{"id":26917,"date":"2025-12-24T23:23:02","date_gmt":"2025-12-24T18:23:02","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26917"},"modified":"2025-12-24T23:23:02","modified_gmt":"2025-12-24T18:23:02","slug":"milli-aydym-saz-we-bagsycylyk-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26917","title":{"rendered":"Milli A\u00fddym-Saz we Bag\u015fy\u00e7ylyk Sungaty"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen milli a\u00fddym-saz we bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty asyrlary\u0148 dowamynda kemala gelen, \u00e7u\u0148\u0148ur taryhy k\u00f6klere we a\u00fdratyn milli \u00e4he\u0148e e\u00fde bolan gymmatlykdyr. Bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty, di\u0148e bir saz \u00e7almak we a\u00fddym a\u00fdtmak d\u00e4l, e\u00fdsem, dessanlary, taryhy wakalary we halky\u0148 filosofi\u00fdasyny nesilden-nesle \u00fdetir\u00fd\u00e4n durmu\u015f mekdebidir. Bu sungat, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 ruhy ba\u00fdlygyny\u0148 i\u0148 na\u00fdba\u015fy g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Bag\u015fylar, t\u00fcrkmen medeni\u00fdetini\u0148 esasy sakla\u00fdjylary we \u00fda\u00fdradyjylary bolup dur\u00fdar. Bag\u015fylar gadymy &#8220;G\u00f6rogly&#8221; \u00fdaly dessanlary, halk ertekilerini, taryhy wakalary we gahryman\u00e7ylykly heka\u00fdalary \u00fda-da\u00a0 durmu\u015fy wakalary \u00f6zbolu\u015fly \u00e4he\u0148 bilen \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler. Olar di\u0148e bir \u00fderine \u00fdetiriji d\u00e4l, e\u00fdsem, halky\u0148 akyldary, \u015fahyry we taryh\u00e7ysydyr.Bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty, adaty ussat-\u015f\u00e4girt \u00fdoly bilen ge\u00e7ip, her bir sebiti\u0148 \u00f6z a\u00fdratyn \u00e4he\u0148ini (mekdebini) d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Ahal, Da\u015foguz, Lebap, Mary we Balkan \u00fdaly wela\u00fdatlary\u0148 her birini\u0148 a\u00fddym a\u00fdtmakda we dutar \u00e7almakda \u00f6zbolu\u015fly \u00e7emele\u015fmesi, usullary we nepislikleri bar.T\u00fcrkmen milli saz gurallaryny\u0148 arasynda dutar a\u00fdratyn orny e\u00fdele\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b Iki tarly bu gural, t\u00fcrkmen a\u00fddym-sazyny\u0148 kalby hasaplan\u00fdar. Dutary\u0148 sesi, \u015fady\u00fdan to\u00fd mukamyndan ba\u015flap, i\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur we ga\u00fdgyly kalby\u0148 dertlerine \u00e7enli \u00e4hli du\u00fdgulary be\u00fdan edip bil\u00fd\u00e4r.Dutarda \u00e7alyn\u00fdan mukamlary\u0148 we sazlary\u0148 sany \u00f6r\u00e4n k\u00f6p bolup, olar d\u00fcrli \u00e7yl\u015fyrymlylyk we emosional \u00e7u\u0148luk bilen tapawutlan\u00fdar. Bag\u015fy, di\u0148e bir dutar \u00e7alman, e\u00fdsem, ony \u00f6z bedenini\u0148 bir b\u00f6legi, ruhuny\u0148 dili h\u00f6km\u00fcnde kabul ed\u00fd\u00e4r. Gowy saz guraly, di\u0148e dutar d\u00e4l. Gyjak (keman\u00e7a), t\u00fc\u00fdd\u00fck we gargy t\u00fc\u00fdd\u00fck \u00fdaly gurallar hem milli a\u00fddym-saz ansambllarynda a\u00fdratyn orun tut\u00fdarlar we t\u00fcrkmen melodi\u00fdasyna \u00f6zbolu\u015fly re\u0148k ber\u00fd\u00e4rler.Milli a\u00fddym-saz t\u00fcrkmen halkyny\u0148 g\u00fcndelik durmu\u015fyndan a\u00fdrylmaz.