RU
Siziň agzan Kuiwer agajy (käbir çeşmelerde Kokerboom ýa-da Iňlis dilinde Quiver Tree diýilýär) diýip atlandyrylýan bu seýrek duş gelýän ösümlik hakykatda Aloe Dichotoma ylmy ady bilen tanalýan, örän uly sukulent (etlek) ösümlikdir. Ol Aloe maşgalasynyň iň uly we agaç görnüşli görnüşleriniň biridir (häzirki wagtda Aloidendron dichotomum diýlip atlandyrylýar).
Ylmy Ady Aloidendron dichotomum (öň Aloe dichotoma)
Maşgalasy Asphodelaceae (Asfodel maşgalasy)
Ýaşaýan ýerleri Günorta Afrika (Esasan Demirgazyk Keýp welaýaty) we Günorta Namibiýanyň çöllük, gurak sebitleri.
Görnüşi Bu hakyky agaç däl-de, agaç şekilli uly sukulent ösümlikdir.
Boýy 7-9 metre çenli ýetip bilýär.
Ömrü 80 ýyldan gowrak ýaşap bilýär.Dürli Aýratynlyklary
Sütüniniň galyň esasy bolup, ýokary galdygyça iki-ikiden (di-hoto-mik) şahalanýar. Hut şu şahalanma görnüşi onuň “dichotoma” diýen ylmy adyna sebäp bolupdyr. Gabygy ýylmanak, sary-çal reňkli we inçe ak reňkli poroşok gatlagy bilen örtülen bolup, bu ony ýiti Gün şöhlesinden goraýar.
Ýapraklary: Şahalaryň uçlarynda rozet görnüşinde ýerleşýän goýy gök-ýaşyl, etlek we inçe tikenli gyralary bolan ýapraklar.
Gülleri: Gyş aýlarynda ýa-da ir ýazda sary reňkli, tutawaçly güller açýar. Olaryň ilkinji gezek güllemek üçin 10-20 ýyl gerek bolup bilýär.
Adynyň Gelip Çykyşy:
Kokerboom: Afrikaans dilinde bu at, ýerli San halkynyň (Bushmen) bu agajyň ýumşak, içi boş şahalaryny oklar üçin kese (quiver) ýasamakda ulanandygy sebäpli döräpdir. “Kuiwer” sözi-de şol “kese” ýa-da “gutar” manysyny berýär.
Choje: Bu ady ýerli San halky ulanýar. Namibiýanyň Keetmanshoop şäheriniň golaýynda ýerleşýän Kokerboom tokaýy (Quiver Tree Forest) bu agaçlaryň köp sanynyň jemlenen ajaýyp tebigy ýeridir we syýahatçylyk üçin möhüm nokatdyr.
Ynsan Ulanylyşy: Ýokarda agzalyşy ýaly, ýerli halk bu agajyň boş şahalaryny oklar üçin kese ýasamak üçin ulanypdyr.
Medisinada: Käbir maglumatlara görä, agajyň kökleriniň gaýnamasy demgysmadan (astmadan) bejergi hökmünde ulanylýar, we ýapragynyň şiresi ýanyklara we deri kesellerine ulanylýar.Köp sanly ýerleriň yssylygynyň we guraklygynyň üýtgemegi (klimat üýtgemesi) sebäpli, bu görnüşiň gorag statusy gowşak (Vulnerable) hasaplanýar, käbir goşmaça görnüşleri bolsa has howply ýagdaýdadyr.Kuiwer agajy gurakçylyga örän durnuklylygy we özboluşly daşky görnüşi bilen dünýäde seýrek duş gelýän täsin ösümlikleriň biri hasaplanýar.
Hydyralyýew Meýlis
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 114-nji toparynyň talyby
