{"id":26578,"date":"2025-11-23T19:24:25","date_gmt":"2025-11-23T14:24:25","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26578"},"modified":"2025-11-23T19:24:25","modified_gmt":"2025-11-23T14:24:25","slug":"sarahs-babanyn-kummeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26578","title":{"rendered":"Sarahs Babany\u0148 K\u00fcmmeti"},"content":{"rendered":"<p>\u200bSarahs Babany\u0148 K\u00fcmmeti (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Abul fazl K\u00fcmmeti \u00fda-da Sarahs Babany\u0148 Metjidi) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 Sarahs etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, K\u00f6ne Sarahs \u015f\u00e4herini\u0148 galyndylaryny\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik, XI asyr G\u00fcndogar arhitekturasyny\u0148 i\u0148 gowy nusgalaryny\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde ykrar edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>K\u00fcmmet, me\u015fhur sufi ymam we belli dini-ylmy \u015fahsy\u00fdet bolan Abul fazl Sarahsa\u00a0 (takmynan 935\u20131028-nji \u00fdyllar) bagy\u015flanandyr. Ol Seljuklar d\u00f6wr\u00fcnden \u00f6\u0148 \u00fda\u015fap ge\u00e7en bolsa-da, onu\u0148 gabyryny\u0148 \u00fcst\u00fcnde gurlan bu bina so\u0148ky Seljuk h\u00f6k\u00fcmdarlary tarapyndan uly hormat bilen galdyrylypdyr.K\u00fcmmet, takmynan XI asyry\u0148 ortalarynda (Seljuk d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ba\u015flangyjy) gurlupdyr we Sarahs \u015f\u00e4heri G\u00fcndogar bilen G\u00fcnbatary baglany\u015fdyr\u00fdan Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugrundaky m\u00f6h\u00fcm merkez bolan wagtyna gabat gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Sarahs Babany\u0148 K\u00fcmmeti, Orta Azi\u00fda guburhanalaryny\u0148 (k\u00fcmmetlerini\u0148) irki nusgalaryny\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalydyr. K\u00fcmmet ined\u00f6rd\u00fcl esasda gurlup, \u00fcst\u00fcnden sekizgyra\u0148 ge\u00e7elgeleri\u0148 k\u00f6megi bilen tegelek g\u00fcmmeze ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Bu gurlu\u015f, arhitekturada &#8220;d\u00f6rtgyra\u0148dan sekizgyra\u0148a, sekizgyra\u0148dan tegelege&#8221; ge\u00e7i\u015f usuly di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar we Seljuk arhitekturasyny\u0148 esasy a\u00fdratynlyklaryny\u0148 biridir. Esasy gurlu\u015fyk materialy edil \u015fol d\u00f6w\u00fcrd\u00e4ki be\u00fdleki esasy binalar \u00fdaly, bi\u015fen kerpi\u00e7dir. Kerpi\u00e7leri\u0148 \u00fderle\u015fdirili\u015fini\u0148 ussatlygy binany\u0148 diwarlaryny \u00f6r\u00e4n berik we estetiki ta\u00fddan t\u00e4sirli edipdir.<\/p>\n<p>Ilkinji g\u00fcmmezi \u00fdykylypdyr, emma dikeldilen g\u00fcmmez g\u00f6g\u00fcmtil re\u0148kli bezegli bolup, asylky ka\u015fa\u0148lygy dikeltm\u00e4ge synany\u015fyk edilipdir.K\u00fcmmeti\u0148 da\u015fky we i\u00e7ki bezeginde, kerpi\u00e7leri\u0148 d\u00fcrli geometrik g\u00f6rn\u00fc\u015flerde \u00fderle\u015fdirilmegi netijesinde emele gelen \u00e7yl\u015fyrymly kerpi\u00e7 nagy\u015flar ulanylypdyr. Bu k\u00fcmmet, Samarkantdaky Gur Amir we be\u00fdleki be\u00fdik Seljuk-Te\u00fdmur ymaratlaryny\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 esasy bolan tegelek g\u00fcmmeze ge\u00e7i\u015fi\u0148 irki we k\u00e4mil nusgasyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bSarahs Babany\u0148 K\u00fcmmeti, Orta Azi\u00fdada sufiizmi\u0148 we yslamy\u0148 \u00fda\u00fdramagynda uly hyzmat eden uly \u00fdag\u015fy adama hormat go\u00fdul\u00fdandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. \u015eol d\u00f6w\u00fcrde bu \u00fder ylmy\u0148 we ruhanylygy\u0148 merkezi bolup, uly sy\u00fdahat\u00e7ylary we ymam-molla gatna\u015fyjylary \u00f6z\u00fcne \u00e7ekipdir.<\/p>\n<p>\u200bBu taryhy \u00fdadyg\u00e4rlik, T\u00fcrkmen halkyny\u0148 we tutu\u015f Seljuk imperi\u00fdasyny\u0148 medeni we binag\u00e4rlik mirasyny\u0148 a\u00fddy\u0148 mysaly bolup, T\u00fcrkmenistany\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm we goral\u00fdan taryhy \u00fderlerini\u0148 biri hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Ojarow \u015eageldi<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bSarahs Babany\u0148 K\u00fcmmeti (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde Abul fazl K\u00fcmmeti \u00fda-da Sarahs Babany\u0148 Metjidi) T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 Sarahs etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, K\u00f6ne Sarahs \u015f\u00e4herini\u0148 galyndylaryny\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik, XI asyr G\u00fcndogar arhitekturasyny\u0148 i\u0148 gowy nusgalaryny\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde ykrar edil\u00fd\u00e4r. K\u00fcmmet, me\u015fhur sufi ymam we belli dini-ylmy \u015fahsy\u00fdet bolan Abul fazl Sarahsa\u00a0 (takmynan 935\u20131028-nji \u00fdyllar) bagy\u015flanandyr. Ol Seljuklar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26578"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26579,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26578\/revisions\/26579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}