{"id":26580,"date":"2025-11-23T19:27:50","date_gmt":"2025-11-23T14:27:50","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26580"},"modified":"2025-11-23T19:27:50","modified_gmt":"2025-11-23T14:27:50","slug":"talhatanbaba-metjidi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26580","title":{"rendered":"Talhatanbaba Metjidi"},"content":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmen topragy \u2013 gadymy siwilizasi\u00fdalary\u0148, be\u00fdik imperi\u00fdalary\u0148 we ga\u00fdtalanmajak binag\u00e4rlik sungatyny\u0148 mekanydyr. \u015eolary\u0148 arasynda Mary wela\u00fdatyny\u0148 \u00ddol\u00f6ten etrabynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Talhatanbaba metjidi, Orta asyr t\u00fcrkmen binag\u00e4rligini\u0148 i\u0148 k\u00e4mil we \u00fc\u00fdtge\u015fik nusgalaryny\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik di\u0148e bir ybadathana bolman, e\u00fdsem, ata-babalarymyzy\u0148 gurlu\u015fyk sungatynda \u00fdeten derejesini\u0148 a\u00fddy\u0148 subutnamasydyr.Talhatanbaba metjidi takmynan XI\u2013XII asyrlarda, \u00fdagny Be\u00fdik Seljuklar d\u00f6wr\u00fcnde bina edilipdir. Bu d\u00f6w\u00fcr Maryny\u0148 (gadymy Merwi\u0148) ylymda, medeni\u00fdetde we sungatda i\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen wagtydyr.Metjit, \u015fol d\u00f6w\u00fcrde \u00fda\u015fap ge\u00e7en we halk arasynda uly hormat go\u00fdlan Talhatan baba atly \u015fyhy\u0148 hormatyna guruldygy \u00e7ak edil\u00fd\u00e4r. Ol di\u0148e bir dini desga bolman, e\u00fdsem, obany\u0148 jemgy\u00fdet\u00e7ilik durmu\u015fyny\u0148 merkezi bolup hyzmat edipdir.<\/p>\n<p>\u200bBu metjidi be\u00fdleki taryhy binalardan tapawutlandyr\u00fdan esasy a\u00fdratynlyk \u2013 onu\u0148 nepis kerpi\u00e7 \u00f6r\u00fcmidir. H\u00fcn\u00e4rmenler bu binany &#8220;kerpi\u00e7den edilen \u015fa\u00fd-sep&#8221; di\u00fdip hem atlandyr\u00fdarlar.<\/p>\n<p>\u200bMetjit g\u00f6n\u00fcbur\u00e7ly g\u00f6rn\u00fc\u015fde bolup, onu\u0148 i\u00e7i \u00fc\u00e7 b\u00f6lege b\u00f6l\u00fcnendir. Ortaky b\u00f6lek uly g\u00fcmmez bilen, gapdalky iki b\u00f6lek bolsa ki\u00e7ir\u00e4k g\u00fcmmezler bilen \u00fdapylypdyr.Diwarlary\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki nagy\u015flar \u00fd\u00f6rite bi\u015fen kerpi\u00e7leri\u0148 d\u00fcrli usullarda \u00f6r\u00fclmegi arkaly d\u00f6redilipdir. Bu nagy\u015flar o\u00fdma usulynda d\u00e4l-de, kerpi\u00e7leri\u0148 \u00e7ykyp duran we i\u00e7ine gir\u00fd\u00e4n g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00f6r\u00fclmegi bilen emele gel\u00fd\u00e4n k\u00f6legeler arkaly janlan\u00fdar. Talhatanbaba metjidini\u0148 be\u00fdleki metjitlerden tapawudy, onu\u0148 a\u00fdratyn duran minarasyny\u0148 bolmazlygydyr (\u00fda-da bizi\u0148 g\u00fcnlerimize \u00e7enli saklanyp galmandyr). Binany\u0148 g\u00fcmmezleri di\u0148e bir \u00f6rtgi bolman, e\u00fdsem ses (akustika) ulgamyny sazlamakda hem uly rol o\u00fdnapdyr.Metjidi\u0148 diwarlaryndaky kerpi\u00e7 nagy\u015flary \u015fe\u00fdle bir in\u00e7e we takyk i\u015flenipdir welin, olar asyrlar ge\u00e7se-de, \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00e7eper\u00e7ilik gymmatyny \u00fditirm\u00e4ndir. Bu usul Seljuk binag\u00e4rligini\u0148 &#8220;Gol\u00fdazmasy&#8221; hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bTalhatanbaba metjidi asyrlary\u0148 dowamynda \u00fderli ilaty\u0148 zy\u00fdarat ed\u00fd\u00e4n we namaz oka\u00fdan mukaddes \u00fderi bolup gelipdir. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde doly we gowy saklanyp galan se\u00fdrek \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 biridir.Bu bina 19-njy asyry\u0148 ahyrlarynda we 20-nji asyry\u0148 ba\u015flarynda alymlar tarapyndan \u00f6wrenilip ba\u015flan\u00fdar. H\u00e4zirki wagtda bolsa, d\u00f6wlet tarapyndan goral\u00fdar we abatla\u00fdy\u015f i\u015fleri yzygiderli alnyp baryl\u00fdar. Ol sy\u00fdahat\u00e7ylary\u0148 we taryh\u00e7ylary\u0148 i\u0148 k\u00f6p \u00fcns\u00fcni \u00e7ek\u00fd\u00e4n \u00fdadyg\u00e4rlikleri\u0148 sanawyna gir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Talhatanbaba metjidi \u2013 t\u00fcrkmen halkyny\u0148 d\u00f6redijilik zehinini\u0148, in\u017eener\u00e7ilik p\u00e4himini\u0148 we ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 birle\u015fmesidir. Ol di\u0148e bir da\u015f we kerpi\u00e7 \u00fc\u00fd\u015fmegi d\u00e4l, e\u00fdsem, bizi\u0148 \u015f\u00f6hratly taryhymyzy\u0148 janly \u015fa\u00fdadydyr. Bu aja\u00fdyp binany gorap saklamak we geljekki nesillere \u00fdetirmek, milli mirasymyza bolan hormatymyzy\u0148 ny\u015fanydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Yakubjanow Yl\u00fdas<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmen topragy \u2013 gadymy siwilizasi\u00fdalary\u0148, be\u00fdik imperi\u00fdalary\u0148 we ga\u00fdtalanmajak binag\u00e4rlik sungatyny\u0148 mekanydyr. \u015eolary\u0148 arasynda Mary wela\u00fdatyny\u0148 \u00ddol\u00f6ten etrabynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Talhatanbaba metjidi, Orta asyr t\u00fcrkmen binag\u00e4rligini\u0148 i\u0148 k\u00e4mil we \u00fc\u00fdtge\u015fik nusgalaryny\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu \u00fdadyg\u00e4rlik di\u0148e bir ybadathana bolman, e\u00fdsem, ata-babalarymyzy\u0148 gurlu\u015fyk sungatynda \u00fdeten derejesini\u0148 a\u00fddy\u0148 subutnamasydyr.Talhatanbaba metjidi takmynan XI\u2013XII asyrlarda, \u00fdagny Be\u00fdik Seljuklar d\u00f6wr\u00fcnde bina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26580"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26581,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26580\/revisions\/26581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}