{"id":26913,"date":"2025-12-24T23:18:14","date_gmt":"2025-12-24T18:18:14","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26913"},"modified":"2025-12-24T23:18:14","modified_gmt":"2025-12-24T18:18:14","slug":"beyik-yupek-yolunyn-ruhy-mirasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26913","title":{"rendered":"Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 Ruhy Mirasy"},"content":{"rendered":"<p>\u200bBe\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoly, b.e. \u00f6\u0148ki II asyrdan t\u00e4 XVI asyra \u00e7enli \u00ddewrazi\u00fdany birle\u015fdiren taryhy s\u00f6wda ugrudyr. Emma bu \u00fdol di\u0148e bir \u00fd\u00fcpegi, gymmat bahaly da\u015flary \u00fda-da tagamlary da\u015famak \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem, ruhy gymmatlyklary\u0148, filosofi\u00fdalary\u0148, dinleri\u0148 we sungat ussatlygyny\u0148 \u00e4girt uly aly\u015f-\u00e7al\u015f merkezi bolup hyzmat etdi. \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 hakyky ba\u00fdlygy onu\u0148 ruhy mirasydyr.<\/p>\n<p>\u00dd\u00fcpek \u00ddoly, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 esasy dinlerini\u0148 we filosofiki akymlaryny\u0148 G\u00fcndogardan G\u00fcnbatara we tersine \u00fda\u00fdramagyna g\u00f6n\u00fcden-g\u00f6ni t\u00e4sir etdi. Hindistanda d\u00f6r\u00e4n Buddhizm, \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 \u00fcsti bilen Merkezi Azi\u00fda we Hyta\u00fda \u00fda\u00fdrady. T\u00fcrkmenistany\u0148 k\u00e4bir taryhy \u00fderlerinde (Meselem, Merwde) Budda ybadathanalaryny\u0148 galyndylary tapyldy. Bu, dini gara\u00fdy\u015flary\u0148 n\u00e4derejede uzaklara \u00fda\u00fdrandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. VII asyrdan ba\u015flap, Yslam dini \u00ddakyn G\u00fcndogardan \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugruny yzarlap Merkezi Azi\u00fda we ondan hem Hyta\u00fda \u00e7enli \u00fdetdi. S\u00f6wda kerwenleri yslam medeni\u00fdetini\u0148, bilimi\u0148 we arhitekturasyny\u0148 elementlerini \u00f6zleri bilen alyp gitdiler. Gadymy Pars imperi\u00fdasynda d\u00f6r\u00e4n Zoroastrizm we Hristian\u00e7ylygy\u0148 Nestor\u00e7ylyk mezhebi hem bu s\u00f6wda ugurlaryny ulanyp, uly \u00e7\u00e4klere \u00fda\u00fdramagy ba\u015fardy.\u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ugurlarynda \u00fderle\u015fen \u015f\u00e4herler di\u0148e bir s\u00f6wda merkezleri d\u00e4l, e\u00fdsem, bilim we ylym \u00f6sen merkezlerdi.<\/p>\n<p>\u200b Merw \u015f\u00e4heri (h\u00e4zirki T\u00fcrkmenistan) \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00e4girt uly kitaphanalary bilen bellidi. Alymlar grek, hindi we pars traktatlaryny arap diline terjime edip, matematika, tebip\u00e7ilik, astronomi\u00fda we geografi\u00fda bo\u00fdun\u00e7a uly a\u00e7y\u015flar etdiler.\u00dd\u00fcpek \u00ddoly Hindistandan getirilen san ulgamyny (h\u00e4zirki wagtda arap sanlary di\u00fdil\u00fd\u00e4n) G\u00fcnbatara \u00fda\u00fdratmaga k\u00f6mek etdi. Algebra \u00fdaly ylymlar, G\u00fcndogar alymlary tarapyndan esaslandyryldy we bu \u00fdol arkaly \u00ddewropa \u00fdetirildi.\u00dd\u00fcpek \u00ddoly arkaly sungaty\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fleri we ussalary bir-birini ba\u00fdla\u015fdyrdy.Merkezi Azi\u00fdadaky metjitler, minaralar we kerwensara\u00fdlar \u00ddakyn G\u00fcndogary\u0148, Pars we \u00fderli g\u00f6\u00e7me halklary\u0148 arhitektura d\u00e4plerini birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7d\u00e4ki minaralar we Merwd\u00e4ki Soltan Sanjary\u0148 aramg\u00e4hi bu medeni sintezi\u0148 a\u00fddy\u0148 mysallarydyr.