{"id":9963,"date":"2025-03-15T06:10:37","date_gmt":"2025-03-15T01:10:37","guid":{"rendered":"http:\/\/newashgabat.com\/?p=9963"},"modified":"2025-03-15T06:11:01","modified_gmt":"2025-03-15T01:11:01","slug":"ilkinji-kitaphanalaryn-taryhyndan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=9963","title":{"rendered":"Ilkinji kitaphanalary\u0148 taryhyndan"},"content":{"rendered":"<p>Alymlar gadymy Ur \u015f\u00e4herinde gazuw-agtary\u015f i\u015flerini ge\u00e7irenlerinde \u00fd\u00fczi<br \/>\n\u00fdazgyly to\u00fdundan \u00fdasalan \u00abkitaplary\u0148\u00bb \u00fcst\u00fcnden barypdyrlar. Olar bizi\u0148<br \/>\ne\u00fd\u00fdamymyzdan ozalky 800-nji \u00fdyla degi\u015flidir. Taryh\u00e7y alymlary\u0148 ge\u00e7iren<br \/>\nylmy-barlaglary netijesinde, bu gymmatly tapyndylar toplumyna ilkinji<br \/>\nkitaphanalar di\u00fdmek m\u00fcmkindir.<br \/>\nBizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan ozalky 600-nji \u00fdylda Mesopotami\u00fdadaky<br \/>\nybadathanalarda we k\u00f6\u015fklerde \u00fd\u00f6rite gurnalan, \u00f6z\u00fcnde d\u00fcrli kitaplary jemle\u00fd\u00e4n<br \/>\nkitaphanalar bar eken. \u00dd\u00fczi \u00fdazgyly \u00fdasy to\u00fdun b\u00f6lekleri kitap h\u00f6km\u00fcnde<br \/>\nulanylypdyr. \u015ee\u00fdle \u00fdasy to\u00fdun b\u00f6leklerini\u0148 m\u00fc\u0148ler\u00e7esi ybadathanalarda we<br \/>\nk\u00f6\u015fklerde \u00f6z mowzuklary bo\u00fdun\u00e7a a\u00fdry-a\u00fdry \u00fdygnalyp go\u00fdlupdyr. Alymlar<br \/>\ne\u00fd\u00fd\u00e4m \u015fol d\u00f6w\u00fcrlerde ilkinji kitaphanalary\u0148 i\u015fini\u0148 \u00fdola go\u00fdlandygy barada<br \/>\ntekrarla\u00fdarlar.<br \/>\nGadymy m\u00fcs\u00fcrlileri\u0148 hem kitaphanalary bar eken. Olar ybadathanalarda<br \/>\nd\u00f6redilipdir. \u015eol kitaphanalara ruhanylar esewan bolupdyr. \u00dd\u00fczi \u00fdazgyly<br \/>\npapirusdan \u00fdasalan kitaplar togalanyp, bagjyk bilen a\u00e7ylmaz \u00fdaly da\u0148lan<br \/>\ng\u00f6rn\u00fc\u015fde bolupdyr. Gadymy d\u00f6w\u00fcrd\u00e4ki i\u0148 me\u015fhur kitaphana Aleksandri\u00fdada,<br \/>\nM\u00fcs\u00fcrde \u00fderle\u015fip, olar bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan ozalky 300-nji \u00fdylda d\u00f6redilipdir.<br \/>\nKitaphanada azyndan 700 000 sany d\u00fc\u00fdrlenen papirus \u00abkitaplary\u00bb saklanypdyr.<br \/>\nOlary\u0148 katalogy d\u00fcz\u00fclipdir, barysy tertiple\u015fdirilip, edil h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fc\u0148<br \/>\nkitaphanalaryndaky \u00fdaly rejeli go\u00fdlupdyr.<br \/>\nRimliler ilkibada kitaphanalar bilen on\u00e7akly gyzyklanmandyr. \u00dd\u00f6ne<br \/>\ngrekler bu babatda olara t\u00e4sirini \u00fdetiripdirler. \u015ee\u00fdlelikde, rimliler k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin<br \/>\nkitaphanalary\u0148 ulgamyny d\u00f6redipdirler. Rimi\u0148 barly adamlary ilat \u00fc\u00e7in el\u00fdeterli<br \/>\nkitaphanalary d\u00f6redip, bilimi\u0148 \u00f6smegine \u00f6z go\u015fantlaryny go\u015fupdyrlar.<br \/>\nRimlileri\u0148 irki d\u00f6w\u00fcrd\u00e4ki kitaphanalaryny\u0148 k\u00f6p\u00fcsi \u00fdygnany\u015fyklary\u0148 ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n<br \/>\n\u00fderlerinde \u00fderle\u015fipdir. IV asyrda Rimde 28 sany k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin kitaphana bar<br \/>\neken. Wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen olary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi \u00fdangynlarda, tala\u0148\u00e7ylyklarda, \u00e7yg<br \/>\n\u00e7ekmeden we\u00fdran bolupdyr.