{"id":27402,"date":"2026-02-16T10:55:52","date_gmt":"2026-02-16T05:55:52","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27402"},"modified":"2026-02-16T10:55:52","modified_gmt":"2026-02-16T05:55:52","slug":"fizika-kamillesyan-ylym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27402","title":{"rendered":"Fizika  k\u00e4mille\u015f\u00fd\u00e4n ylym."},"content":{"rendered":"<p>Fizika we astronomi\u00fda sapaklarynda mesele \u00e7\u00f6z\u00fclende tebigat bilen, \u00fdagny, bizi\u0148 da\u015f-t\u00f6weregimiz, g\u00fcndelik gabat gel\u00fd\u00e4n hadysalar bilen baglany\u015fdyrylyp \u00f6wredilse okuw\u00e7ylarda fizika dersine bolan gyzyklanma, h\u00f6wes d\u00f6r\u00e4p fizika ylmyny\u0148 a\u00e7an her bir kanunyny\u0148 adamzady\u0148 durmu\u015fyndaky tut\u00fdan orny we ondan n\u00e4hili pe\u00fddalanyl\u00fdandygyna d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fd\u00e4rler. Bizi\u0148 durmu\u015fymyzdaky \u00fd\u00f6neke\u00fd meseleleri\u0148 hem fizika bilen baglydygyna g\u00f6z<\/p>\n<p>\u00ddetirseler, olar \u00fc\u00e7in fizika dersi has hem gyzykly bolup g\u00f6rn\u00fcp ba\u015flar. Mysal \u00fc\u00e7in, \u201cTizlenme. De\u0148tizlen\u00fd\u00e4n hereket. De\u0148 ha\u00fdalla\u00fdan hereket\u201d di\u00fden temalara degi\u015fli meseller \u00e7\u00f6z\u00fclende A\u015fgabat \u2013 Garagum \u2013 Da\u015foguz otlularyny\u0148 hereketi bilen baglany\u015fykly meselelere seredip ge\u00e7\u00fd\u00e4rin. Ha\u00fdsy otly tiz bar\u00fdar, ha\u00fdsy ha\u00fdal, n\u00e4me \u00fc\u00e7in, n\u00e4me seb\u00e4pden, \u015fular \u00fdaly soraglara hem jogap tapyl\u00fdar. Ba\u015fgada gazlar bilen baglany\u015fykly meselelerde gy\u015fyna gaz birbada peselip al\u00fdar, n\u00e4me \u00fc\u00e7in, gazy\u0148 basy\u015fy n\u00e4me \u00fc\u00e7in pesel\u00fd\u00e4r, n\u00e4\u00e7e pesel\u00fd\u00e4r, bu soraglara hem gazy\u0148 basy\u015fyny\u0148 temperatura bilen baglany\u015fyklydy baradaky formulalar bilen \u00e7\u00f6z\u00fcp g\u00f6rkezsek okuw\u00e7ylary\u0148 \u00fdadynda gowy gal\u00fdar.<\/p>\n<p>Mundan ba\u015fgada mesele \u00e7\u00f6z\u00fclende mesel\u00e4ni\u0148 manysyna d\u00fc\u015f\u00fcnip wakany, hadysany g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirip \u00e7\u00f6z\u00fclse has amatly hem a\u0148sat d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. K\u00e4bir okuw\u00e7ylar bol\u00fdar meselede iki sany san g\u00f6rse derrew k\u00f6peltmek, b\u00f6lmek bilen bol\u00fdarlar, \u00fda-da formulada \u00fderine \u00fdal\u0148y\u015f go\u00fd\u00fdar. Mysal \u00fc\u00e7in, bir adam 15 minutda 2 km \u00fdol ge\u00e7en bolsa, ol \u00fdarym sagatda 4 km \u00fdol ge\u00e7jegi d\u00fc\u015fn\u00fcklidir. \u015eo\u0148a garamazdan bular \u00fdaly meselede hem \u00fdal\u0148y\u015flyk go\u00fdber\u00fd\u00e4rler. Iki gapdaky gazy bir gaba gu\u00fdsa\u0148 gu\u00fdulan gaby\u0148 basy\u015fy iki esse artjagy belli zat, \u00fda-da birinji gapdaky gazy\u0148 hemmesini d\u00e4l-de biraz mukdaryny ikinji gaba ge\u00e7irsek hem gapdaky gazy\u0148 basy\u015fy ba\u015fdaka g\u00f6r\u00e4 uly boljagyny okuw\u00e7y g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirip bilse, onda mesel\u00e4ni\u0148 jogabyndan hem ba\u015fdaky basy\u015fdan uly san g\u00f6zl\u00e4p ba\u015flar we jogaby \u00e7alt tapmagy ba\u015farar. \u00d6\u00fdlerimizde ulanyl\u00fdan spirally \u00fdyladyjy bozuldy di\u00fdeli\u0148, ony bejerenden so\u0148 onu\u0148 kuwwaty ba\u015fdaka g\u00f6r\u00e4 n\u00e4hili \u00fc\u00fdtg\u00e4r, elbetde ulalar. Formulalardan belli bol\u015fy \u00fdaly gar\u015fylyk ki\u00e7eliberse tok g\u00fc\u00fdji ulalar, tok ulaldygy\u00e7a-da kuwwatartar. Mesele \u00e7\u00f6z\u00fclende d\u00fcrli usullarda n pe\u00fddalanmaklyk okuw\u00e7ylary\u0148 mesele \u00e7\u00f6zmek ukyplaryny \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Fizika dersinde komp\u00fduter seri\u015fdelerinden (modelle\u015fdirmek, komp\u00fduter grafikasy, multimedia) pe\u00fddalanyp, tejribe synaglaryny\u0148 netijelerini ta\u00fd\u00fdarlamak bol\u00fdar. Orta mekdepde fizika sapaklarynda komp\u00fduter modellerini\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fleri ulanyl\u00fdar. Esasan hem \u00f6wrediji programmalary, g\u00f6rkezme programmalary, komp\u00fduter tejribeleri, barla\u00fdjy programmalary, elektron didaktiki maglumatlary sapakda ulanmak bolar. \u015ee\u00fdlede bu programmalar iki \u00fda-da ondan-da k\u00f6p programma elementlerini \u00f6z\u00fcnde saklap bil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7\u00e4rjew etrabyny\u00f1 28-nji orta mekdebini\u00f1 fizika mugallymy.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Awezmetowa Fatimajan\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fizika we astronomi\u00fda sapaklarynda mesele \u00e7\u00f6z\u00fclende tebigat bilen, \u00fdagny, bizi\u0148 da\u015f-t\u00f6weregimiz, g\u00fcndelik gabat gel\u00fd\u00e4n hadysalar bilen baglany\u015fdyrylyp \u00f6wredilse okuw\u00e7ylarda fizika dersine bolan gyzyklanma, h\u00f6wes d\u00f6r\u00e4p fizika ylmyny\u0148 a\u00e7an her bir kanunyny\u0148 adamzady\u0148 durmu\u015fyndaky tut\u00fdan orny we ondan n\u00e4hili pe\u00fddalanyl\u00fdandygyna d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fd\u00e4rler. Bizi\u0148 durmu\u015fymyzdaky \u00fd\u00f6neke\u00fd meseleleri\u0148 hem fizika bilen baglydygyna g\u00f6z \u00ddetirseler, olar \u00fc\u00e7in fizika dersi has [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":27404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27402"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27402"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27405,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27402\/revisions\/27405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}