{"id":26907,"date":"2025-12-24T22:57:07","date_gmt":"2025-12-24T17:57:07","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26907"},"modified":"2025-12-24T22:57:07","modified_gmt":"2025-12-24T17:57:07","slug":"mukam-we-nepislik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26907","title":{"rendered":"Mukam we Nepislik"},"content":{"rendered":"<p>Saz, ynsan du\u00fdgularyny we pikirlerini i\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n uniwersal dildir. Bu dilde esasy iki element \u00e7yl\u015fyrymly sazla\u015fykda \u00fda\u015fa\u00fdar: Mukam (Melody) \u2014 sesi\u0148 yzygiderli we tanal\u00fdan akymy, we Nepislik (Refinement) \u2014 \u00fderine \u00fdetiri\u015fi\u0148 in\u00e7e, ussatlyk bilen edilen we du\u00fdguly \u00e7u\u0148lugy. Mukam, sungaty\u0148 ruhuny ber\u00fd\u00e4n bolsa, nepislik o\u0148a maddy g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fd\u00fcrek we kalby\u0148 in\u00e7eligini go\u015f\u00fdar. Bu sazla\u015fyk, hakyky sungaty\u0148 d\u00f6r\u00e4n \u00fderidir.<\/p>\n<p>\u200bMukam, di\u0148e bir notalary\u0148 yzygiderliligi d\u00e4l, e\u00fdsem, ynsany\u0148 i\u00e7ki d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 i\u0148 ilkinji, i\u0148 arassa sesi we \u00e7e\u015fmesidir. Mukamda milleti\u0148 ruhy taryhy, \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy we pelsepesi kodla\u015fdyrylandyr. T\u00fcrkmen milli mukamlarynda\u00a0 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 sadalygy, \u00e7\u00f6lleri\u0148 gi\u0148i\u015fligi we durmu\u015fy\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly du\u00fdgulary \u00f6z be\u00fdanyny tap\u00fdar. Mukam, di\u0148le\u00fdj\u00e4 g\u00f6ni du\u00fdguly t\u00e4sir edip, onu\u0148 \u00fdadyny we kalbyny herekete getir\u00fd\u00e4r.Mukam, taryhy dessanlary we s\u00f6\u00fdgi heka\u00fdalaryny nesilden-nesle \u00fdetirmegi\u0148 i\u0148 durnukly guralydyr. Dutar mukamyny bir gezek e\u015fiden adam, ony a\u0148satlyk bilen \u00fdatdan \u00e7ykarma\u00fdar. Mukam, kollektiw (umumy) ruhy \u00fdady\u0148 esasy da\u00fdanjydyr.<\/p>\n<p>Nepislik, mukamy\u0148 da\u015fky d\u00fcn\u00fd\u00e4de janlan\u00fdan ussatlyk tarapydyr. Ol sazandany\u0148 \u00fda-da bag\u015fyny\u0148 \u00f6z mukamyna go\u00fd\u00fdan ruhy z\u00e4hmetidir. T\u00fcrkmen bag\u015fy\u00e7ylyk sungatyny\u0148 nepisligi, dutar \u00e7almagy\u0148 in\u00e7e usullarynda (k\u00e4rlerinde) jemlenendir. Sesi\u0148 re\u0148kini \u00fc\u00fdtgetmek, tremolo, wibrato \u00fda-da notalary\u0148 arasyndaky \u00fduwa\u015f ge\u00e7i\u015fler \u00fdaly tehniki usullar nepisligi\u0148 esasy g\u00f6rkezijileridir. Nepis \u00fderine \u00fdetiri\u015f, di\u0148le\u00fdj\u00e4 di\u0148e bir saz e\u015fitdirme\u00fd\u00e4r, e\u00fdsem, \u00e7\u00e4r\u00e4 gatna\u015f\u00fdan du\u00fdgusyny d\u00f6red\u00fd\u00e4r.Nepislik di\u0148e saz \u00e7almakda d\u00e4l, e\u00fdsem, dutary\u0148 \u00fdasaly\u015fynda we bezeginde hem \u00f6z be\u00fdanyny tap\u00fdar. In\u00e7e o\u00fdmalar we gurnalan tarlar, guraly\u0148 \u00f6z\u00fcni sungat eserine \u00f6w\u00fcr\u00fd\u00e4r. Bu, medeni\u00fdete we ussatlyga bolan \u00e7u\u0148\u0148ur hormaty g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Hakyky sungat, mukamy\u0148 ruhy jo\u015fguny bilen nepisligi\u0148 akyl-pa\u00fdhasy sazla\u015fanda d\u00f6r\u00e4n \u00fderidir.