{"id":26511,"date":"2025-11-23T17:38:36","date_gmt":"2025-11-23T12:38:36","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26511"},"modified":"2025-11-23T17:38:36","modified_gmt":"2025-11-23T12:38:36","slug":"uly-gyz-gala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26511","title":{"rendered":"Uly Gyz Gala"},"content":{"rendered":"<p>Uly Gyz Gala (k\u00f6plen\u00e7 Uly Gyzgala \u00fda-da K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 Gyz Gala di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar), K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 taryhy-medeni goraghanasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, Merkezi Azi\u00fda arhitekturasyny\u0148 nusgalyk binalaryndan biridir. Onu\u0148 syrly da\u015fky ke\u015fbi we \u00e7yl\u015fyrymly gurlu\u015fy asyrlary\u0148 dowamynda k\u00f6p sy\u00fdahat\u00e7ylary we taryh\u00e7ylary ha\u00fdrana go\u00fdup gel\u00fd\u00e4r.Uly Gyz Galany\u0148 gurlu\u015fy we \u00e4hmi\u00fdeti K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 bilen berk baglany\u015fyklydyr.<\/p>\n<p>\u200bGalany\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 esasy b\u00f6legi IX-XI asyrlara (k\u00f6p \u00e7e\u015fmelerde XI-XII asyrlar aralygy) degi\u015fli edil\u00fd\u00e4r. Bu, K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 Horezm\u015falar d\u00f6wletini\u0148 d\u00fcz\u00fcminde g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen d\u00f6wr\u00fcdir. Bu Gala ilkinji nobatda berkidilen serkerdelik ja\u00fdy \u00fda-da k\u00fc\u015fgi (k\u00f6\u015fk) h\u00f6km\u00fcnde ulanylypdyr. Ol di\u0148e bir gorag we harby meseleler \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00fdokary gatlagy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy h\u00f6km\u00fcnde hem \u00e4hmi\u00fdetli bolupdyr. Ol \u015f\u00e4heri\u0148 i\u0148 strategik \u00fderinde \u00fderle\u015fip, da\u015f-t\u00f6weregi g\u00f6zeg\u00e7ilikde saklamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik beripdir.Galany\u0148 arhitekturasy \u00dderli we Yslam arhitektura stilini\u0148 t\u00e4sirlerini utga\u015fdyr\u00fdar.<\/p>\n<p>Gala, be\u00fdikligi 17 metrden gowrak bolan, silindr g\u00f6rn\u00fc\u015fli, \u00fd\u00f6ne \u00fdokaryk in\u00e7elip gid\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly diwar bilen gur\u015falandyr. Esasan hem, \u00e7ig kerpi\u00e7den gurulyp, da\u015fky \u00fd\u00fczleri we gorag b\u00f6lekleri bi\u015fen kerpi\u00e7 bilen berkidilen. \u00c7ig kerpi\u00e7 ulanmak, galany\u0148 \u00fdyly we salkyn saklanmagyna k\u00f6mek edipdir.Galany be\u00fdleki binalardan a\u00fdratynla\u015fdyr\u00fdan i\u0148 esasy a\u00fdratynlyk \u2014 bu onu\u0148 gofrirlenen \u00fda-da k\u00f6r-kemarlar di\u00fdil\u00fd\u00e4n (falzkant) da\u015fky diwarlarydyr.Diwarlar bir-birine \u00e7al\u015fyp dur\u00fdan \u00fdarym-silindr we g\u00f6n\u00fcbur\u00e7ly s\u00fct\u00fcnjiklerden (\u00fdeleklerden) ybarat.<\/p>\n<p>\u200bBu \u00e7yl\u015fyrymly g\u00f6rn\u00fc\u015f di\u0148e bir g\u00f6zellik berm\u00e4n, e\u00fdsem:<\/p>\n<p>\u200bBerkidijilik: \u00ddygy-\u00fdygydan bol\u00fdan \u00fder titre\u00fdmelerine gar\u015fy binany\u0148 durnuklylygyny artdyrypdyr.<\/p>\n<p>\u200bGorag: Diwarlara galmagy kynla\u015fdyryp, h\u00fcj\u00fcmi\u0148 t\u00e4sirini peseldipdir.<\/p>\n<p>\u200bSowadyjlyk: K\u00f6legelik d\u00f6redip, galany\u0148 i\u00e7ini salkyn saklamaga k\u00f6mek edipdir.