{"id":26548,"date":"2025-11-23T18:38:26","date_gmt":"2025-11-23T13:38:26","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26548"},"modified":"2025-11-23T18:38:26","modified_gmt":"2025-11-23T13:38:26","slug":"mane-babanyn-kummeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26548","title":{"rendered":"M\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti (\u00fda-da Abu Sa\u00fdyt Abul Ha\u00fdyr K\u00fcmmeti) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, K\u00f6ne M\u00e4ne obasyny\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, taryhy we dini ta\u00fddan uly \u00e4hmi\u00fdetli \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu k\u00fcmmet, d\u00fcn\u00fd\u00e4 me\u015fhur sufi ymam we \u015fahyr Abu Sa\u00fdyt Abul Ha\u00fdyr M\u00e4hne\u00fde (967\u20131049-njy \u00fdyllar) bagy\u015flanandyr.M\u00e4ne Baba, Yslam d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm sufi \u015fahsy\u00fdetlerini\u0148 biri bolup, ol Hurasanda (h\u00e4zirki T\u00fcrkmenistan we E\u00fdrany\u0148 k\u00e4bir b\u00f6lekleri) sufiizmi\u0148 (tasawwuflary\u0148) \u00f6smegine uly t\u00e4sir edipdir.Ol tasawwuflary\u0148 \u00fda\u00fdramagynda, \u015fe\u00fdle hem \u00fd\u00f6neke\u00fd halky\u0148 arasynda dini we ahlaky \u00fd\u00f6relgeleri wagyz etmekde a\u00fdratyn orun e\u00fdel\u00e4pdir.<\/p>\n<p>\u200bAbu Sa\u00fdyt, Pars we T\u00fcrkmen edebi\u00fdatyna uly t\u00e4sir eden, me\u015fhur rubagylary (d\u00f6rt setirli go\u015fgular) ilkinji bolup gi\u0148den ulanan \u015fahsy\u00fdetleri\u0148 biri hasaplan\u00fdar.Onu\u0148 gabyryny\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki k\u00fcmmet, onu\u0148 aradan \u00e7ykmagyndan so\u0148, takmynan XI asyry\u0148 ahyrlarynda \u00fda-da XII asyry\u0148 ba\u015flarynda Be\u00fdik Seljuklar d\u00f6wr\u00fcnde galdyrylypdyr.<\/p>\n<p>M\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti, Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 monumental gurlu\u015flaryny\u0148 i\u0148 gowy saklanyp galan we i\u0148 bir gowy bejeri\u015fden ge\u00e7en nusgalaryny\u0148 biridir.K\u00fcmmet ined\u00f6rd\u00fcl g\u00f6rn\u00fc\u015fde gurlup, her tarapyny\u0148 uzynlygy takmynan 12 metre \u00fdet\u00fd\u00e4r. Binany\u0148 da\u015fky diwarlary galy\u0148, i\u00e7ki b\u00f6legi bolsa gi\u0148 we be\u00fdikdir.Gurlu\u015fykda esasan \u00fdokary hilli bi\u015fen kerpi\u00e7 ulanylypdyr. Diwarlary\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki kerpi\u00e7leri\u0148 \u00fderle\u015fdirili\u015finde d\u00fcrli geometrik we h\u00fcn\u00e4r usullary ulanylyp, bu Seljuklar arhitekturasyna mahsusdyr.I\u0148 esasy a\u00fdratynlyk \u2013 ined\u00f6rd\u00fcl esasy\u0148 \u00fcst\u00fcnden sekizgyra\u0148 ge\u00e7elgeleri\u0148 \u00fcsti bilen tegelek g\u00fcmmeze ge\u00e7i\u015fi\u0148 k\u00e4mil \u00e7\u00f6zg\u00fcdi. Bu, gurlu\u015fyk in\u017eenerligini\u0148 \u00fdokary ussatlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. K\u00fcmmeti\u0148 da\u015fky we i\u00e7ki bezeginde, esasan hem girelge portalyny\u0148 da\u015f-t\u00f6wereginde Gan\u00e7 (gips) usulyny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly o\u00fdmalary, \u00fdazgylar (kufi hatlary) we geometrik nagy\u015flar ulanylypdyr. Bu nagy\u015flar, Seljuklar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 dini ymaratlary \u00fc\u00e7in h\u00e4si\u00fdetli bolan sadalygy we asyllylygy g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bM\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti, di\u0148e bir taryhy \u00fdadyg\u00e4rlik bolman, e\u00fdsem T\u00fcrkmenistany\u0148 we tutu\u015f Orta Azi\u00fdany\u0148 ruhy mirasyny\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm merkezlerini\u0148 biri hasaplan\u00fdar.Asyrlary\u0148 dowamynda bu k\u00fcmmet yslamy\u0148 we sufiizmi\u0148 yzyna e\u00fder\u00fd\u00e4nler \u00fc\u00e7in mukaddes zy\u00fdarat \u00fderi bolup gel\u00fd\u00e4r. Abu Sa\u00fdyt Abul Ha\u00fdyry\u0148 we onu\u0148 yzyna e\u00fder\u00fd\u00e4nleri\u0148 taglymaty, K\u00f6ne M\u00e4nede sufi derw\u00fc\u015flerini\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan we toplan\u00fdan merkezi (hanakasy) bolandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. K\u00fcmmet T\u00fcrkmenistany\u0148 taryhy-medeni mirasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde d\u00f6wlet tarapyndan goral\u00fdar we d\u00fcn\u00fd\u00e4 taryhy \u00fc\u00e7in gymmaty ulydyr.<\/p>\n<p>\u200bM\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti, \u00e4hli galy\u0148 diwarlaryny\u0148 we kerpi\u00e7 bezeglerini\u0148 arasynda, Orta Azi\u00fdany\u0148 taryhynda ylymy\u0148, ruhy\u00fdeti\u0148 we binag\u00e4rligi\u0148 n\u00e4hili \u00f6zara baglany\u015fykly bolandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n bir syry saklap galan \u00fdalydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>M\u00e4mmedowa Akpamyk<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 110-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e4ne Babany\u0148 K\u00fcmmeti (\u00fda-da Abu Sa\u00fdyt Abul Ha\u00fdyr K\u00fcmmeti) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, K\u00f6ne M\u00e4ne obasyny\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, taryhy we dini ta\u00fddan uly \u00e4hmi\u00fdetli \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Bu k\u00fcmmet, d\u00fcn\u00fd\u00e4 me\u015fhur sufi ymam we \u015fahyr Abu Sa\u00fdyt Abul Ha\u00fdyr M\u00e4hne\u00fde (967\u20131049-njy \u00fdyllar) bagy\u015flanandyr.M\u00e4ne Baba, Yslam d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm sufi \u015fahsy\u00fdetlerini\u0148 biri bolup, ol Hurasanda (h\u00e4zirki T\u00fcrkmenistan we [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26548"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26548"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26549,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26548\/revisions\/26549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}