<\/p>\n<p>\u200bMukam, ylham we du\u00fdgy bilen d\u00f6r\u00e4p, sazandany\u0148 i\u00e7ki islegini be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. Nepislik bolsa, bu du\u00fdgyny d\u00fczg\u00fcnleri\u0148 we taryhy d\u00e4pleri\u0148 \u00e7\u00e4klerinde sakla\u00fdar. Meselem, bag\u015fy d\u00f6redijilikli hereket etse-de, ol \u00f6z sebitini\u0148 (Da\u015foguz, Ahal \u00fda-da Lebap) mukam \u00e7almak d\u00e4binden \u00e7ykma\u00fdar. Bu \u00f6zara syla\u015fyk sazla\u015fygy d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Nepislik, mukamy\u0148 du\u00fdguly ge\u00e7i\u015flerini (\u00fdokary notalardan pes notalara, \u00fda-da ha\u00fdal tempodan \u00e7alt tempoga) in\u00e7e we \u00fdakymly ed\u00fd\u00e4r. Bu, di\u0148le\u00fdjini\u0148 kalbyny agyrdyp biljek du\u00fdguly \u015foklardan gora\u00fdar we sungaty\u0148 t\u00e4sirini g\u00fc\u00fd\u00e7lendir\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmenistany\u0148 medeni\u00fdetinde Mukam we Nepislik, di\u0148e bir saz sungatynda d\u00e4l, e\u00fdsem, durmu\u015fy\u0148 be\u00fdleki ugurlarynda hem \u00fda\u015fa\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b \u015eygyrlardaky nepislik, s\u00f6zleri\u0148 dogry sa\u00fdlanmagynda we setirleri\u0148 ritmind\u00e4ki in\u00e7elikde du\u00fdul\u00fdar. Mukam bolsa, \u015fygyry\u0148 umumy \u00e4he\u0148ini we ruhy jo\u015fgunyny. Ynsan gatna\u015fyklarynda hem mukam (a\u00e7yk we dogru\u00e7yl gatna\u015fyk) bilen nepislik (edep-terbi\u00fde, syla\u015fyk we \u00fderlikli \u00e7emele\u015fme) esasy orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r. D\u00e4p-dessurlardaky nepislik, milleti\u0148 ruhy medeni\u00fdetini\u0148 \u00fdokary derejesini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Mukam we Nepislik \u2013 bu sungaty\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f g\u00fc\u00fdj\u00fcni \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n iki esasy s\u00fct\u00fcndir.<\/p>\n<p>\u200bMukam, bize ylham we du\u00fdgy ber\u00fd\u00e4n \u00fd\u00fcrek bolsa, nepislik bolsa bu du\u00fdgyny i\u0148 \u00fdokary derejede, i\u0148 in\u00e7e we i\u0148 t\u00e4miz g\u00f6rn\u00fc\u015fde be\u00fdan etmegi \u00f6wred\u00fd\u00e4n akyl-pa\u00fdhasdyr. Bu ikisini\u0148 sazla\u015fygy bolmasa, sungat di\u0148e bir bo\u015f ses \u00fda-da gury d\u00fczg\u00fcn bolup galar. Hakyky sungat, ruhu\u0148 jo\u015fguny bilen ussatlygy\u0148 in\u00e7eligini\u0148 birligidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Geldi\u00fdewa Le\u00fdli<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 116-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saz, ynsan du\u00fdgularyny we pikirlerini i\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur be\u00fdan ed\u00fd\u00e4n uniwersal dildir. Bu dilde esasy iki element \u00e7yl\u015fyrymly sazla\u015fykda \u00fda\u015fa\u00fdar: Mukam (Melody) \u2014 sesi\u0148 yzygiderli we tanal\u00fdan akymy, we Nepislik (Refinement) \u2014 \u00fderine \u00fdetiri\u015fi\u0148 in\u00e7e, ussatlyk bilen edilen we du\u00fdguly \u00e7u\u0148lugy. Mukam, sungaty\u0148 ruhuny ber\u00fd\u00e4n bolsa, nepislik o\u0148a maddy g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fd\u00fcrek we kalby\u0148 in\u00e7eligini go\u015f\u00fdar. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26907"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26907"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26908,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26907\/revisions\/26908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}