<\/p>\n<p>A\u00fddym-saz to\u00fd dabaralaryny\u0148, ba\u00fdram\u00e7ylyklary\u0148 we medeni \u00e7\u00e4releri\u0148 esasy bezegidir. Bag\u015fyny\u0148 sesi we dutary\u0148 mukamy, \u00e4hli \u015fatlygy\u0148 we agzybirligi\u0148 simwolik ba\u015flangyjy bolup dur\u00fdar.T\u00fcrkmen a\u00fddymlary du\u00fdgulary\u0148 \u00e4hli spektrini \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar: s\u00f6\u00fdgi, watana bolan s\u00f6\u00fdgi, ga\u00fdgy, begen\u00e7, pelsepewi o\u00fdlanmalar. Olar, adamy\u0148 i\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur pikirlerini we du\u00fdgularyny be\u00fdan etmek \u00fc\u00e7in pe\u00fddalanyl\u00fdar.T\u00fcrkmen bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty 2015-nji \u00fdylda \u00ddUNESKO-ny\u0148 Adamzady\u0148 maddy d\u00e4l medeni mirasyny\u0148 sanawyna girizilip, onu\u0148 global derejed\u00e4ki gymmaty tassyklandy.H\u00e4zirki wagtda milli a\u00fddym-saz sungaty h\u00e4zirki zaman tendensi\u00fdalary bilen gary\u015fyp, t\u00e4ze \u00f6s\u00fc\u015f tapgyryny ba\u015fdan ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b\u00dda\u015f bag\u015fylar we a\u00fddym\u00e7ylar adaty milli sazlary (folky) d\u00f6wrebap orkestr \u00fda-da pop\/rok elementleri bilen birle\u015fdirip, t\u00e4ze, gyzykly f\u00fdu\u017een (fusion) \u017eanrlaryny d\u00f6red\u00fd\u00e4rler. Bu, milli mukamy\u0148 \u00e4hmi\u00fdetini saklap, ony \u00fda\u015f nesle has \u00fdakynla\u015fdyr\u00fdar.T\u00fcrkmenistany\u0148 d\u00f6wlet derejesinde a\u00fddym-saz we bag\u015fy\u00e7ylyk sungatyny \u00f6wred\u00fd\u00e4n mekdepler we \u00fdokary okuw ja\u00fdlary bar. Bu, sungaty\u0148 hilini we dowamlylygyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bMilli a\u00fddym-saz we bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty \u2013 bu di\u0148e bir estetik lezzet d\u00e4l, e\u00fdsem, milleti\u0148 taryhy \u00fdady, kalbyny\u0148 sesi we ruhy g\u00fc\u00fdj\u00fcdir. Bag\u015fyny\u0148 a\u00fddymy we dutary\u0148 mukamy, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 hi\u00e7 ha\u00e7an s\u00f6nmejek s\u00f6\u00fdg\u00fcsini, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f filosofi\u00fdasyny we umydyny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n bahasyna \u00fdetip bolmajak ruhy ba\u00fdlykdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Nasyrow Abdyselim<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 116-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen milli a\u00fddym-saz we bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty asyrlary\u0148 dowamynda kemala gelen, \u00e7u\u0148\u0148ur taryhy k\u00f6klere we a\u00fdratyn milli \u00e4he\u0148e e\u00fde bolan gymmatlykdyr. Bag\u015fy\u00e7ylyk sungaty, di\u0148e bir saz \u00e7almak we a\u00fddym a\u00fdtmak d\u00e4l, e\u00fdsem, dessanlary, taryhy wakalary we halky\u0148 filosofi\u00fdasyny nesilden-nesle \u00fdetir\u00fd\u00e4n durmu\u015f mekdebidir. Bu sungat, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 ruhy ba\u00fdlygyny\u0148 i\u0148 na\u00fdba\u015fy g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Bag\u015fylar, t\u00fcrkmen medeni\u00fdetini\u0148 esasy sakla\u00fdjylary [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26917"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26917"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26918,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26917\/revisions\/26918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}