\u00c7ini gaplar Hyta\u00fddan geldi, emma olary\u0148 bezegleri \u00fderli stil bilen utga\u015fdy. D\u00fcrli halklary\u0148 nagy\u015flary, re\u0148kleri we usullary haly\u00e7ylykda, zerg\u00e4r\u00e7ilikde we miniat\u00fdura sungatynda \u00f6z be\u00fdanyny tapdy.Saz gurallary, a\u00fddym a\u00fdtmak we bag\u015fy\u00e7ylyk d\u00e4pleri \u00ddol bo\u00fdun\u00e7a hereket etdi. Dutary\u0148 gurlu\u015fyny\u0148 we \u00e7alyny\u015f usulyny\u0148 kemala gelmeginde be\u00fdleki go\u0148\u015fy halklary\u0148 saz medeni\u00fdetini\u0148 t\u00e4siri ulydyr.\u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ruhy mirasy h\u00e4zirki zamanda hem uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir.<\/p>\n<p>\u200bBu \u00fdolu\u0148 taryhy, d\u00fcrli dinleri\u0148 we medeni\u00fdetleri\u0148 asyrlar bo\u00fdy parahat we netijeli gatna\u015fykda \u00fda\u015fap bilendigini subut ed\u00fd\u00e4r. Bu, h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde medeni syla\u015fyk we dialog \u00fc\u00e7in gymmatly nusgadyr.T\u00fcrkmenistan h\u00e4zirki wagtda &#8220;Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 T\u00e4zeden Dikelmegi&#8221; atly ba\u015flangy\u00e7lary \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fd\u00e4r. Bu, di\u0148e bir ykdysady gatna\u015fyklary d\u00e4l, e\u00fdsem, ruhy we medeni k\u00f6pr\u00fcleri dikeltmegi maksat edin\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 ruhy mirasy di\u0148e bir belli bir \u00fdurda degi\u015fli d\u00e4l, e\u00fdsem, umumadamzat gymmatlygydyr. Ol bize, ynsan ruhuny\u0148 \u00e7\u00e4ksizligini, bilim we ruhy g\u00f6zlegleri\u0148 taryhy\u0148 i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li hereketlendirijileridigini \u00f6wred\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan bolsa, bu ruhy k\u00f6prini\u0148 i\u0148 esasy \u00e7atrygy h\u00f6km\u00fcnde, medeni gymmatlyklary gorap saklamakda we olary t\u00e4ze nesle \u00fdetirmekde uly jogapk\u00e4r\u00e7iligi \u00f6z \u00fcst\u00fcne al\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Kakajanowa K\u00fcm\u00fc\u015f<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 116-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bBe\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoly, b.e. \u00f6\u0148ki II asyrdan t\u00e4 XVI asyra \u00e7enli \u00ddewrazi\u00fdany birle\u015fdiren taryhy s\u00f6wda ugrudyr. Emma bu \u00fdol di\u0148e bir \u00fd\u00fcpegi, gymmat bahaly da\u015flary \u00fda-da tagamlary da\u015famak \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem, ruhy gymmatlyklary\u0148, filosofi\u00fdalary\u0148, dinleri\u0148 we sungat ussatlygyny\u0148 \u00e4girt uly aly\u015f-\u00e7al\u015f merkezi bolup hyzmat etdi. \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 hakyky ba\u00fdlygy onu\u0148 ruhy mirasydyr. \u00dd\u00fcpek \u00ddoly, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26913"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26913"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26914,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26913\/revisions\/26914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}