RU
Disk, naýza we ýadro zyňmak — bular ýeňil atletikanyň esasy görnüşleri bolup, olaryň ählisi zyňmak ýaryşlary toparyna degişlidir. Bu sport görnüşleri adam bedeniniň güýjüni, tizligini, çalasynlygyny we iň esasy hem tehnikasyny talap edýär. Zyňmak ýaryşlary gadymy Olimpiýa oýunlaryndan bäri bar bolup, häzirki zaman sportunyň hem iň möhüm bölekleridir.
1. Disk Zyňmak (Discus Throw)
Disk zyňmak — bu ýasy, disk görnüşli agyr esbaby (disk) iň uzak aralyga zyňmakdan ybarat bolan sport.Gadymy Gresiýada bäş görnüşli ýaryşyň (pentatlon) bir bölegi bolupdyr we hünär, sungat we güýç synagy hökmünde ulanylypdyr. Disk erkekler üçin 2 { kg}, zenanlar üçin bolsa 1 { kg} agyrlykda bolýar.Türgen diametri 2.5 { metr} bolan tegelek meýdançanyň içinde durup, zyňmaga başlamazdan ozal öz okunyň daşyndan 1.5 gezek aýlanýar . Bu aýlanma güýç we tizlik berip, diskiň iň ýokary aralyga uçmagyny üpjün edýär. Disk belli bir burç astynda we ugrunda zyňylmalydyr.Zyňylýan disk ýörite 34.92 gradus burç astynda bellenen sektoryň içine düşmelidir.
2. Naýza Zyňmak (Javelin Throw)
Naýza zyňmak — bu syrtyk, naýza görnüşli esbaby ylgaw arkaly mümkin boldugyça uzak aralyga zyňmakdan ybarat bolan sport.Gadymy döwürlerde we uruşlarda naýza zyňmak söweş endiklerini ösdürmek üçin ulanylypdyr. Naýza uzyn süýnük görnüşli bolup, erkekler üçin 800 { gr} agyrlykda we 2.6 metrlere golaý uzynlykda, zenanlar üçin bolsa 600 { gr} agyrlykda bolýar. Onuň ortasynda tutawaçly bölegi bar.Disk zyňmakdan tapawutlylykda, naýza zyňýan türgenler ylgaw ýodasy boýunça ylgaýarlar. Iň soňunda zyňyjy naýzany ýokardan, çigniniň üstünden zyňýar. Zyňlan naýzanyň netijesi hasap edilmegi üçin, onuň ujy (tygy) ilki ýere degmelidir. Şeýle hem, türgen zyňma liniýasyny (çyzygyny) basmaly däldir.
3. Ýadro Iteklemek (Shot Put)
Ýadro iteklemek — bu agyr metal şary (ýadro) iň uzak aralyga iteklemek arkaly zyňmakdan ybarat bolan sport. Bu sport görnüşiniň kökleri orta asyrlarda, esgerleriň topy ýa-da agyr daşlary itekläp ýaryşmaklaryndan gelip çykýar.Ýadro (shot) — kiçijik, gaty metal şar. Erkekler üçin 7.26 \text{ kg} (takmynan 16 { funt}), zenanlar üçin bolsa 14{ kg} agyrlykda bolýar. Türgen diametri 2.135 { metr} bolan tegelek meýdançanyň içinde durup, ýadro eliniň aýasynda däl-de, boýnunyň we egniniň arasynda saklaýar. Zyňylanda, türgen ýadrony zyňman, itekleýär (push). Esasy iki tehnika ulanylýar: Türgen yzyna garşy durup, çalt süýşmek hereketi bilen güýç berýär. Türgen, disk zyňyşy ýaly, doly aýlanma hereketi bilen güýç berýär.Türgen itekläp gutarandan soň, meýdançadan yzky tarapdan çykmaly we durmagyň çyzygyndan basmaly däldir.
Umumy Ähmiýeti
Bu üç sport görnüşi, sportçylardan diňe bir fiziki güýç däl, eýsem hereketleriň dogry yzygiderliligini, bedeniň sazlaşygyny we aýratyn çalasynlygy talap edýär. Zyňmak ýaryşlary ýeňil atletikanyň möhüm we tomaşaçylar üçin iň gyzykly bölekleriniň biridir.
Baýramowa Aýmaral
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 109-njy toparynyň talyby
