RU
Dünýäniň iň meşhur deňizlerinden biri bolan Ortaýer deňzi, Afrika we Ýewraziýada tektoniki plitalarynyň haýal çaknyşmagy sebäpli onlarça million ýylda ýok bolmak howpuna sezewar bolup biler. Bu tabaklar her ýyl millimetr bilen has ýakynlaşýar we uzak geljekde şeýle hereket deňziň doly ýitip gitmegine sebäp bolup biler.
Geologlar Ortaýer deňziniň gysylmagy netijesinde Gimalaý daglaryna meňzeş täze dag gerşiniň emele gelmeginiň mümkindigini çaklaýarlar.
Ozal näme boldy?
Ortaýer deňzi ozal düýpli üýtgeşmeler bilen ýüzbe-ýüz bolupdy. Takmynan 5,97 million ýyl ozal deňiz düýbünden gurap, ullakan duz howzuna öwrülen krizis ýüze çykypdyr.
Şuňa meňzeş prosesler millionlarça ýyl bäri bolup geçdi we alymlar Ortaýer deňziniň häzirki görnüşinde ýene millionlarça ýyl galjakdygyna ynanýarlar.
Alymlar näme hakda duýduryş berýärler?
Gözleg, planetamyzyň hemişelik işjeňligini we tektoniki prosesleriň üýtgemegindäki roluny ýada salýar. Plastinka tektonikasynyň diňe bir daşky görnüşini däl, eýsem sebitleriň howa we daşky gurşaw şertlerini hem üýtgedip, materikleri üýtgedip biljekdigini görkezýär.
Atajanow Gurban
Türkmen oba hojalyk institutynyň
Agronomçylyk fakultetiniň
4-nji ýyl talyby
