{"id":8506,"date":"2021-03-03T16:03:36","date_gmt":"2021-03-03T11:03:36","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=8506"},"modified":"2021-03-03T16:03:36","modified_gmt":"2021-03-03T11:03:36","slug":"asgabadyn-taryhyndan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=8506","title":{"rendered":"A\u015fgabady\u0148 taryhyndan"},"content":{"rendered":"<p>\u015eu \u00fdyl T\u00fcrkmenistany\u0148 pa\u00fdtagty A\u015fgabat \u015f\u00e4herini\u0148 esaslandyrylmagyny\u0148 140<br \/>\n\u00fdyllygy bellenilip ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Pa\u00fdtagtymyz A\u015fgabady\u0148 taryhy barada<br \/>\n\u201cT\u00fcrkmenistan\u201d gazetinde \u201cT\u00fcrkmen pa\u00fdtagtyny\u0148 taryhy \u2013 fotosuratlarda\u201d atly<br \/>\nmakala \u00e7ap edilipdir. \u015eol makalada pa\u00fdtagtymyzy\u0148 taryhyna syn berlipdir.<\/p>\n<p>\uf0b7 A\u015fgabat \u015f\u00e4heri gadymdan oturymly ozalky Ashabat obasyny\u0148<br \/>\n\u00fderinde d\u00f6r\u00e4pdir. 1881-nji \u00fdyly\u0148 \u00fdanwarynda Ashabat \u00e7e\u015fmesini\u0148<br \/>\nugrunda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n agzalan obada 800 \u00e7emesi ak \u00f6\u00fd bar eken.<br \/>\n\uf0b7 1881-nji \u00fdyly\u0148 6-njy ma\u00fdynda Zakaspi\u00fd harby b\u00f6l\u00fcmini\u0148<br \/>\n\u00fcst\u00fcne Ahal sebitini go\u015fup, 1882-nji \u00fdylda Zakaspi\u00fd oblasty d\u00f6redil\u00fd\u00e4r.<br \/>\nT\u00e4ze oblasty edara etmek \u015fu \u00fderd\u00e4ki harby korpusy\u0148 ba\u015ftutanyny\u0148 \u00fcst\u00fcne<br \/>\n\u00fd\u00fcklenipdir, edara edi\u015f guramalary korpusy\u0148 \u015ftab serkerdelerinden<br \/>\nd\u00fcz\u00fclip, onu\u0148 merkezi h\u00f6km\u00fcnde bolsa A\u015fgabat bellenipdir.<br \/>\n\uf0b7 Ilki-ilkiler \u015f\u00e4heri\u0148 k\u00f6ne \u00e7\u00e4gini\u0148 (Ashabat obasyny\u0148 \u00fderleri)<br \/>\nk\u00f6\u00e7eleri dar, egrem-bugram, hatda tegelenip gid\u00fd\u00e4n g\u00f6rn\u00fc\u015flerde<br \/>\nbolupdyr. Obany\u0148 bir gapdaly gi\u0148 me\u00fddana baryp dir\u00e4pdir. \u015eol \u00fderde her<br \/>\ng\u00fcn di\u00fden \u00fdaly, harby garawullar nyzama durup, barmaly \u00fderlerine<br \/>\nugradylypdyr, k\u00e4halatlarda harby okuwlar we \u00fd\u00f6ri\u015fler ge\u00e7irilipdir.