{"id":26526,"date":"2025-11-23T17:55:59","date_gmt":"2025-11-23T12:55:59","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26526"},"modified":"2025-11-23T17:55:59","modified_gmt":"2025-11-23T12:55:59","slug":"assiriya-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26526","title":{"rendered":"Assiri\u00fda sungaty"},"content":{"rendered":"<p>Assiri\u00fda sungaty, taryhdaky ilkinji be\u00fdik imperatorlyklary\u0148 biri bolan Assiri\u00fdany\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni, gahar-gazabyny we gurama\u00e7ylyklylygyny be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n i\u0148 t\u00e4sirli sungat g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Assiri\u00fda d\u00f6wleti (b.e. \u00f6\u0148ki 9-njy asyrdan 7-nji asyra \u00e7enli i\u0148 \u00fdokary derejesine \u00fdeten) Mesopotami\u00fdada \u00fderle\u015fip, demir d\u00f6wr\u00fcni\u0148 harby g\u00fc\u00fdj\u00fcni we imperatorlyk arzuwyny durmu\u015fa ge\u00e7iren ilkinji \u00fdurtlary\u0148 biri bolupdyr. Assiri\u00fda sungatyny\u0148 esasy maksady g\u00f6zellik d\u00f6retmek d\u00e4l-de, sy\u00fdasy propaganda we \u015eany\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni ebedile\u015fdirmek bolupdyr.<\/p>\n<p>Assiri\u00fdany\u0148 binag\u00e4rligi \u00f6r\u00e4n uly g\u00f6wr\u00fcmli (monumental) bolup, \u015eany\u0148 \u00e7\u00e4ksiz g\u00fc\u00fdj\u00fcni g\u00f6rkezm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilipdir.\u200bAssiri\u00fdany\u0148 pa\u00fdtagtlaryndaky (Nimrud, Ninevi\u00fda we Dur-\u015earrukin\/Khorsabad) k\u00f6\u015fkler \u00e4girt uly bolup, olar harby gurlu\u015flary \u00fdatladypdyr. Bu k\u00f6\u015fkleri\u0148 diwarlary toka\u00fd \u00fdaly da\u015f rel\u00fdefler bilen bezelip, sy\u00fdahat\u00e7yny \u015eany\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4sine sal\u00fdardy.Assiri\u00fda arhitekturasyny\u0148 i\u0148 me\u015fhur ny\u015fany Lamassu (insan kellesi, b\u00fcrg\u00fct ganaty we \u00f6k\u00fcz \u00fda-da arslan bedenli \u00e4girt uly he\u00fdkeller) bolupdyr. Assiri\u00fda sungatyny\u0148 i\u0148 ba\u00fd we i\u0148 me\u015fhur b\u00f6legi da\u015f diwarlara o\u00fdulyp \u00fdasalan pes rel\u00fdeflerdir. Bu rel\u00fdefler \u015fany\u0148 harby \u00fd\u00f6ri\u015flerini, \u00fde\u0148i\u015flerini we aw\u00e7ylyk ussatlygyny g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4n jikme-jik waka \u00fdazgylarydyr.<\/p>\n<p>\u200bRel\u00fdeflerde Assiri\u00fdany\u0148 uru\u015f ma\u015fynyny\u0148 \u00fdokary derejeli guralandygy a\u00e7yk g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. Olar gar\u015fyda\u015f \u015f\u00e4herleri\u0148 gaba , esgerleri\u0148 \u00fda\u00fd atyp, diwarlary \u00fdumurmak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdan ma\u015fynlary (meselem, ram), \u00fde\u0148ilen du\u015fmanlary\u0148 \u015ea \u00fc\u00e7in hara\u00e7 getirili\u015fini \u00fda-da jezalandyryly\u015fyny \u00f6r\u00e4n realist we ganyny i\u00e7\u00fd\u00e4n derejede g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Bu rel\u00fdefler di\u0148e bir sungat d\u00e4l, e\u00fdsem \u015eany\u0148 her bir harby hereketini we ykdysady \u00fcst\u00fcnligini \u00fdazga al\u00fdan taryhy dokumentlerdir.<\/p>\n<p>Assiri\u00fda rel\u00fdeflerini\u0148 i\u0148 ussatlyk bilen \u00fdasalan sahnasy Arslan awlamagy g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r (i\u0148 me\u015fhury \u015ea A\u015f\u015furbanipaly\u0148 Ninevi\u00fdadaky k\u00f6\u015fg\u00fcnd\u00e4ki sahnadyr). Arslan, gadym wagtlardan b\u00e4ri tebigaty\u0148 ba\u015f gahar-gazabyny we ka\u00fdyklygy (khaosy) a\u0148lad\u00fdardy. \u015eany\u0148 arslany \u00fde\u0148megi bolsa \u015eany\u0148 bu ka\u00fdyklygy\u0148 \u00fcst\u00fcnden h\u00f6k\u00fcm s\u00fcr\u00fd\u00e4ndigini we Assiri\u00fdada tertip-d\u00fczg\u00fcni gura\u00fdandygyny simwolizle\u00fd\u00e4r.Bu rel\u00fdeflerd\u00e4ki arslanlary\u0148 \u00fdaralanandygy, \u00f6l\u00fcmi\u0148 gola\u00fdla\u00fdandygy seb\u00e4pli \u00e7eken azaby Assiri\u00fda ussalary tarapyndan i\u0148\u0148\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7li du\u00fdgy we jikme-jiklik bilen be\u00fdan edilipdir.<\/p>\n<p>Assiri\u00fda sungaty g\u00f6zelligi idealizmde d\u00e4l-de, g\u00fc\u00fd\u00e7de, \u00fde\u0148i\u015fde we tertip-d\u00fczg\u00fcnde g\u00f6r\u00fcpdir. Assiri\u00fdany\u0148 \u00e4girt uly Lamassulary, jikme-jik rel\u00fdefleri we monumental gurlu\u015flary \u015eany\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni ebedile\u015fdirmek \u00fc\u00e7in d\u00f6redilen we G\u00fcnbatar Azi\u00fdany\u0148 sungatynda hemme zatdan has g\u00fc\u00fd\u00e7li harby propaganda arkaly tapawutlanan sungat mirasydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Nazarmyradowa G\u00fcl\u015fat<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 110-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Assiri\u00fda sungaty, taryhdaky ilkinji be\u00fdik imperatorlyklary\u0148 biri bolan Assiri\u00fdany\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni, gahar-gazabyny we gurama\u00e7ylyklylygyny be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n i\u0148 t\u00e4sirli sungat g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Assiri\u00fda d\u00f6wleti (b.e. \u00f6\u0148ki 9-njy asyrdan 7-nji asyra \u00e7enli i\u0148 \u00fdokary derejesine \u00fdeten) Mesopotami\u00fdada \u00fderle\u015fip, demir d\u00f6wr\u00fcni\u0148 harby g\u00fc\u00fdj\u00fcni we imperatorlyk arzuwyny durmu\u015fa ge\u00e7iren ilkinji \u00fdurtlary\u0148 biri bolupdyr. Assiri\u00fda sungatyny\u0148 esasy maksady g\u00f6zellik d\u00f6retmek d\u00e4l-de, sy\u00fdasy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26526"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26527,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26526\/revisions\/26527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}