{"id":26546,"date":"2025-11-23T18:36:22","date_gmt":"2025-11-23T13:36:22","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26546"},"modified":"2025-11-23T18:36:22","modified_gmt":"2025-11-23T13:36:22","slug":"kici-aziyanyn-barokko-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26546","title":{"rendered":"Ki\u00e7i Azi\u00fdany\u00f1 ,,Barokko&#8221; Sungaty"},"content":{"rendered":"<p>Ki\u00e7i Azi\u00fdany\u0148 (h\u00e4zirki T\u00fcrki\u00fde) g\u00fcnbatarynda \u00fderle\u015fen Pergamon \u015f\u00e4heri Ellinizm d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li we \u00f6zbolu\u015fly sungat mekdeplerini\u0148 biri bolupdyr. Pergamon sungaty dramatizmi\u0148, g\u00fc\u00fd\u00e7-kuwwaty\u0148 we monumental (uly g\u00f6wr\u00fcmli) be\u00fdany\u0148 nusgasydyr.Pergamon, b.e. \u00f6\u0148 3-nji asyrda Attaliler dinasti\u00fdasyny\u0148 h\u00f6k\u00fcmdarlygy astynda \u00fda\u015fap, Aleksandrdan so\u0148ky d\u00f6wr\u00fc\u0148 (Ellinizm) i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli medeni merkezine \u00f6wr\u00fcldi. Attaliler, grek medeni\u00fdetini\u0148 hossarlary bolandygy we Rim bilen \u00fdakyn gatna\u015fyk saklandygy \u00fc\u00e7in, \u00f6zlerini\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we medeni derejesini sungat arkaly g\u00f6rkezmegi maksat edindiler.<\/p>\n<p>\u200bPergamon sungatyny be\u00fdleki ellinistik mekdeplerden a\u00fdratynla\u015fdyr\u00fdan esasy sypat \u2014 onu\u0148 teatral we a\u015fa du\u00fdgu\u00e7yl (emosional) h\u00e4si\u00fdetidir.Pergamon ussalary he\u00fdkeltara\u015flykda i\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly we g\u00fc\u00fd\u00e7li hereketleri sa\u00fdlap al\u00fdardylar.Sungat eserlerind\u00e4ki ke\u015fplerde hasrat, agyry, gahar \u00fdaly du\u00fdgular a\u015fa a\u00e7yk we g\u00fc\u00fd\u00e7li g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r.Klassika d\u00f6wr\u00fcni\u0148 rahatlygy \u00fderine, Pergamon eserleri hemi\u015fe s\u00f6we\u015fde, gygyljy\u0148da \u00fda-da d\u00fc\u015fmekde \u00fdaly i\u0148 hereketli pursatlary suratlandyr\u00fdar.Ussalar da\u015fy \u00f6r\u00e4n \u00e7u\u0148\u0148ur o\u00fdup, he\u00fdkelleri\u0148 galy\u0148 k\u00f6legelerini d\u00f6red\u00fd\u00e4rdiler. Bu, esere has g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7 we dramatizm ber\u00fd\u00e4rdi.<\/p>\n<p>Pergamon sungatyny\u0148 i\u0148 \u00fdokary nokady we onu\u0148 stilini\u0148 i\u0148 aja\u00fdyp mysaly &#8220;Pergamon Be\u00fdik \u00ddagtylany\u015f Ojakhanasy&#8221; (Great Altar of Pergamon) bolup dur\u00fdar. (H\u00e4zirki wagtda Berlini\u0148 Pergamon Muze\u00fdinde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r).Maksady: Bu Ojarhana, Attaliler ma\u015fgalasyny\u0148 d\u00f6wlet g\u00fc\u00fdj\u00fcni we pelsepewi \u00fcst\u00fcnligini g\u00f6rkezmek \u00fc\u00e7in gurlupdyr.Temasy (Gigantoma\u015fi\u00fda): Ojarhanany\u0148 da\u015fky esasy frizi Olimp Huda\u00fdlaryny\u0148 Gigantlar bilen s\u00f6we\u015fini (Gigantomachy) suratlandyr\u00fdar. Bu s\u00f6we\u015f, grek medeni\u00fdetini\u0148 (Huda\u00fdlar) barbar g\u00fc\u00fd\u00e7lerini\u0148 (Gigantlar) \u00fcst\u00fcnden gazanan \u00fde\u0148\u015fini\u0148 simwoly bolupdyr.Artistiki Gymmaty: