{"id":26891,"date":"2025-12-24T22:43:20","date_gmt":"2025-12-24T17:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26891"},"modified":"2025-12-24T22:43:20","modified_gmt":"2025-12-24T17:43:20","slug":"uky-beyninin-doredijilik-laboratoriyasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26891","title":{"rendered":"Uky \u2014 Be\u00fdnini\u0148 D\u00f6redijilik Laboratori\u00fdasy"},"content":{"rendered":"<p>\u200bG\u00fcndizki i\u015fje\u0148lik wagtynda be\u00fdni k\u00f6p mukdarda maglumat al\u00fdar, \u00fd\u00f6ne olary doly ga\u00fdtadan i\u015flemek \u00fc\u00e7in wagt tapma\u00fdar. Uky, bu maglumatlary i\u015flemek, tertiple\u015fdirmek we i\u0148 m\u00f6h\u00fcmi \u2014 t\u00e4ze baglany\u015fyklary d\u00f6retmek \u00fc\u00e7in i\u0148 gowy pursatdyr. Uky wagtynda be\u00fdni di\u0148e dyn\u00e7 alma\u00fdar, e\u00fdsem, \u00e7\u00f6zg\u00fctleri d\u00f6redijilikli tapmak \u00fc\u00e7in has \u00e7alt i\u015fle\u00fd\u00e4r.Uky, birme\u0148ze\u015f \u00fdagda\u00fd d\u00e4l-de, d\u00fcrli fazalardan ybarat sikldir, we her bir faza d\u00f6redijilik \u00fc\u00e7in \u00f6zbolu\u015fly rol o\u00fdna\u00fdar. Bu faza, esasan, d\u00fc\u00fd\u015fler bilen baglany\u015fykly bolup, d\u00f6redijilikli pikirlenmek \u00fc\u00e7in i\u0148 m\u00f6h\u00fcm wagtdyr. REM wagtynda be\u00fdni, bir-birine me\u0148zeme\u00fd\u00e4n maglumat b\u00f6leklerini (g\u00fcndiz alan zatlary\u0148yzy) alyp, olary gara\u015fylmadyk usullar bilen birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. Bu, \u00e7yl\u015fyrymly meselelere t\u00e4ze, innowasion \u00e7\u00f6zg\u00fctleri tapmagy\u0148 we \u00e7eper\u00e7ilik ylhamyny\u0148 esasy \u00e7e\u015fmesidir.<\/p>\n<p>\u200b \u00c7u\u0148 ukyda be\u00fdni g\u00fcndiz \u00f6wrenen endikleri\u0148izi we logiki maglumatlary\u0148yzy berkle\u015fdir\u00fd\u00e4r. Bu, be\u00fdnini\u0148 &#8220;\u00fdatke\u015flik depder\u00e7esini&#8221; arassala\u00fdan we gysga m\u00f6hletli maglumatlary uzak m\u00f6hletli \u00fdatke\u015flige ge\u00e7ir\u00fd\u00e4n wagtydyr. Bu proses, d\u00f6redijilik \u00fc\u00e7in wajyp bolan bilim bin\u00fdadyny d\u00f6red\u00fd\u00e4r.Uky, d\u00f6redijilige p\u00e4sgel ber\u00fd\u00e4n du\u00fdgy toparlaryny a\u00fdyrmaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.Uky \u00fdetmez\u00e7iligi be\u00fdnini\u0148 du\u00fdgulary dolandyr\u00fdan merkezlerini (esasan-da amigdala) \u00fdokary i\u015fje\u0148le\u015fdir\u00fd\u00e4r, bu bolsa ga\u00fdgyny we gahar-gazaby artdyr\u00fdar. Stressli \u00fdagda\u00fdda d\u00f6redijilikli pikirlenmek \u00e7\u00e4klendiril\u00fd\u00e4r. Gowy uky, du\u00fdgy durnuklylygyny yzyna getirip, akylymyzy a\u00e7yk we erkin ed\u00fd\u00e4r.Dyn\u00e7 alan we de\u0148agramly akyl, gara\u015fylmadyk ide\u00fdalary kabul etm\u00e4ge has ta\u00fd\u00fdar bol\u00fdar. K\u00f6p d\u00f6redijilikli