<\/p>\n<p>Galany\u0148 i\u00e7inde iki esasy gat bolupdyr. I\u00e7ki b\u00f6lekler galyndylara g\u00f6r\u00e4 otaglar, dymyk koridorlar we basgan\u00e7aklar bilen gur\u015falandy. Bu, onu\u0148 gorag we \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fc\u00e7in gowy ni\u00fdetlenendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Uly Gyz Gala adyny\u0148 &#8220;Gyz Gala&#8221; bolmagy bilen bagly en\u00e7eme gyzykly rowa\u00fdatlar bar.<\/p>\n<p>\u200b I\u0148 me\u015fhur rowa\u00fdata g\u00f6r\u00e4, K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 h\u00f6k\u00fcmdaryny\u0148 \u00f6r\u00e4n g\u00f6zellikli gyzy bolupdyr. Ol gyz \u00f6z kakasyny\u0148 zor bilen durmu\u015fa \u00e7ykarmak isleginden ga\u00e7yp, bu \u00fde\u0148ilmez galany gurdurypdyr we onda \u00fda\u015fapdyr. Ba\u015fga bir rowa\u00fdat bolsa, bu gyzy\u0148 jadyly g\u00fc\u00fdj\u00fc\u0148 k\u00f6megi bilen du\u015fmanlary \u00fde\u0148endigini a\u00fdd\u00fdar. &#8220;Gyz Gala&#8221; ady, k\u00f6plen\u00e7, ol galalary\u0148 \u00fde\u0148ilmezligini, ba\u015fgalary\u0148 eline gowu\u015fmandygyny \u00fda-da i\u00e7inde a\u00fdallar \u00fc\u00e7in a\u00fdratyn \u00fderleri\u0148 bolandygyny a\u0148lad\u00fdan simwolik at bolup biler.<\/p>\n<p>\u200bUly Gyz Gala, K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 be\u00fdleki taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri (mysal \u00fc\u00e7in, Turabek hanymy\u0148 k\u00fcmmeti, Gutlug Timury\u0148 minarasy) bilen bilelikde, 2005-nji \u00fdylda \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Miras Sanawyna go\u015fuldy.Bu, galany\u0148 di\u0148e T\u00fcrkmenistany\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem, b\u00fctin adamzat medeni\u00fdeti \u00fc\u00e7in gymmatly taryhy we arhitektura nusgasydygyny tassykla\u00fdar.<\/p>\n<p>Uly Gyz Gala di\u0148e bir da\u015fdan we \u00e7ig kerpi\u00e7den gurlan bina d\u00e4l, e\u00fdsem, Horezm\u015falar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 in\u017eener\u00e7iligini\u0148, gorag usullaryny\u0148 we medeni filosofi\u00fdasyny\u0148 janly subutnamasydyr. Onu\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fi, \u00fdapon arassa\u00e7ylygy \u00fdaly, ussatlygy, k\u00e4mille\u015fmegi we durnuklylygy \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n Merkezi Azi\u00fdany\u0148 uly taryhyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Sahatowa A\u00fdlar<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uly Gyz Gala (k\u00f6plen\u00e7 Uly Gyzgala \u00fda-da K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 Gyz Gala di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar), K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 taryhy-medeni goraghanasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, Merkezi Azi\u00fda arhitekturasyny\u0148 nusgalyk binalaryndan biridir. Onu\u0148 syrly da\u015fky ke\u015fbi we \u00e7yl\u015fyrymly gurlu\u015fy asyrlary\u0148 dowamynda k\u00f6p sy\u00fdahat\u00e7ylary we taryh\u00e7ylary ha\u00fdrana go\u00fdup gel\u00fd\u00e4r.Uly Gyz Galany\u0148 gurlu\u015fy we \u00e4hmi\u00fdeti K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 bilen berk baglany\u015fyklydyr. \u200bGalany\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 esasy b\u00f6legi IX-XI asyrlara [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26512,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26511\/revisions\/26512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}