{"id":27503,"date":"2026-04-21T23:37:44","date_gmt":"2026-04-21T18:37:44","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27503"},"modified":"2026-04-21T23:37:44","modified_gmt":"2026-04-21T18:37:44","slug":"gara-galamdan-baslap-hazirki-zaman-kompyuter-grafikasyna-cenli-osus-yoly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=27503","title":{"rendered":"Gara galamdan ba\u015flap, h\u00e4zirki zaman komp\u00fduter grafikasyna \u00e7enli \u00f6s\u00fc\u015f \u00fdoly"},"content":{"rendered":"<p>\u015eekillendiri\u015f sungatyny\u0148 i\u0148 gadymy we i\u0148 t\u00e4sirli ugurlaryny\u0148 biri bolan grafika, adamzady\u0148 \u00f6z\u00fcni be\u00fdan etmek isleginden d\u00f6redi. Bu \u00fdol gowaklary\u0148 diwarlaryna \u00e7ekilen \u00fd\u00f6neke\u00fd \u00e7yzyklardan ba\u015flap, \u015fu g\u00fcnki simulyasi\u00fda we emeli a\u0148 arkaly d\u00f6redil\u00fd\u00e4n sanly d\u00fcn\u00fd\u00e4lere \u00e7enli uly \u00f6s\u00fc\u015f ge\u00e7di.<\/p>\n<p>Grafikany\u0148 taryhynda gara galam (grafit) i\u0148 uly rewol\u00fdusi\u00fdalary\u0148 biridir. 16-njy asyrda grafiti\u0148 tapylmagy bilen, suratke\u015fler \u00fc\u00e7in islendik \u00fderde we islendik wagtda \u00e7yzygy\u0148 \u00fcsti bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4ni be\u00fdan etm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6redi.Gara galam di\u0148e bir \u00e7yzyk d\u00e4l-de, e\u00fdsem k\u00f6leg\u00e4ni\u0148 we \u00fdagtylygy\u0148 (chiaroscuro) sazla\u015fygydyr.Leonardo da Win\u00e7i, Albreht Durer \u00fdaly ussatlar grafika arkaly ylmy we sungaty birle\u015fdirdiler.<\/p>\n<p>Orta asyrlarda we Galkyny\u015f d\u00f6wr\u00fcnde grafikany\u0148 tehniki ugurlary, \u00fdagny o\u00fdma (graw\u00fdura) we litografi\u00fda pe\u00fdda boldy. Bu bolsa sungaty\u0148 di\u0148e bir nusga d\u00e4l-de, k\u00f6p\u00e7\u00fclige el\u00fdeterli bolmagyna k\u00f6mek etdi.Suratke\u015fler \u00f6z eserlerini metal \u00fda-da aga\u00e7 plastinalary\u0148 \u00fcst\u00fcnde o\u00fdup, so\u0148ra kagyza \u00e7ap edip ba\u015fladylar.Grafikany\u0148 k\u00f6megi bilen kitaplar suratlar bilen bezelip, maglumatlary\u0148 t\u00e4siri artdyryldy.<\/p>\n<p>20-nji asyry\u0148 ikinji \u00fdarymynda komp\u00fduterleri\u0148 pe\u00fdda bolmagy bilen grafikany\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamy ba\u015flandy.Grafika kagyzy\u0148 we galamy\u0148 \u00e7\u00e4ginden \u00e7ykyp, matematik hasaplamalara (wektor) we re\u0148kli nokatlara (raster\/piksel) \u00f6wr\u00fcldi. 1960-njy \u00fdyllarda Ivan Satherlendi\u0148 &#8220;Sketchpad&#8221; programmasy h\u00e4zirki zaman diza\u00fdn programmalyryny\u0148 (Photoshop, CorelDRAW) ba\u015flangyjy boldy.<\/p>\n<p>\u015eu g\u00fcnki g\u00fcn grafika di\u0148e bir kagyzdaky \u00e7yzgy d\u00e4l. Ol janly, hereketli we interaktiwdir.<\/p>\n<p>\u200bCGI (Computer-Generated Imagery): Kinolarda we wideo o\u00fdunlarda hakykatdan tapawutlandyryp bolmajak ke\u015fpler d\u00f6redil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bWirtual Hakykylyk (VR): Grafika arkaly adamlar doly sanly d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u00e7ine girip bil\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>\u200bEmeli A\u0148 (AI): H\u00e4zirki wagtda emeli a\u0148 birn\u00e4\u00e7e sekundy\u0148 i\u00e7inde \u00e7yl\u015fyrymly grafik eserleri d\u00f6redip bil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Grafika gara galamdan plan\u015fetlere, kagyzy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnden sanly ekrana g\u00f6\u00e7se-de, onu\u0148 esasy d\u00fc\u00fdbi \u00fc\u00fdtgewsiz gal\u00fdar: \u00e7yzyk, nokat we kompozisi\u00fda. Tehnologi\u00fda suratke\u015fi\u0148 m\u00fcmkin\u00e7iliklerini gi\u0148eltse-de, esasy zat ynsany\u0148 d\u00f6redijilikli gara\u00fd\u015fydyr.<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Galam \u2014 suratke\u015fi\u0148 elini\u0148 dowamydyr, emma hakyky grafika kalby\u0148da d\u00f6re\u00fd\u00e4r.&#8221;<\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara Senagat\u00e7ylar we Teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 112-nji toparyny\u0148 1-nji \u00fdyl talyby Gurbanow Mahmyt<\/strong><\/em><\/div>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><em><strong>Topar \u00fdolba\u015f\u00e7ysy: Allanazarowa A\u00fdjahan<\/strong><\/em><\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eekillendiri\u015f sungatyny\u0148 i\u0148 gadymy we i\u0148 t\u00e4sirli ugurlaryny\u0148 biri bolan grafika, adamzady\u0148 \u00f6z\u00fcni be\u00fdan etmek isleginden d\u00f6redi. Bu \u00fdol gowaklary\u0148 diwarlaryna \u00e7ekilen \u00fd\u00f6neke\u00fd \u00e7yzyklardan ba\u015flap, \u015fu g\u00fcnki simulyasi\u00fda we emeli a\u0148 arkaly d\u00f6redil\u00fd\u00e4n sanly d\u00fcn\u00fd\u00e4lere \u00e7enli uly \u00f6s\u00fc\u015f ge\u00e7di. Grafikany\u0148 taryhynda gara galam (grafit) i\u0148 uly rewol\u00fdusi\u00fdalary\u0148 biridir. 16-njy asyrda grafiti\u0148 tapylmagy bilen, suratke\u015fler \u00fc\u00e7in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27503"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27504,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27503\/revisions\/27504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}