RU
Tohumyň gögermegi — tebigatyň iň uly gudratlarynyň biridir. Görünüşinden jansyz ýaly bolup duran kiçijik bir däne, amatly şertler dörände, ägirt uly daragta ýa-da owadan gülle öwrülip bilýän janly energiýanyň çeşmesidir.
Tohumlar köplenç dynç alyş (dormansiýa) ýagdaýynda bolýarlar. Bu ýagdaýda olaryň içindäki madda çalşygy örän haýal bolup, olar guraklyga ýa-da sowuga çydamly bolýarlar. Ýöne üç sany esasy şert birleşende, “oýanyş” başlanýar.
Suw: Tohum suwy özüne siňdirip çişýär.
Temperatura: Her ösümlik üçin belli bir ýylylyk gerek.
Kislorod: Tohumyň öýjükleriniň dem almagy üçin howa zerur.
Tohum gögerende ilki bilen ýaprak däl-de, tamyrjagaz (radicle) peýda bolýar. Bu örän möhümdir, sebäbi ösümlik ilki bilen özüni topraga berkitmeli we suw çekip başlamaly. Diňe şondan soňra baldak ýokaryk, güne tarap ugrukdyrylýar.Tohumlar diňe bir ösmek bilen çäklenmän, eýsem haýran galdyryjy aýratynlyklara hem eýedirler.Käbir tohumlar ýüzlerçe, hatda müňlerçe ýyllap “uklap” bilerler. Mysal üçin, Iýerusalimde tapylan 2000 ýyllyk hurma tohumy ekilende, ol şindiz hem gögerip, uly daragta öwrüldi.
Tohumy nähili ýagdaýda ekseňiz hem (tersine ýa-da gapdalynra), tamyr elmydama aşak, baldak bolsa ýokaryk ösýär. Bu hadysa geotropizm diýilýär.Gögermek prosesini gysgaça şeýle häsiýetlendirmek bolar.
Käbir tohumlar gögermek üçin diňe suwa däl, eýsem täsin “synaglara” mätäçdir. Mysal üçin, käbir agaçlaryň tohumlary diňe tokaý ýangynyndan soň, ýokary gyzgynlyk täsir edende açylýar. Käbirleri bolsa, haýwanlaryň aşkazanyndan geçip, himiki täsir alandan soň gögermäge taýýar bolýar.
Her bir tohum öz içinde uly bir durmuşyň koduny göterýär. Ony ekmek — geljege bolan ynamyň we umydyň nyşanydyr.
