{"id":26569,"date":"2025-11-23T19:18:23","date_gmt":"2025-11-23T14:18:23","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26569"},"modified":"2025-11-23T19:18:23","modified_gmt":"2025-11-23T14:18:23","slug":"gadymy-gresiya-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26569","title":{"rendered":"Gadymy Gresi\u00fda Sungaty"},"content":{"rendered":"<p>Gadymy Gresi\u00fda sungaty G\u00fcnbatar medeni\u00fdetini\u0148 we sungatyny\u0148 esasy bin\u00fdadydyr. Bu sungat g\u00f6zelligi\u0148, sazla\u015fygy\u0148 we adamzady\u0148 k\u00e4mil formasyna bolan gara\u00fd\u015fy\u0148 i\u0148 \u00fdokary nokadyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Gadymy Gresi\u00fda sungaty (b.e. \u00f6\u0148ki 9-njy asyrdan 1-nji asyra \u00e7enli) ilkinji gezek huda\u00fdlar bilen bir hatarda adamlary\u0148 \u00fcst\u00fcnliklerine \u00fcnsi \u00e7ekipdir. Grekler sungatda logikany we matematiki takyklygy estetika bilen birle\u015fdirip, di\u0148e bir g\u00f6zelle\u015fdirm\u00e4n, e\u00fdsem k\u00e4mille\u015fdirmegi maksat edin\u00ff\u00e0r.<\/p>\n<p>Klassika d\u00f6wr\u00fcnde ussalar (esasanam Poliklet we Fidias) adamy\u0148 bedenini\u0148 i\u0148 la\u00fdyk proporsi\u00fdalaryny tapmaga synany\u015fypdyrlar. Polikleti\u0148 &#8220;Kanony&#8221; (Doge kodeksi) \u00fda-da \u00f6l\u00e7egler ulgamy k\u00e4mil he\u00fdkelleri d\u00f6retmek \u00fc\u00e7in esasy d\u00fczg\u00fcn bolupdyr.<\/p>\n<p>Arhaik d\u00f6wr\u00fc\u0148 gaty duru\u015flaryndan tapawutlylykda, klassika he\u00fdkelleri tebigy hereket ed\u00fd\u00e4r. Kontraposto \u2014 bu he\u00fdkeli\u0148 agramyny bir a\u00fdagy\u0148 \u00fcst\u00fcne ge\u00e7irmegi a\u0148lad\u00fdan duru\u015fdyr. Bu, bedeni\u0148 \u00e7yzyklaryny we egrelmelerini (\u00fdagny bedeni\u0148 bir tarapy \u00fdokary, be\u00fdleki tarapy a\u015fak) g\u00f6rkezmek arkaly he\u00fdkele janlylyk ber\u00fd\u00e4r.Bu tilsim, sungata hakyky hereket du\u00fdgusyny girizdi we so\u0148ky Renessans d\u00f6wr\u00fcne uly t\u00e4sir etdi.<\/p>\n<p>\u200bGrek binag\u00e4rligini\u0148 esasy temasy Ybadathana (Temple) bolup, olarda logiki takyklyk, funksionallyk we estetika birle\u015fdirilipdir.Grek binag\u00e4rligini\u0148 i\u0148 a\u00fdratyn sypaty S\u00fct\u00fcn Bu\u00fdruklarydyr (Architectural Orders). Bu bu\u00fdruklar s\u00fct\u00fcnleri\u0148, s\u00fct\u00fcnba\u015flaryny\u0148 we ybadathanany\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 durnukly d\u00fczg\u00fcnlerini kesgitl\u00e4pdir.<\/p>\n<p>\u200bAfinadaky Partenon (b.e. \u00f6\u0148 447\u2013432 \u00fdyllar) \u2014 bu klassika d\u00f6wr\u00fcni\u0148 binag\u00e4rligini\u0148 i\u0148 k\u00e4mil nusgasydyr. Ol di\u0148e bir s\u00fct\u00fcnden ybarat bolman, e\u00fdsem binalary\u0148 g\u00f6ni \u00e7yzyklaryny\u0148 optiki \u00fdal\u0148y\u015fmalaryny d\u00fczetmek \u00fc\u00e7in gurlu\u015fynda in\u00e7e \u00fc\u00fdtgetmeler girizilenligi \u00fc\u00e7in hem me\u015fhurdyr (meselem, s\u00fct\u00fcnler birneme egrilen).<\/p>\n<p>Grek k\u00fc\u00fdzeg\u00e4rligi (keramikasy) di\u0148e bir g\u00fcndelik gap-ga\u00e7 d\u00e4l, e\u00fdsem taryhy we mitologik heka\u00fdalary be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n sungat eserleridir.Gaby\u0148 \u00fd\u00fczi gara lak bilen \u00f6rt\u00fcl\u00fd\u00e4r, figuralar bolsa in\u00e7e s\u00fct\u00fcnler bilen \u00e7yzyl\u00fdar.Gaby\u0148 fony gara, figuralary\u0148 \u00f6zi bolsa gyzyl re\u0148kde galdyryl\u00fdar. Bu usul, ussalara figuralary\u0148 jikme-jiklerini we hereketlerini has in\u00e7e g\u00f6rkezm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik beripdir.<\/p>\n<p>\u200b Gadymy Gresi\u00fda sungaty \u2013 bu ynsany\u0148 k\u00e4mil fiziki we intellektual potensialyna \u00e7u\u0148\u0148ur ynanmakdan d\u00f6r\u00e4n sungatdyr. Onu\u0148 yzyna galan mirasy \u2013 idealizm, sazla\u015fyk we tebigylyga bolan \u00fcnsi \u2013 Rimden t\u00e4 h\u00e4zirki d\u00f6wre \u00e7enli sungaty\u0148 esasy dilini emele getirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Annaberdi\u00fdew Annaberdi<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gadymy Gresi\u00fda sungaty G\u00fcnbatar medeni\u00fdetini\u0148 we sungatyny\u0148 esasy bin\u00fdadydyr. Bu sungat g\u00f6zelligi\u0148, sazla\u015fygy\u0148 we adamzady\u0148 k\u00e4mil formasyna bolan gara\u00fd\u015fy\u0148 i\u0148 \u00fdokary nokadyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Gadymy Gresi\u00fda sungaty (b.e. \u00f6\u0148ki 9-njy asyrdan 1-nji asyra \u00e7enli) ilkinji gezek huda\u00fdlar bilen bir hatarda adamlary\u0148 \u00fcst\u00fcnliklerine \u00fcnsi \u00e7ekipdir. Grekler sungatda logikany we matematiki takyklygy estetika bilen birle\u015fdirip, di\u0148e bir g\u00f6zelle\u015fdirm\u00e4n, e\u00fdsem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26569"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26569\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26570,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26569\/revisions\/26570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}