RU
Gökdepe Milli Muzeýi Türkmenistanyň Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynda, taryhy Gökdepe galasynyň ýerleşen ýerinde gurlan, uly taryhy we ruhy ähmiýete eýe bolan toplumdyr. Muzeý, 1881-nji ýylda rus goşunlary bilen türkmen esgerleriniň arasynda bolup geçen beýik we pajygaly söweşe — Gökdepe urşuna — bagyşlanandyr.
Muzeý, söweş netijesinde wepat bolan türkmen pälwanlarynyň hatyrasyna we olaryň gahrymançylygyny ebedileşdirmek maksady bilen döredildi. Bu söweş, türkmen halkynyň garaşsyzlygy ugrunda eden iň soňky we iň uly söweşleriniň biri boldy. Türkmen esgerleri aýratyn gaýduwsyzlyk we tutanýerlilik görkezip, birnäçe hepde dowamynda duşmanyň agyr hüjümlerine garşy durdular. Söweş türkmenler üçin uly ýitgi bilen gutarsa-da, olaryň erkinlige bolan söýgüsiniň we gahrymançylygynyň nyşany boldy.
Muzeý we onuň golaýyndaky ýadygärlikler toplumy (Gökdepe Metjidi) bu söweşde wepat bolanlaryň ýadygärligine dikeldildi. Muzeýiň binasy milli ruhy we taryhy ähmiýetini şöhlelendirýän özboluşly dizaýna eýedir.Muzeý toplumy, galanyň diwarlaryny we gorag usullaryny ýatladýan berk we ynamly gurluşda guruldy. Içki we daşky bezegde türkmen milli ruhy, aýratyn-da, Ahal-Teke gölleri we motifleri giňden ulanyldy. Bular söweşe gatnaşan esasy taýpanyň taryhyny we medeniýetini beýan edýär.Muzeýiň golaýynda gurulan Saparmyrat Hajy Metjidi (ak metjit) bu söweşde wepat bolanlaryň ruhuna aýratyn hormat goýmagy aňladýan ruhy merkezi döredýär.
Muzeýiň içindäki sergiler, söweşiň sebäplerini, gidişini we onuň türkmen halkynyň taryhyndaky ähmiýetini jikme-jik görkezýär. Iň täsirli eksponatlaryň biri – bu uly göwrümli diýorama (üç ölçegli panorama). Onda Gökdepe söweşiniň iň esasy we tutumly pursatlary realistik suratlandyrylan. Bu sahna tomaşaçylary söweş meýdanyna ruhy taýdan ýakynlaşdyrýar.
Söweş döwrüne degişli bolan ýaraglar (köne tüpeňler, gylyçlar), türkmen esgerleriniň lybaslary we gorag serişdeleri, şeýle-de rus goşunynyň käbir tapyndylary sergilenýär.Muzeýde söweş barada döwrüň taryhçylarynyň, şahsyýetleriniň ýazgylary we syýasy resminamalaryň göçürmeleri bar. Bular, söweşiň taryhy kontekstini ylmy taýdan düşündirmäge kömek edýär.Söweşde gaýduwsyzlyk görkezen türkmen serkerdeleriniň şahsy zatlary we portretleri aýratyn hormat bilen görkezilýär.Gökdepe Milli Muzeýi diňe bir taryhy fakty görkezmän, eýsem, ynsan ruhuna we milli aň-düşünjä güýçli täsir edýär.Ol ýaş nesillere ata-babalaryň erkinlige bolan söýgüsini, watançylygy we gaýduwsyzlygy öwredýän, gymmatly ruhy ders berýär. Gökdepe, dürli türkmen taýpalarynyň umumy maksat ugrunda birleşendigini we bilelikde söweşendigini görkezýän birligiň nyşanydyr.
Gökdepe Milli Muzeýi Türkmenistanyň geçmişiniň iň çylşyrymly, ýöne şöhratly sahypalarynyň ebedi hatyrasyny saklaýar. Ol türkmen halkynyň ýeňilmez ruhunyň, watançylygynyň we durmuşyň iň gymmatly zatlaryny goramaga bolan aýgytlylygynyň janly subutnamasydyr. Bu muzeýi görmek, taryhy çuňluklary duýmak we milli buýsanja eýe bolmak üçin örän wajypdyr.
Ýaldyrowa Firýuza
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 110-njy toparynyň talyby