Frizd\u00e4ki he\u00fdkeller binalary\u0148 be\u00fdikligi \u00fdaly bolup, olar \u00fdere \u00e7ykan \u00fdaly \u00fdal\u0148y\u015f du\u00fdgy d\u00f6red\u00fd\u00e4r. S\u00f6we\u015fijileri\u0148 e\u00fdmen\u00e7 \u00fd\u00fczleri, \u00e7i\u015fen my\u015fsalary we agyryly hereketleri ellinizm barokkosyny\u0148 i\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalydyr. Propaganda we Galatlary\u0148 \u00dde\u0148li\u015fi<\/p>\n<p>\u200bPergamon sungaty, esasan, Attalileri\u0148 Ki\u00e7i Azi\u00fdany\u0148 g\u00f6\u00e7me ta\u00fdpalary bolan Galatlary (Gaullar) \u00fde\u0148i\u015fini wasp etmek \u00fc\u00e7in ulanyldy.<\/p>\n<p>\u200b&#8221;\u00d6l\u00fd\u00e4n Ganat&#8221; (The Dying Gaul) Bu me\u015fhur he\u00fdkel, harby \u00fde\u0148\u015fi g\u00f6rkezse-de, \u00fde\u0148ilen du\u015fmany\u0148 mertebesini we hasratyny hem suratlandyr\u00fdar. Bu eser, di\u0148e bir g\u00fc\u00fdji d\u00e4l, e\u00fdsem du\u015fmany\u0148 du\u00fdgularyna bolan \u00e7u\u0148\u0148ur \u00fcnsi hem g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r, bu bolsa Ellinizmi\u0148 adaty sypatydyr. Pergamon he\u00fdkelleri adamy\u0148 bedenini\u0148 anatomiki dogrulygy, esasan-da my\u015fsalary\u0148 hereketini we dartgynlygyny be\u00fdan etmekde i\u0148 \u00fdokary derej\u00e4ni g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Olar g\u00f6wresi\u0148 her bir \u00fdygyrdyny we her bir muskuly\u0148 agyryny g\u00f6rkezmegi maksat edinipdirler.<\/p>\n<p>\u200bPergamon sungaty, b\u00fctin Ellinizm d\u00fcn\u00fd\u00e4sine t\u00e4sir eden \u00f6zbolu\u015fly we g\u00fc\u00fd\u00e7li stil boldy. Onu\u0148 dramatizmi we monumental rel\u00fdefleri so\u0148raky Rim imperi\u00fdasyny\u0148 \u00fdadyg\u00e4rliklerine-de \u00f6z t\u00e4sirini \u00fdetirdi. Bu sungat, bize di\u0148e bir be\u00fdik ussalary\u0148 d\u00f6redijiligini d\u00e4l, e\u00fdsem Attaliler imperi\u00fdasyny\u0148 sy\u00fdasy g\u00fc\u00fdj\u00fcni we medeni \u00e4htimalyny hem a\u00fddyp ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Gurbannazarowa \u00c7ynar<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 110-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ki\u00e7i Azi\u00fdany\u0148 (h\u00e4zirki T\u00fcrki\u00fde) g\u00fcnbatarynda \u00fderle\u015fen Pergamon \u015f\u00e4heri Ellinizm d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li we \u00f6zbolu\u015fly sungat mekdeplerini\u0148 biri bolupdyr. Pergamon sungaty dramatizmi\u0148, g\u00fc\u00fd\u00e7-kuwwaty\u0148 we monumental (uly g\u00f6wr\u00fcmli) be\u00fdany\u0148 nusgasydyr.Pergamon, b.e. \u00f6\u0148 3-nji asyrda Attaliler dinasti\u00fdasyny\u0148 h\u00f6k\u00fcmdarlygy astynda \u00fda\u015fap, Aleksandrdan so\u0148ky d\u00f6wr\u00fc\u0148 (Ellinizm) i\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli medeni merkezine \u00f6wr\u00fcldi. Attaliler, grek medeni\u00fdetini\u0148 hossarlary bolandygy we Rim bilen \u00fdakyn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26546"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26546"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26547,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26546\/revisions\/26547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}