<br \/>\n\uf0b7 So\u0148ra \u015f\u00e4heri\u0148 taslamasy \u00ddewropa bi\u00e7\u00fcwinde \u00e7ekilip<br \/>\nba\u015flanypdyr. K\u00f6\u00e7eler g\u00f6ni we gi\u0148den gurlupdyr. K\u00f6\u00e7elere \u015fol d\u00f6wre \u00fdo\u0148<br \/>\nbolan atlary, a\u00fdratyn hem harbylary\u0148 atlaryny dakypdyrlar. Mysal \u00fc\u00e7in,<br \/>\nAnnenkowska\u00fda (h\u00e4zirki S.T\u00fcrkmenba\u015fy \u015f.), Kuropatkinska\u00fda (h\u00e4zirki<br \/>\nMagtymguly \u015f.), Lewa\u015fewska\u00fda (h\u00e4zirki Azady ad. k.), \u015fe\u00fdle hem<br \/>\n(\u00abOfiserska\u00fda\u00bb), \u00abSap\u00fdorna\u00fda\u00bb, \u00abArtilleri\u00fdska\u00fda\u00bb we \u015f.m. A\u015fgabady\u0148<br \/>\nilkinji d\u00f6r\u00e4n we i\u0148 uzyn k\u00f6\u00e7elerini\u0148 biri Kuropatkinska\u00fda k\u00f6\u00e7esidir.<br \/>\nIlkinji pe\u00fdda bolan k\u00f6\u00e7eleri\u0148 \u00fdene-de biri \u00abSerkerdeler\u00bb \u00abOfiserska\u00fda\u00bb<br \/>\nk\u00f6\u00e7esi bolupdyr. Onu\u0148 ugrunda harby serkerdeler \u00fda\u015fapdyrlar we ol<br \/>\n\u015f\u00e4herde i\u0148 g\u00fcr bagly, owadan k\u00f6\u00e7e hasaplanypdyr. Lewa\u015fewska\u00fda<br \/>\n(Engels, Azady) k\u00f6\u00e7esi hem m\u00e4helleliligi, gatnawlylygy bilen<br \/>\ntapawutlanypdyr. Bu k\u00f6\u00e7\u00e4ni\u0148 ugry bilen ir ertirden gi\u00e7 ag\u015fama \u00e7enli \u015fol<br \/>\nwagtky Rus we Teke bazaryna \u00fcsti \u00fd\u00fckli kerwenler, arabalar, pa\u00fdtunlar<br \/>\ngatnapdyrlar.<br \/>\n\uf0b7 \u0425I\u0425 asyry\u0148 a\u00fdaklaryna A\u015fgabat \u015f\u00e4herini\u0148 esasan, s\u00f6wda we<br \/>\nhyzmat ulgamy \u00f6s\u00fcpdir. 1889-njy \u00fdylda \u015f\u00e4herde 750 \u00f6\u00fd, 654 s\u00f6wda<br \/>\nnokady, h\u00fcn\u00e4rmentleri\u0148 121 sany d\u00fckany, 33 sany kerwensara\u00fd, 2<br \/>\nmyhmanhana, 15 sany naharhana, 105 sany me\u00fdhana bolupdyr.<br \/>\n\uf0b7 A\u015fgabady\u0148 ilaty k\u00f6pelip ba\u015fla\u00fdar. Eger 1882-nji \u00fdylda onda<br \/>\nbary-\u00fdogy iki m\u00fc\u0148 adam \u00fda\u015fan bolsa, 1903-nji \u00fdylda ilaty\u0148 sany 36 m\u00fc\u0148e<br \/>\n\u00fdetipdir. 1911-nji \u00fdylda bolsa ol 45 m\u00fc\u0148den ge\u00e7ipdir.<\/p>\n<p>\uf0b7 1885-nji \u00fdyly\u0148 i\u00fdul a\u00fdynda \u00e7ykan \u00abTurkestanski\u00fde wedomosti\u00bb<br \/>\nne\u015firi 18-nji i\u00fdulda A\u015fgabatda ilkinji hususy dermanhanany\u0148<br \/>\na\u00e7ylandygyny habar beripdir. Ondan \u00f6\u0148 dermanlar ilata di\u0148e harby<br \/>\nlazareti\u0148 (ki\u00e7ir\u00e4k harby keselhana) \u00fcsti bilen pa\u00fdlan\u00fdar eken.<br \/>\n\uf0b7 A\u015fgabady\u0148 \u00e7alt \u00f6smegine onu\u0148 E\u00fdran bilen s\u00f6wda edi\u015f<br \/>\nmerkezine \u00f6wr\u00fclmegi hem \u00fdardam edipdir. Russi\u00fda we b\u00fctin Merkezi<br \/>\nAzi\u00fda E\u00fdran bilen s\u00f6wda gatna\u015fygyny A\u015fgabady\u0148 \u00fcsti bilen amala<br \/>\na\u015fyrypdyr.