adamlar, o\u00fdananyndan so\u0148ky ilkinji pursatlary \u00fda-da gijeki ukydan turanyndan so\u0148ky pursatlary, i\u0148 k\u00f6p ylham al\u00fdan wagtlary hasapla\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Uky wagtynda be\u00fdni, d\u00f6redijilik i\u015fine p\u00e4sgel ber\u00fd\u00e4n maddalardan arassalan\u00fdar.Uky wagtynda be\u00fdnide gliymfatik ulgam has i\u015fje\u0148le\u015f\u00fd\u00e4r. Bu ulgam, g\u00fcndizki metabolik i\u015fje\u0148likden galan zy\u00fdanly galyndylary, \u015fol sanda Amyloid-beta \u00fdaly beloklary (Altsge\u00fdmer keselini\u0148 d\u00f6remegine seb\u00e4p bolup biljek) \u00fduwup \u00e7ykar\u00fdar. Arassa be\u00fdni, has gowy we has d\u00f6redijilikli i\u015fleme ukybyna e\u00fde bol\u00fdar.\u00c7\u00f6z\u00fclmedik \u00e7yl\u015fyrymly mesel\u00e4\u0148iz bar bolsa, ony \u00fdatmazdan \u00f6\u0148 kagyz \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fdazy\u0148. Be\u00fdni uky wagtynda bu mesel\u00e4ni ga\u00fdtadan i\u015fl\u00e4r. Irden o\u00fdany\u0148yzda, \u00e7\u00f6zg\u00fct \u00fda-da hi\u00e7 bolmanda t\u00e4ze \u00e7emele\u015fme pe\u00fdda bolmagy m\u00fcmkin.Uky, fiziki dyn\u00e7 aly\u015fdan has artyk zatdyr. Ol, d\u00f6redijilik g\u00fc\u00fdj\u00fc\u0148izi g\u00fc\u00fd\u00e7lendir\u00fd\u00e4n, kognitiw ulgamy\u0148yzy arassala\u00fdan we t\u00e4ze, innowasion pikirleri \u00f6nd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in be\u00fdnini t\u00e4zeden programmirle\u00fd\u00e4n esasy bio-laboratori\u00fdadyr. D\u00f6redijilik ukybyny\u0148 i\u0148 \u00fdokary derejesine \u00fdetmek isle\u00fd\u00e4n bolsa\u0148yz, \u00fdeterlik we kadaly ukyny \u00f6z durmu\u015fy\u0148yzy\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi hasaplamalysy\u0148yz.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Aganyvazowa Akg\u00f6zel<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 116-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bG\u00fcndizki i\u015fje\u0148lik wagtynda be\u00fdni k\u00f6p mukdarda maglumat al\u00fdar, \u00fd\u00f6ne olary doly ga\u00fdtadan i\u015flemek \u00fc\u00e7in wagt tapma\u00fdar. Uky, bu maglumatlary i\u015flemek, tertiple\u015fdirmek we i\u0148 m\u00f6h\u00fcmi \u2014 t\u00e4ze baglany\u015fyklary d\u00f6retmek \u00fc\u00e7in i\u0148 gowy pursatdyr. Uky wagtynda be\u00fdni di\u0148e dyn\u00e7 alma\u00fdar, e\u00fdsem, \u00e7\u00f6zg\u00fctleri d\u00f6redijilikli tapmak \u00fc\u00e7in has \u00e7alt i\u015fle\u00fd\u00e4r.Uky, birme\u0148ze\u015f \u00fdagda\u00fd d\u00e4l-de, d\u00fcrli fazalardan ybarat sikldir, we her [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26891"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26892,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26891\/revisions\/26892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}