RU
Kaliforniýa Tehnologiýa Instituty (California Institute of Technology, Caltech) Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Kaliforniýa ştatynyň Pasadena şäherinde ýerleşýän, şahsy, gaty kiçi, emma dünýä derejesinde ylmy-barlaglara gönükdirilen ýokary okuw jaýydyr. Caltech dünýäniň iň gowy uniwersitetleriniň reýtinglerinde yzygiderli ýokary orunlary eýelemegi bilen meşhurdyr we ylym, inženerçilik hem-de tehnologiýa ugurlarynda adamzadyň bilimini giňeltmegi maksat edinýär.
Caltech-i beýleki uly uniwersitetlerden tapawutlandyrýan esasy aýratynlyklar bar:
Caltech, dünýäde iň ýokary ylmy gymmatlygy hödürleýän uniwersitetleriň biri hökmünde tanalýar. Talyplaryň we professorlaryň sany boýunça kiçi bolmagyna garamazdan, uniwersitet köp sanly Nobel baýragynyň eýelerini ýetişdirdi.Uniwersitet diňe bir ylmy öwretmek däl, eýsem fundamental we amaly ylymlarda iň çylşyrymly meseleleri çözmäge gönükdirilen ylmy-barlaglar bilen integrirlenen bilime uly ähmiýet berýär.
Caltech, ABŞ-nyň Milli Aerokosmos Assosiasiýasy (NASA) tarapyndan dolandyrylýan we onuň üçin planetar robot kosmos enjamlaryny guraýan we dolandyrýan Reaktiw Hereket Laboratoriýasyny (Jet Propulsion Laboratory – JPL) dolandyrýar. Bu hyzmatdaşlyk Caltech-e kosmos we planetar ylymlar boýunça aýratyn ylmy mümkinçilik berýär.Caltech-de talyplaryň sany azdyr (aspirantura talyplarynyň sany, lisans talyplarynyň sanyndan birneme ýokary). Bu kiçi göwrüm, mugallym-talyp gatnaşygynyň ýokary (3:1) bolmagyny we talyplar bilen professorlaryň arasynda ýakyndan hyzmatdaşlygy üpjün edýär. Kabul ediş prosesi bolsa dünýäde iň kynlarynyň biridir.
Caltech-iň okuw maksatnamasy, talypdan aýratyn ukyby, döredijiligi we çuňňur ylmy çemeleşmäni talap edýär. Uniwersitetde esasan arassa we amaly ylymlara üns berilýär.
Esasy Okuw Ugurlary (Bölümler):
Caltech-däki okuw ugurlary 6 sany esasy bilim pudagyna bölünýär:
Biologiýa we Biologiki Inženerçilik:
Bioinženerçilik, Molekulýar Biologiýa, Biliş we Durmuş Nýurol ylymlary.
Himiýa we Himiki Inženerçilik:
Himiki sintez, Amaly himiýa.
Inženerçilik we Amaly Ylymlar:
Aerokosmos Inženerçiligi, Elektrik Inženerçiligi, Kompýuter Ylymlary, Medeni Inženerçilik.
Geologiki we Planetar Ylymlar:
Planetar ylymlar, Geologiýa, Daşky gurşaw ylymlary. Bu pudak JPL bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär.
Gumanitar we Durmuş Ylymlary (HSS):
Taryh we Filosofiýa, Ykdysadyýet we Beýleki Durmuş Ylymlary. (Esasy ylymlary goldamak üçin gurnalan).
Fizika, Matematika we Astronomiýa:
Teoretiki we Kuant Fizikasy, Matematika, Astrofizika. (Gravitasiýa tolkunlaryny öwrenýän LIGO ýaly dünýä derejesindäki barlaglar). Caltech okuwy çärýek ulgamynda (quarter system) guraýar (her ýyl üç sany okuw döwri). Bu talyplara gysga möhletiň içinde köp kursy çuňňur özleşdirmäge mümkinçilik berýär.Lisans maksatnamasy gaty gurluşly bolup, ilkinji ýyllarda talyp öz hünärini saýlamazdan ozal, esasy ylymlar (fizika, himiýa, matematika) boýunça çuňňur bilim almaly bolýar.Caltech talyplaryň ilkinji ýyllardan başlap, ylmy-barlaglara (mysal üçin, Amaly Barlaglar üçin Talyplar Maksatnamasy – SURF) gatnaşmagyny höweslendirýär.Caltech-iň alymlary (Kip Thorne ýaly) gara deşikler, neýtrino ylymlary we süýümli optika ýaly ugurlarda uly ylmy açyşlary edip, dünýä ylmynda uly täsir galdyrýarlar.
Netijede, Kaliforniýa Tehnologiýa Instituty (Caltech) kiçi göwrümli, ýöne ylmy we innowasion täsiri taýdan ägirt uly bolan uniwersitetdir. Ol döredijilikli we iň agyr ylmy meseleleri çözmäge höwesli bolan iň zehinli talyplary özüne çekip, dünýä ylmy-tehniki ösüşine uly goşant goşýar. Caltech-de bilim almak, global ylmy açyşlaryň öň hatarynda durmak diýmekdir.
Suhanowa Gülsoltan
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 123-nji toparynyň talyby
