Namazgadepe we Pessejikdepe \u00fdaly be\u00fdleki esasy irki ekeran\u00e7ylyk merkezleri bilen \u00fdakyn aragatna\u015fykda bolup, Merkezi Azi\u00fdany\u0148 irki ekeran\u00e7ylyk medeni\u00fdetini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f zynjyrynda m\u00f6h\u00fcm orun tut\u00fdar. \u200b \u00d6de\u00fddep\u00e4ni\u0148 tapyndylary esasan m. \u00f6. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26506,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26505\/revisions\/26506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}