{"id":26567,"date":"2025-11-23T19:17:21","date_gmt":"2025-11-23T14:17:21","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26567"},"modified":"2025-11-23T19:17:21","modified_gmt":"2025-11-23T14:17:21","slug":"beyik-aleksandrdan-sonky-dunya-ellinizm-dowrunin-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26567","title":{"rendered":"Be\u00fdik Aleksandrdan So\u00f1ky D\u00fcn\u00fd\u00e0 &#8211; Ellinizm D\u00f6wr\u00fcni\u00f1 Sungaty"},"content":{"rendered":"<p>Ellinizm d\u00f6wri sungaty, Gadymy Gresi\u00fdany\u0148 medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 dinamik we du\u00fdgu\u00e7yl (emosional) tapgyrlaryny\u0148 biridir. Ol, Be\u00fdik Aleksandry\u0148 \u00f6l\u00fcmi bilen (b.e. \u00f6\u0148 323-nji \u00fdyl) we Rimi\u0148 M\u00fcs\u00fcri basyp almagy (b.e. \u00f6\u0148 31-nji \u00fdyl) bilen tamamlan\u00fdan d\u00f6wri \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.Ellinizm d\u00f6wri, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 medeni\u00fdetlerini\u0148 \u00f6r\u00e4n uly gi\u0148elmegi bilen tapawutlan\u00fdar. Aleksandry\u0148 \u00fd\u00f6ri\u015fleri netijesinde grek medeni\u00fdeti Ki\u00e7i Azi\u00fdadan M\u00fcs\u00fcre we hatda Hindistana \u00e7enli \u00fda\u00fdrady. Bu, grek sungatyny\u0148 \u00fderli G\u00fcndogar medeni\u00fdetleri bilen gary\u015fmagyna getirdi we sungatda d\u00fc\u00fdpli \u00f6zgeri\u015flikler d\u00f6retdi.<\/p>\n<p>Ellinizm sungaty, \u00f6z\u00fcnden \u00f6\u0148ki Klassika d\u00f6wr\u00fcni\u0148 (b.e. \u00f6\u0148 5-4-nji asyrlar) sungatyny\u0148 idealizmine we salyhatlylygyna (asyllylygyna) gar\u015fylyklydyr.Ellinizmde sungaty\u0148 esasy maksady g\u00f6zelle\u015fdirmek d\u00e4l-de, hakyky durmu\u015fy g\u00f6rkezmek we synla\u00fdjyny\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li du\u00fdgularyny o\u00fdarmakdyr.He\u00fdkeltara\u015flyk, Ellinizm d\u00f6wr\u00fcni\u0148 sungatyny\u0148 i\u0148 \u00fdokary nokadydyr.<\/p>\n<p>Ellinizm he\u00fdkelleri k\u00f6p emosi\u00fdany g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n t\u00e4ze tehnikalar bilen tapawutlan\u00fdar.Bu he\u00fdkel topary, Trojan ruhanysy Laokoony\u0148 we onu\u0148 ogullaryny\u0148 de\u0148iz \u00fdylany tarapyndan bogul\u015fyny suratlandyr\u00fdar. Onda agyry, hasrat we \u00e7aresizlik i\u0148 \u00fdokary derejede be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. Bu, dramany\u0148 ellinistik sungatda n\u00e4hili m\u00f6h\u00fcm ornuny\u0148 bardygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Samofraki\u00fdany\u0148 Nike&#8217;si (\u00dde\u0148i\u015f Perisi): Bu ganatly he\u00fdkel, ga\u00fdany\u0148 \u00fcst\u00fcnde \u00fda-da g\u00e4mide gonan \u00fdaly bolup, ge\u00fdimini\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki \u00fdel efekti bilen g\u00fc\u00fd\u00e7li hereketi we dinamizmi g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.He\u00fdkeltara\u015flar\u00a0 indi di\u0148e bir ideal we k\u00e4mil bedenleri suratlandyrmakdan \u00fd\u00fcz \u00f6w\u00fcrdiler. Olar garrylygy, \u00fdorgunlygy we hatda \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 kem\u00e7iliklerini hem suratlandyryp ba\u015fladylar.