<br \/>\n\uf0b7 Pa\u00fdtagtymyzy\u0148 \u00fda\u015fuly \u00fda\u015fa\u00fdjylaryny\u0148 biri, t\u00fcrkmen fotografi\u00fda<br \/>\nsungatyny\u0148 aksakgaly Abdylla G\u00fcse\u00fdinow \u015fe\u00fdle \u00fdatlap ge\u00e7ipdir: \u00abMen<br \/>\noglanjykkam, h\u00e4zirki \u00abA\u015fgabat\u00bb se\u00fdilg\u00e4hinde o\u00fdnardyk. G\u00fcn<br \/>\n\u00fda\u015fyberende, arkasyna \u00fdagly gabyny g\u00f6terip, \u00e7yra\u00e7y gelerdi we<br \/>\nse\u00fdilg\u00e4hi\u0148 d\u00f6rt \u00e7\u00fc\u0148k\u00fcnde dikilen p\u00fcrse \u00e7ykyp, olara berkidilen panus<br \/>\n\u00e7yralara nebit gu\u00fdardy. \u015eol \u00e7yralar gara\u0148ky gijeler zordan g\u00f6rnerdi.<br \/>\n\u00abA\u015fgabatda ilkinji iki gat ja\u00fdy\u0148 hem gurlanyny bil\u00fd\u00e4rin, ol \u00abKirpi\u00e7na\u00fda\u00bb<br \/>\nk\u00f6\u00e7esini\u0148, Karl Libkneht adyndaky bulwary\u0148 ugrundady. Biz ol ja\u00fdy gaty<br \/>\nbe\u00fdik hasaplap, her g\u00fcn di\u00fden \u00fdaly baryp synlardyk\u00bb.<br \/>\n\uf0b7 \u015ee\u00fdle hem 1967-nji \u00fdylda A\u015fgabat \u015f\u00e4herine bagy\u015flanyp \u00fd\u00f6rite<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcrilen \u00abAzatlyk prospekti\u00bb, 1975-nji \u00fdylda surata d\u00fc\u015f\u00fcrilen \u00ab\u00d6z<br \/>\n\u015f\u00e4herimizi gur\u00fdarys\u00bb atly dokumental kinofilmleri \u00fdatlap ge\u00e7mek bolar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eu \u00fdyl T\u00fcrkmenistany\u0148 pa\u00fdtagty A\u015fgabat \u015f\u00e4herini\u0148 esaslandyrylmagyny\u0148 140 \u00fdyllygy bellenilip ge\u00e7il\u00fd\u00e4r. Pa\u00fdtagtymyz A\u015fgabady\u0148 taryhy barada \u201cT\u00fcrkmenistan\u201d gazetinde \u201cT\u00fcrkmen pa\u00fdtagtyny\u0148 taryhy \u2013 fotosuratlarda\u201d atly makala \u00e7ap edilipdir. \u015eol makalada pa\u00fdtagtymyzy\u0148 taryhyna syn berlipdir. \uf0b7 A\u015fgabat \u015f\u00e4heri gadymdan oturymly ozalky Ashabat obasyny\u0148 \u00fderinde d\u00f6r\u00e4pdir. 1881-nji \u00fdyly\u0148 \u00fdanwarynda Ashabat \u00e7e\u015fmesini\u0148 ugrunda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n agzalan obada 800 \u00e7emesi ak \u00f6\u00fd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8507,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8506"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8506"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8508,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8506\/revisions\/8508"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}