{"id":26825,"date":"2025-12-23T22:37:19","date_gmt":"2025-12-23T17:37:19","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26825"},"modified":"2025-12-23T22:37:19","modified_gmt":"2025-12-23T17:37:19","slug":"hezreti-soltan-metjidi-ak-mermerin-we-taryhyn-astanasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26825","title":{"rendered":"Hezreti Soltan Metjidi &#8211; Ak Mermeri\u0148 we Taryhy\u0148 Astanasy"},"content":{"rendered":"<p>\u200bHezreti Soltan Metjidi (&#8220;Keramatly Soltan&#8221; manysynda), Gazagystany\u0148 i\u0148 uly we Merkezi Azi\u00fdany\u0148 esasy metjitlerini\u0148 biri bolup, pa\u00fdtagt Astana \u015f\u00e4herini\u0148 arhitektura simwollaryny\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu binany\u0148 di\u0148e bir ululygy d\u00e4l, e\u00fdsem, onu\u0148 gurlu\u015fyndaky taryhy we medeni many-mazmun hem \u00fcnsi \u00e7ek\u00fd\u00e4r.Metjidi\u0148 ady G\u00fcndogary\u0148 be\u00fdik \u015fahyry we yslamy\u0148 S\u00fcnni akymyny\u0148 sufi akyldary Hojahmet \u00ddasawyny\u0148 (XII asyr) hormatyna dakyl\u00fdar. Hojahmet \u00ddasawy &#8220;Hezreti Soltan&#8221; lakamy bilen tanal\u00fdar. Bu at, Gazagystany\u0148 Orta Azi\u00fdany\u0148 ruhy taryhyna we medeni\u00fdetine bolan \u00e7u\u0148\u0148ur baglylygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Metjidi\u0148 gurlu\u015fygy 2009-njy \u00fdylda ba\u015flanyp, \u00fc\u00e7 \u00fdyllyk gurlu\u015fyk i\u015flerinden so\u0148, 2012-nji \u00fdyly\u0148 6-njy i\u00fdulynda a\u00e7yldy.<\/p>\n<p>\u200bMetjidi\u0148 umumy me\u00fddany 17,700 ined\u00f6rd\u00fcl metre \u00fda\u00fdrap, ol bir wagtda 10,000-den gowrak ybadat\u00e7yny kabul edip bil\u00fd\u00e4r.Metjidi\u0148 da\u015fky b\u00f6legi b\u00fctinle\u00fd ak mermer\u00a0 bilen \u00f6rt\u00fclendir. Bu mermer, Astanany\u0148 gy\u015fky sowuk \u015fertlerine \u00f6r\u00e4n \u00e7ydamly bolup, binany\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fine asyllylyk we arassalyk ber\u00fd\u00e4r.Metjidi\u0148 d\u00f6rt bur\u00e7unda \u00fderle\u015fen be\u00fdik minaralary\u0148 her biri 77 metr be\u00fdiklige \u00fdet\u00fd\u00e4r. Bu minaralar astana \u015f\u00e4herini\u0148 asmanynda \u00fdalpyldap dur\u00fdar.Hezreti Soltan Metjidi t\u00fcrkmen we gazak milli bezegleri bilen utga\u015fan klassiki yslam arhitektura stilinde guruldy.<\/p>\n<p>Metjidi\u0148 i\u0148 t\u00e4sirli a\u00fdratynlygy, onu\u0148 esasy g\u00fcmmezidir. Onu\u0148 be\u00fdikligi 51 metre \u00fdet\u00fd\u00e4r we diametri 28,1 metrdir. Bu g\u00fcmmez di\u0148e bir Kaza\u00fdstanda d\u00e4l, e\u00fdsem, Merkezi Azi\u00fdada hem i\u0148 uly g\u00fcmmezleri\u0148 biri hasaplan\u00fdar.Metjidi\u0148 \u00e4hli diwarlary we i\u00e7ki g\u00fcmmezleri Kuran a\u00fdatlaryndan ylham alnan owadan Arap hatlary (kalligrafi\u00fda) bilen bezelipdir. Bu hatlary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi \u00fd\u00f6rite Kaza\u00fdstanly suratke\u015fler tarapyndan \u00fdazylypdyr.Esasy ybadat zalynda uly, owadan \u00e7yra asylgydyr. Onu\u0148 agramy birn\u00e4\u00e7e tonna \u00fdet\u00fd\u00e4r we \u00fd\u00f6rite metjit \u00fc\u00e7in \u00fdasalandyr.Metjit di\u0148e bir ybadat ja\u00fdy bolman, e\u00fdsem, \u015f\u00e4heri\u0148 medeni we bilim merkezidir.Metjidi\u0148 i\u00e7inde okuw otaglary, medeni\u00fdet zallary we nikah (to\u00fd) zallary \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderler halky\u0148 dini we medeni bilimlerini artdyrmak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Metjit Gazagystan d\u00f6wletini\u0148 \u00e4hmi\u00fdetli dini ba\u00fdram\u00e7ylyklary we dabaralary \u00fc\u00e7in esasy mekany bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Ol Kaza\u00fdstany\u0148 Gara\u015fsyzlygyny\u0148 we \u00fdurdu\u0148 ruhy gymmatlyklara bolan ygrarlylygyny\u0148 ny\u015fanydyr.Hezreti Soltan Metjidi, h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalaryny we gadymy yslam medeni\u00fdetini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n, hakyky g\u00f6rn\u00fckli binadyr. Ol Astanany\u0148 aja\u00fdyplygyny we Kaza\u00fdstany\u0148 halkyny\u0148 taryhy mirasyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n i\u0148 esasy desgalary\u0148 biridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015e\u00f6hradowa Ma\u00fda<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 114-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bHezreti Soltan Metjidi (&#8220;Keramatly Soltan&#8221; manysynda), Gazagystany\u0148 i\u0148 uly we Merkezi Azi\u00fdany\u0148 esasy metjitlerini\u0148 biri bolup, pa\u00fdtagt Astana \u015f\u00e4herini\u0148 arhitektura simwollaryny\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu binany\u0148 di\u0148e bir ululygy d\u00e4l, e\u00fdsem, onu\u0148 gurlu\u015fyndaky taryhy we medeni many-mazmun hem \u00fcnsi \u00e7ek\u00fd\u00e4r.Metjidi\u0148 ady G\u00fcndogary\u0148 be\u00fdik \u015fahyry we yslamy\u0148 S\u00fcnni akymyny\u0148 sufi akyldary Hojahmet \u00ddasawyny\u0148 (XII asyr) hormatyna dakyl\u00fdar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26825"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26825"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26825\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26826,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26825\/revisions\/26826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}