{"id":26594,"date":"2025-11-24T17:38:59","date_gmt":"2025-11-24T12:38:59","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26594"},"modified":"2025-11-24T17:39:07","modified_gmt":"2025-11-24T12:39:07","slug":"magtymguly-pyragynyn-doredijiliginde-edep-ekram-dusunjesinin-beyan-edilisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26594","title":{"rendered":"MAGTYMGULY PYRAGYNY\u0147 D\u00d6REDIJILIGINDE EDEP-EKRAM D\u00dc\u015e\u00dcNJESINI\u0147 BE\u00ddAN EDILI\u015eI"},"content":{"rendered":"<p>Magtymguly Pyragy XVIII asyrda \u00fda\u015fan, t\u00fcrkmen klassyky edebi\u00fdatyny\u0148 k\u00e4mille\u015fmegine \u00f6r\u00e4n uly go\u015fant go\u015fan, t\u00fcrkmen edebi dilini \u00f6sd\u00fcrmekde uly i\u015fler bitiren \u015fahyrdyr.<\/p>\n<p>Magtymguly \u00f6r\u00e4n parasatly, gepe \u00e7eper, m\u00e4rekes\u00f6\u00fden adam bolupdyr. Ol \u00f6z\u00fcni\u0148 gowy h\u00e4si\u00fdetleri bilen halka g\u00f6relde g\u00f6rkezipdyr, akyl-pa\u00fdhasy bilen k\u00f6p adamlary terbi\u00fdel\u00e4pdir.<\/p>\n<p>Magtymguly d\u00f6redijilik i\u015fine \u00fda\u015flykdan ba\u015flapdyr. Go\u015fgy d\u00fczmekde k\u00f6p zady kakasy D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadydan \u00f6wrenipdir. Magtymguly go\u015fgularyny k\u00f6p\u00e7\u00fcligi\u0148 \u00fc\u00fd\u015fen \u00fderinde, to\u00fd-me\u00fdlislerde okap berip, adamlary gahryman\u00e7ylyga, ar-namysly, h\u00fc\u015fg\u00e4r bolmaklyga \u00e7agyrypdyr. Onu\u0148 ylham \u00e7e\u015fmesi halk we onu\u0148 g\u00fczerany bolupdyr.<\/p>\n<p>Be\u00fdik akyldar Magtymgulyny\u0148 d\u00f6redijiliginde durmu\u015fy go\u015fgular esasy orunlary\u0148 birini e\u00fdele\u00fd\u00e4r. Ol \u00e7ilim \u00e7ekmek, nas atmak, ogurlyk, n\u00e4hak gan d\u00f6kmek \u00fdaly pes h\u00e4si\u00fdetlere gar\u015fy g\u00f6re\u015f alyp barypdyr. \u00d6z\u00fcni\u0148 go\u015fgularynda (&#8220;Kyly-kal bolar&#8221;, &#8220;D\u00fc\u00fd\u015f\u00fcne degmez&#8221;, &#8220;\u00c7ilimke\u015f&#8221;, &#8220;Nas atan&#8221;) olary rehimsiz \u00fdazgarypdyr. \u015eol g\u00f6re\u015fde \u00e7eper dili \u00fdarag h\u00f6km\u00fcnde ulanypdyr.<\/p>\n<p>\u015eahyr &#8220;Nas atan&#8221; \u015fygyrynda nas atany\u0148 hapysa\u00e7ylygyny g\u00f6rkezip, ony masgarala\u00fdar we \u015fu k\u00e4rini ta\u015flamaga \u00e7agyr\u00fdar:<\/p>\n<p>Akar durar \u00fcsti-ba\u015fy\u0148 poh eder,<\/p>\n<p>Senden ga\u00e7ar de\u0148i-du\u015fu\u0148, nas atan!<\/p>\n<p>\u015eahyr \u00f6z\u00fcni\u0148 eserlerinde gybatke\u015fligi, t\u00f6hmeti i\u0148 bir \u00fdaramaz h\u00e4si\u00fdet h\u00f6km\u00fcnde \u00fdazgar\u00fdar:<\/p>\n<p>\u00d6mr\u00fc\u0148 \u00fdele berme, azma \u00fdolu\u0148dan,<\/p>\n<p>Agyrtmagyl ili-g\u00fcn\u00fc\u0148, gybatke\u015f.<\/p>\n<p>Magtymguly \u00fdaman h\u00e4si\u00fdetleri \u00fdazgarmak bilen, erbetlikleri tertibe salmaga synany\u015fypdyr. \u015eahyr gelin-gyzlary\u0148 edepli, p\u00e4kize, myla\u00fdym bolmagyny isl\u00e4pdir, ata-en\u00e4ni sylama\u00fdan, hapysa gelin-gyzlary \u00fdazgarypdyr.<\/p>\n<p>Bardyr g\u00f6zel, sirke basar sa\u00e7yny,<\/p>\n<p>Artmaz-\u00fduwmaz tabagyny\u0148 da\u015fyny,<\/p>\n<p>Sylamaz atasyn, ene \u00fda\u015fyny<\/p>\n<p>Any\u0148 hyzmatyndan ga\u00e7asy\u0148 geler.<\/p>\n<p>Magtymguly \u00fdaramaz h\u00e4si\u00fdetlere gar\u015fy g\u00f6re\u015fmek temasyny edebi\u00fdatda gi\u0148 m\u00f6\u00e7berde i\u015fl\u00e4n \u015fahyrdyr.