<br \/>\nT\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde Nusa\u00fd \u015falygyndaky, K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7d\u00e4ki,<br \/>\nAmuldaky, Dehistandaky, \u015fe\u00fdle hem Gadymy Merwd\u00e4ki iri kitaphanalar hem<br \/>\nd\u00fcn\u00fd\u00e4 belli bolupdyr. Bu kitaphanalarda d\u00fcrli mowzukly kitaplary\u0148 m\u00fc\u0148ler\u00e7esi<br \/>\n\u00fderle\u015fip, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 alymlarynda uly gyzyklanma d\u00f6redipdir. Hormatly<br \/>\nPrezidentimizi\u0148 \u00abT\u00fcrkmenistan \u2014 Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 \u00fd\u00fcregi\u00bb atly birinji<br \/>\nkitabynda: \u00abMerw kitaphanalary barada me\u015fhur arap alymy \u00ddakudy\u0148: \u00abMen<br \/>\nMerwden \u00e7ykyp ga\u00fddanymda bu \u00fderde uly kitaphanalary\u0148 10 sanysy bardy.<br \/>\nMen b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4ni a\u00fdlanyp, \u015fular \u00fdaly ba\u00fd hem aja\u00fdyp kitaphanalary<br \/>\ng\u00f6rmedim\u2026 Meni\u0148 ol kitaplara bolan s\u00f6\u00fdgim \u00e4hli \u015f\u00e4herleri \u00fdatdan \u00e7ykarmaga<br \/>\nmejbur etdi. Olar meni\u0148 \u00fcns\u00fcmi, hatda ma\u015fgalamdan we \u00e7agalarymdan hem<br \/>\nkes\u00e4 sow\u00fdardy\u00bb di\u00fden \u00fdatlamalaryny mysal getirmek isle\u00fd\u00e4rin\u00bb di\u00fdilmegi hem<\/p>\n<p>d\u00fcrli \u00fdurtlary\u0148 alymlaryny\u0148 ata Watanymyzdaky kitaphanalara \u00fdokary baha<br \/>\nberendigi barada a\u00fddyl\u00fdar.<br \/>\nK\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin kitaphanalar h\u00e4zirki g\u00f6rn\u00fc\u015fde XIX asyrda Angli\u00fdada<br \/>\npe\u00fdda bolupdyr. I\u0148lis parlamentini\u0148 karary bilen 1850-nji \u00fdylda k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin<br \/>\nkitaphanalary a\u00e7maga ygty\u00fdar berlipdir. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin<br \/>\nkitaphanalara jemgy\u00fdet\u00e7iligi\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 esasy h\u00f6km\u00fcnde garal\u00fdar.<\/p>\n<div id=\"m#msg-f:1826592603333502077\" class=\"mail-message expanded\">\n<div id=\"m#msg-f:1826592603333502077-content\" class=\"mail-message-content collapsible zoom-normal mail-show-images \">\n<div class=\"clear\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>Huda\u00fdbergenowa Elmira,<\/em><\/strong><\/p>\n<div dir=\"auto\">\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>Da\u015foguz \u015f\u00e4herini\u0148 da\u015fary \u00fdurt dillerine \u00fd\u00f6ritele\u015fdirilen 27-nji orta mekdebini\u0148 biologi\u00fda mugallymy.<\/em><\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alymlar gadymy Ur \u015f\u00e4herinde gazuw-agtary\u015f i\u015flerini ge\u00e7irenlerinde \u00fd\u00fczi \u00fdazgyly to\u00fdundan \u00fdasalan \u00abkitaplary\u0148\u00bb \u00fcst\u00fcnden barypdyrlar. Olar bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan ozalky 800-nji \u00fdyla degi\u015flidir. Taryh\u00e7y alymlary\u0148 ge\u00e7iren ylmy-barlaglary netijesinde, bu gymmatly tapyndylar toplumyna ilkinji kitaphanalar di\u00fdmek m\u00fcmkindir. Bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan ozalky 600-nji \u00fdylda Mesopotami\u00fdadaky ybadathanalarda we k\u00f6\u015fklerde \u00fd\u00f6rite gurnalan, \u00f6z\u00fcnde d\u00fcrli kitaplary jemle\u00fd\u00e4n kitaphanalar bar eken. \u00dd\u00fczi \u00fdazgyly \u00fdasy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10053,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9963"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9964,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9963\/revisions\/9964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}