{"id":27177,"date":"2025-12-29T00:04:37","date_gmt":"2025-12-28T19:04:37","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27177"},"modified":"2026-01-09T01:26:06","modified_gmt":"2026-01-08T20:26:06","slug":"tebigatdan-nusga-alyan-innowasiyalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27177","title":{"rendered":"Tebigatdan nusga al\u00fdan innowasi\u00fdalar"},"content":{"rendered":"<p>Adamzat m\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyl b\u00e4ri tebigaty\u0148 k\u00e4mil diza\u00fdnlaryny we funksi\u00fdalaryny \u00f6wrenip, i\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly in\u017eener\u00e7ilik meselelerini \u00e7\u00f6zmekde ondan ylham al\u00fdar. Tebigat \u2014 d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 uly we i\u0148 tejribeli barlaghanasydyr.<\/p>\n<p>\u200b\u00ddaponi\u00fdany\u0148 me\u015fhur &#8220;bullet train&#8221; (ok-otlusy) ilkinji gezek gurlanynda, ol tunellerden \u00f6r\u00e4n uly ses (partlama me\u0148ze\u015f ses) bilen \u00e7yk\u00fdardy. In\u017eenerler bu mesel\u00e4ni \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in durnabalygyny\u0148 kellesine we tum\u015fugyna \u00fcns berdiler. Bu gu\u015f suwa giren pursatynda hi\u00e7 hili \u015fatyrdy \u00fda-da tolkun d\u00f6retme\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Otlyny\u0148 \u00f6\u0148 tarapyny durnabalygyny\u0148 tum\u015fugyna me\u0148zetdiler. Bu di\u0148e bir sesi azaltman, e\u00fdsem otlyny\u0148 10% \u00e7alt gitmegine we 15% az energi\u00fda sarp etmegine seb\u00e4p boldy.<\/p>\n<p>\u200b \u00ddel generatorlary we Kitler<\/p>\n<p>\u200b\u00c4pet \u00fdel generatorlaryny\u0148 parraklaryny\u0148 diza\u00fdny kambur kitleri\u0148 (humpback whales) galkanyndan ylham alnyp d\u00f6redildi.Kitleri\u0148 galkanlaryny\u0148 \u00f6\u0148 tarapyndaky ki\u00e7ijik b\u00fcrrejikler olara suwu\u0148 i\u00e7inde has \u00e7alasyn hereket etm\u00e4ge k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.\u00ddel generatorlaryny\u0148 parraklaryna \u015fu\u0148a me\u0148ze\u015f &#8220;b\u00fcrreler&#8221; go\u015fulanda, olary\u0148 netijeliligi we pes \u00fdelde hem a\u00fdlanmak ukyby d\u00fc\u00fdpli \u00fdokarlandy.<\/p>\n<p>Termitleri\u0148 \u00f6\u00fdi we Akylly binalar<\/p>\n<p>\u200bZimbabwe-daky &#8220;Eastgate&#8221; s\u00f6wda merkezi hi\u00e7 hili emeli kondisioner ulgamy bolmazdan \u00f6z-\u00f6z\u00fcni sowad\u00fdan d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 ilkinji binalaryndan biridir. Binag\u00e4r Mik Pirs munu\u0148 \u00fc\u00e7in termitleri\u0148 \u00f6\u00fd\u00fcni nusga aldy.<\/p>\n<p>\u200bTermitleri\u0148 \u00f6\u00fdleri \u00e7\u00f6l\u00fc\u0148 yssy howasynda-da i\u00e7erini elmydama durnukly temperaturada sakla\u00fdan \u00e7yl\u015fyrymly wentil\u00fdasi\u00fda kanallaryna e\u00fdedir.<\/p>\n<p>\u200bBinada termitleri\u0148ki \u00fdaly howa akymlaryny dolandyr\u00fdan kanallar guruldy we bu adaty binalardan 90% az energi\u00fda sarp ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Gidrofob materiallar we Lotos g\u00fcl\u00fcni\u0148 t\u00e4siri<\/p>\n<p>\u200bLotos g\u00fcl\u00fcni\u0148 \u00fdapraklary her hili pal\u00e7ygy\u0148 we hapa suwu\u0148 i\u00e7inde \u00f6sse-de, elmydama t\u00e4miz dur\u00fdar. Bu \u00f6zbolu\u015flylyk &#8220;lotos t\u00e4siri&#8221; di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar.\u00ddapragy\u0148 \u00fd\u00fczi \u00f6r\u00e4n ki\u00e7ijik \u00f6s\u00fcntgiler bilen \u00f6rt\u00fclen bolup, suw damjalaryny\u0148 \u00fdapy\u015fmagyna \u00fdol berme\u00fd\u00e4r. Bu tehnologi\u00fdany\u0148 esasynda \u00f6z-\u00f6z\u00fcni arassala\u00fdan bo\u00fdaglar, suw ge\u00e7irme\u00fd\u00e4n matalar we hatda g\u00fcn panellerini\u0148 arassalygy \u00fc\u00e7in \u00fd\u00f6rite \u00f6rt\u00fckler d\u00f6redildi.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6pekbalygy we Antiseptik \u00f6rt\u00fckler<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6pekbalyklaryny\u0148 derisi di\u0148e bir tizlige hyzmat etm\u00e4n, e\u00fdsem onu\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7 hili bakteri\u00fdany\u0148 \u00fda-da suw otyny\u0148 k\u00f6pelmegine \u00fdol berme\u00fd\u00e4r.Derini\u0148 gurlu\u015fy gow\u015fak bakteri\u00fdalary\u0148 \u00fdapy\u015fyp bilmejek \u00e7yl\u015fyrymly &#8220;almaz&#8221; g\u00f6rn\u00fc\u015fli nagy\u015flardan ybarat.H\u00e4zirki wagtda hassahanalarda we lukman\u00e7ylyk enjamlarynda himiki seri\u015fde ulanman, di\u0148e fiziki gurlu\u015fy arkaly bakteri\u00fdalary sakla\u00fdan &#8220;Sharklet&#8221; atly \u00f6rt\u00fckler ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bTebigatdan nusga al\u00fdan innowasi\u00fdalar bize i\u0148 netijeli in\u017eener\u00e7ilik \u00e7\u00f6zg\u00fctlerini\u0148 e\u00fd\u00fd\u00e4m t\u00f6regereklerimizde bardygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Biomimikri\u00fda \u2014 bu geljegi\u0148 tehnologi\u00fdasydyr, \u00e7\u00fcnki ol tebigat bilen s\u00f6we\u015fmegi d\u00e4l, e\u00fdsem ondan \u00f6wrenmegi \u00fcnde\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Beke\u00fdew Kerim<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 122-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adamzat m\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyl b\u00e4ri tebigaty\u0148 k\u00e4mil diza\u00fdnlaryny we funksi\u00fdalaryny \u00f6wrenip, i\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly in\u017eener\u00e7ilik meselelerini \u00e7\u00f6zmekde ondan ylham al\u00fdar. Tebigat \u2014 d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 uly we i\u0148 tejribeli barlaghanasydyr. \u200b\u00ddaponi\u00fdany\u0148 me\u015fhur &#8220;bullet train&#8221; (ok-otlusy) ilkinji gezek gurlanynda, ol tunellerden \u00f6r\u00e4n uly ses (partlama me\u0148ze\u015f ses) bilen \u00e7yk\u00fdardy. In\u017eenerler bu mesel\u00e4ni \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in durnabalygyny\u0148 kellesine we tum\u015fugyna \u00fcns [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":27287,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27177"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27178,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27177\/revisions\/27178"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}