{"id":27037,"date":"2025-12-27T23:36:55","date_gmt":"2025-12-27T18:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27037"},"modified":"2025-12-27T23:36:55","modified_gmt":"2025-12-27T18:36:55","slug":"mukam-we-nepislik-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27037","title":{"rendered":"Mukam we Nepislik"},"content":{"rendered":"<p>\u200bMukam (Melody, Saz) we Nepislik (Estetika, In\u00e7elik) \u2014 bu iki d\u00fc\u015f\u00fcnje, ynsan du\u00fdgularyny\u0148 i\u0148 in\u00e7e gatlaklaryna arala\u015f\u00fdan sungat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 i\u0148 esaslarydyr. Olar di\u0148e bir ses we g\u00f6rn\u00fc\u015f d\u00e4l, e\u00fdsem, ynsany\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f bilen baglany\u015fygyny, g\u00f6zelligi du\u00fdu\u015f ukybyny we ruhy be\u00fdanyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n pelsepedir.Mukam, ynsan du\u00fdgularyny we pikirlerini wagt we gi\u0148i\u015flikde alyp bar\u00fdan yzygiderli ses akymydyr. Gowy mukam, s\u00f6zs\u00fcz g\u00fcrle\u015f\u00fd\u00e4r. Ol begenji, hasraty \u00fda-da arzuwy be\u00fdan edip, di\u0148le\u00fdjini\u0148 ruhuna g\u00f6n\u00fcden-g\u00f6ni t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. Gadymy grekler mukamy\u0148 adamy\u0148 ahlak h\u00e4si\u00fdetine t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4ndigine ynan\u00fdardylar.<\/p>\n<p>Milli mukamlar (meselem, t\u00fcrkmen halk a\u00fddymlaryndaky Dutar mukamlary), taryhy wakalary, d\u00e4p-dessurlary we halky\u0148 umumy ruhuny nesillerden-nesle ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Mukam, medeni mirasy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00e7e\u015fmesidir. I\u0148 gowy mukamlar, sadalygy we \u00e7yl\u015fyrymlylygy birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 \u00fdatda galyjy frazalary (temalary) ynsan a\u0148ynda uzak saklan\u00fdar we du\u00fdgy ta\u00fddan durnuklylyk d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bNepislik (Estetika) \u2014 bu di\u0148e owadanlyk d\u00e4l. Ol g\u00f6zelligi\u0148, sungaty\u0148 we tebigaty\u0148 ynsan ruhuna ed\u00fd\u00e4n t\u00e4sirini \u00f6wren\u00fd\u00e4n pelsepe (Estetik Pelsepe) hem-de onu\u0148 amaly be\u00fdanydyr. Nepislik, g\u00f6rn\u00fc\u015fde, re\u0148kde, gurlu\u015fda we hyzmatda tapyl\u00fdar.Nepislik, \u00f6n\u00fcmi\u0148 so\u0148ky g\u00f6rn\u00fc\u015finde d\u00e4l, e\u00fdsem ony d\u00f6retmegi\u0148 prosesinde hem gizlenendir. Mysal \u00fc\u00e7in, t\u00fcrkmen el halysyny\u0148 nepisligi, di\u0148e nagy\u015flarynda d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00fd\u00fcpl\u00fcgi ta\u00fd\u00fdarlamak, re\u0148klemek we dokamak prosesini\u0148 k\u00e4mil \u00fderine \u00fdetirili\u015findedir.Nepislik, formany\u0148 (g\u00f6rn\u00fc\u015fi\u0148) manyny a\u00e7yp g\u00f6rkezmegini \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r. Binag\u00e4rlikde, bir binany\u0148 nepisligi, onu\u0148 di\u0148e estetiki ta\u00fddan owadanlygy d\u00e4l, e\u00fdsem ulanyly\u015fy\u0148 amatlylygy (ergonomikasy) bilen sazla\u015fykly bolmagydyr. Nepislik, h\u00fcn\u00e4rment\u00e7ilikde i\u0148 ki\u00e7ijik detallara beril\u00fd\u00e4n \u00fcnsi talap ed\u00fd\u00e4r. Bu in\u00e7elik, sungat eserini\u0148 kemsizligini we ruhy gymmatyny \u00fdokarlandyr\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b A\u00fddym-sazy\u0148 we tansy\u0148 nepisligi, mukamy\u0148 hereket arkaly fiziki be\u00fdanydyr. Tans, mukamy\u0148 ber\u00fd\u00e4n du\u00fdgusyny bedeni\u0148 in\u00e7e hereketleri (nepis hereketler) bilen g\u00f6rsel g\u00f6rn\u00fc\u015fe ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r.Vizual sungatda (Surat, Heykeltara\u015flyk) \u015fekiller we re\u0148kler, mukamy\u0148 ritmini we sazla\u015fygyny \u00fdatlad\u00fdan kompozisi\u00fdany d\u00f6redip biler. Meselem, re\u0148kleri\u0148 birinden be\u00fdlekisine \u00fdum\u015fak ge\u00e7i\u015fler, slow mukamy\u0148 akymyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Mukam we Nepislik, ynsan ruhuny\u0148 iki esasy dilidir. Mukam, kalby\u0148 i\u0148 i\u00e7ki du\u00fdgularyny be\u00fdan etm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4n sazly in\u00e7e \u00fdoldur. Nepislik bolsa, bizi\u0148 da\u015fky d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki \u00e4hli zatlardan: g\u00fcndelik \u00f6n\u00fcmden t\u00e4 uly binag\u00e4rlik eserine \u00e7enli \u2014 g\u00f6zelligi du\u00fdmak ukybymyzdyr. Bu iki g\u00fc\u00fd\u00e7 birle\u015fende, olar di\u0148e bir sungat d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015fy\u0148 \u00f6zi \u00fc\u00e7in k\u00e4mil bir sazla\u015fygy d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>G\u00e4wirowa Nursoltan<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 119-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bMukam (Melody, Saz) we Nepislik (Estetika, In\u00e7elik) \u2014 bu iki d\u00fc\u015f\u00fcnje, ynsan du\u00fdgularyny\u0148 i\u0148 in\u00e7e gatlaklaryna arala\u015f\u00fdan sungat d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 i\u0148 esaslarydyr. Olar di\u0148e bir ses we g\u00f6rn\u00fc\u015f d\u00e4l, e\u00fdsem, ynsany\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f bilen baglany\u015fygyny, g\u00f6zelligi du\u00fdu\u015f ukybyny we ruhy be\u00fdanyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n pelsepedir.Mukam, ynsan du\u00fdgularyny we pikirlerini wagt we gi\u0148i\u015flikde alyp bar\u00fdan yzygiderli ses akymydyr. Gowy mukam, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27037"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27037"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27038,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27037\/revisions\/27038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}