<\/p>\n<p>\u015eahyry\u0148 d\u00f6redijiliginde adamlarda o\u0148at h\u00e4si\u00fdetleri terbi\u00fdelemekde uly orny \u00f6w\u00fct-nesihat h\u00e4si\u00fdetli \u015fygyrlar tut\u00fdar. Bu temadan Magtymguly &#8220;Janyna degmez&#8221;, &#8220;Durasy\u0148 geler&#8221;, &#8220;\u00dd\u00f6r bil\u00e4ni&#8221;, &#8220;Il \u00fdag\u015fy&#8221;, &#8220;Zor bolar&#8221;, &#8220;Bolar sen&#8221;&#8221;, &#8220;A\u00fdrylma&#8221; \u00fdaly onlar\u00e7a \u015fygyr \u00fdazypdyr. \u015eahyr bu go\u015fgularynda d\u00f6w\u00fcrde\u015flerine asylly terbi\u00fde bermek, olary\u0148 mert, ar-namysly bolmaklaryny nesihat edip, binamys, namartlary \u00fda\u0148sa alypdyr.<\/p>\n<p>Adam bar m\u00fc\u0148 t\u00fcmen i\u00fddirse\u0148 azdyr,<\/p>\n<p>Bardyr adam &#8211; i\u00fden nanyna degmez.<\/p>\n<p>\u015eahyr o\u0148at h\u00e4si\u00fdetleri \u00fcnd\u00e4nde, \u00fdaramaz h\u00e4si\u00fdetleri \u00fdazgaranda, wagyz-nesihat etmek t\u00e4rinden pe\u00fddalan\u00fdar. Magtymguly o\u0148at-gylyk h\u00e4si\u00fdetler adamy\u0148 bezegi di\u00fdip d\u00fc\u015f\u00fcnipdir. Magtymguly hakyky watan\u00e7y h\u00f6km\u00fcnde t\u00fcrkmen \u00fdurduna, onu\u0148 g\u00f6zel tebigatyna, ba\u00fdlygyna, batyr \u00fdigitlerine guwanypdyr.<\/p>\n<p>Akyldar \u015fahyr Magtymguly gelin-gyzlary\u0148 akylly, p\u00e4himli edepli bolmaklaryny isl\u00e4pdir, olary\u0148 mertebesini \u00fdokary tutupdyr. Bu onu\u0148 &#8220;Durasy\u0148 geler&#8221; di\u00fden go\u015fgusynda \u00f6r\u00e4n \u00e7eper beril\u00fd\u00e4r:<\/p>\n<p>G\u00f6zel bardyr g\u00f6zellerden zy\u00fdada,<\/p>\n<p>Ony\u0148 gullugynda durasy\u0148 geler,<\/p>\n<p>Edepli-ekramly, myla\u00fdymzada,<\/p>\n<p>T\u00e4 \u00f6l\u00fcn\u00e7\u00e4\u0148 bile \u00fd\u00f6resi\u0148 geler.<\/p>\n<p>Be\u00fdik \u015fahyr Magtymgulyny\u0148 eserleri durmu\u015fy\u0148 d\u00fcrli-d\u00fcrli taraplaryny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar. Magtymgulyny\u0148 d\u00f6redijiligini \u00f6r\u00e4n o\u0148at bil\u00fd\u00e4n, g\u00fcndogary \u00f6wreniji E.E.Bertels ony Jem\u015fidi\u0148 jamy bilen de\u0148e\u015fdir\u00fd\u00e4r. Jem\u015fidi\u0148 jamy \u00fdaly, Magtymgulyny\u0148 d\u00f6redijiliginden hem isl\u00e4n zady\u0148y, bilmek isle\u00fd\u00e4n mesel\u00e4\u0148i tapmak bol\u00fdar. Magtymguly t\u00fcrkmen klassyky edebi\u00fdatyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 okyjylaryna tanadan genial \u015fahyrdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Baka\u00fdewa Annag\u00f6zel\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Da\u015foguz \u015f\u00e4herini\u0148 16-njy \u00e7agalar bakja bagyny\u0148 terbi\u00fde\u00e7isi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Magtymguly Pyragy XVIII asyrda \u00fda\u015fan, t\u00fcrkmen klassyky edebi\u00fdatyny\u0148 k\u00e4mille\u015fmegine \u00f6r\u00e4n uly go\u015fant go\u015fan, t\u00fcrkmen edebi dilini \u00f6sd\u00fcrmekde uly i\u015fler bitiren \u015fahyrdyr. Magtymguly \u00f6r\u00e4n parasatly, gepe \u00e7eper, m\u00e4rekes\u00f6\u00fden adam bolupdyr. Ol \u00f6z\u00fcni\u0148 gowy h\u00e4si\u00fdetleri bilen halka g\u00f6relde g\u00f6rkezipdyr, akyl-pa\u00fdhasy bilen k\u00f6p adamlary terbi\u00fdel\u00e4pdir. Magtymguly d\u00f6redijilik i\u015fine \u00fda\u015flykdan ba\u015flapdyr. Go\u015fgy d\u00fczmekde k\u00f6p zady kakasy D\u00f6wletm\u00e4mmet Azadydan \u00f6wrenipdir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26594"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26594"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26596,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26594\/revisions\/26596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}