<\/p>\n<p>\u200bEllinizm he\u00fdkeltara\u1e63lary gapdalyndan \u00fdatyrka h\u00fc\u015fg\u00e4r d\u00e4l \u00fda-da \u00fdatan adaty adamlary\u0148 he\u00fdkellerini d\u00f6retdiler. Bu, sungaty\u0148 di\u0148e Huda\u00fdlar \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem g\u00fcndelik durmu\u015f \u00fc\u00e7inem \u00fdasalyp bilinjekdigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Milosly Wenera (Venus de Milo) bu d\u00f6wr\u00fc\u0148 he\u00fdkeltara\u015flygyny\u0148 i\u0148 me\u015fhur nusgalaryny\u0148 biridir. Ol klassika d\u00f6wr\u00fcni\u0148 asyllylygyny Ellinizm d\u00f6wr\u00fcni\u0148 du\u00fdgu\u00e7yllygy bilen birle\u015fdir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bEllinizm d\u00f6wr\u00fcnde binag\u00e4rlikde hem ululyk we ha\u015famlama (bezeg) esasy orun tutdy. Ki\u00e7i Azi\u00fdadaky Pergamon \u015f\u00e4herini\u0148 bu uly gurlu\u015fy, \u00f6z\u00fcni\u0148 aja\u00fdyp we \u00e7u\u0148\u0148ur rel\u00fdef frizleri bilen me\u015fhurdyr. Bu frizler Titanlar bilen Huda\u00fdlary\u0148 arasyndaky s\u00f6we\u015fi \u00f6r\u00e4n \u00e7yl\u015fyrymly we drama g\u00f6rn\u00fc\u015fde suratlandyr\u00fdar.Diwarlarda we pollarda mozaika tehnikasy k\u00e4mille\u015fdi. Olar endigan da\u015f b\u00f6leklerinden \u00fdasalyp, he\u00fdkeltara\u015flykdaky \u00fdaly \u00e7u\u0148\u0148urlygy we k\u00f6lege effekterini (\u00fdagtylyk we k\u00f6lege o\u00fdnuny) berm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berdi.<\/p>\n<p>Ellinizm d\u00f6wr\u00fcni\u0148 sungaty, grek medeni\u00fdetini\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li, realistik we emosional be\u00fdanydyr. Ol ideal gahryman\u00e7ylykdan adamy\u0148 i\u00e7ki d\u00fcn\u00fd\u00e4sine we onu\u0148 du\u00fdgularyna ge\u00e7megi a\u0148lad\u00fdar. Bu d\u00f6w\u00fcr sungaty, so\u0148raky Rim sungatyny\u0148 we Galkyny\u015f (Renessans) d\u00f6wr\u00fcni\u0148 sungatyny\u0148 esasyny d\u00fczdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Alladurdy\u00fdew Azat<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ellinizm d\u00f6wri sungaty, Gadymy Gresi\u00fdany\u0148 medeni\u00fdetini\u0148 i\u0148 dinamik we du\u00fdgu\u00e7yl (emosional) tapgyrlaryny\u0148 biridir. Ol, Be\u00fdik Aleksandry\u0148 \u00f6l\u00fcmi bilen (b.e. \u00f6\u0148 323-nji \u00fdyl) we Rimi\u0148 M\u00fcs\u00fcri basyp almagy (b.e. \u00f6\u0148 31-nji \u00fdyl) bilen tamamlan\u00fdan d\u00f6wri \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.Ellinizm d\u00f6wri, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 medeni\u00fdetlerini\u0148 \u00f6r\u00e4n uly gi\u0148elmegi bilen tapawutlan\u00fdar. Aleksandry\u0148 \u00fd\u00f6ri\u015fleri netijesinde grek medeni\u00fdeti Ki\u00e7i Azi\u00fdadan M\u00fcs\u00fcre we hatda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26567"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26567"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26567\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26568,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26567\/revisions\/26568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}