RU
Hawa, Jodpur (Jodhpur) şäheriniň iň esasy nyşany, hakykatdanam, Mehrangarh galasy (Mehrangarh Fort) bolup durýar.Gala 1459-njy ýylda Rathor neslinden bolan Rajput hökümdary Rao Jodha tarapyndan gurulmaga başlanýar.
Ol Jodpur şäheriniň üstünden, takmynan, 125 metr beýiklikdäki dik gaýaly depede (Bhakurcheeria, ýagny “Guşlar dagy” diýlip atlandyrylýan) ýerleşýär. Galanyň daşky diwarlary gurlan tebigy gaýa bilen bitewi ýaly bolup görünýär. Ol Hindistanyň iň uly we iň gowy saklanyp galan galalarynyň biri hasaplanýar.
Rao Jodha öz paýtagtyny has howpsuz we strategik taýdan amatly ýer bolan Mandordan bu gaýaly depe (häzirki Jodpur) göçürmegi makul bilýär we galanyň düýbüni tutýar.Galanyň häzirki görnüşi diňe bir Rao Jodhanyň däl, eýsem, onuň yzyna gelen ençeme hökümdaryň, aýratyn-da, Maharaja Jaswant Singhiň (1638–78) döwründe goşulan goşmaça binalaryň netijesidir. Gala 500 ýyldan gowrak döwürde gurulypdyr.
Galanyň gurlan ýerinde ilki Cheeria Nathji atly bir hermitiň ýaşandygy we Rao Jodha ony ol ýerden göçürmek isländigi barada rowaýatlar bar. Rahip galanyň ýerini gargapdyr (suw ýetmezçiliginiň bolmagy bilen baglanyşykly). Rao Jodha bu gargaşany ýeňilleşdirmek üçin ol ýere ybadathana we jaý gurdurypdyr. Galanyň diwarlary örän galyň we beýik bolup, taryhy söweşlerden galan top okunyň yzlary käbir ýerlerinde henizem görünýär.Gala ýedi sany uly we taryhy derweze arkaly barylýar. Olaryň hersiniň aýratyn ähmiýeti bar:
Maharaja Man Singh (1806) tarapyndan Jaýpur we Bikaner goşunlaryna garşy gazanan ýeňişleriniň hatyrasyna gurlupdyr. (Maharaja Ajit Singh tarapyndan Muğallaryň üstünden gazanylan ýeňişden soň gurlan). Galanyň içinde Muğal we Rajput ussatlygynyň garyşyk nusgasy bolan owadan, inçeden oýulyp ýasalan köşkler bar.
Galanyň içinde baý taryhy gymmatlyklary saklaýan bir muzeý ýerleşýär. Bu muzeýde:
Taryhy harby ýaraglar (sowutlar).
Nadar galyndylar (eserler) we miniatýura suratlar.
Şa zenanlarynyň we hökümdarlaryň ulanyşdaky serişdeleri, şol sanda gymmatbaha palanquinler (uly tagt oturgyçlar).
”Gök Şäher” (Blue City) Adalgasy
Jodpur şäheriniň Mehrangarh galasyndan aşak seredeniňde, onuň köne böleginiň jaýlarynyň köpüsiniň açyk gök reňke boýalandygyny görmek bolýar. Bu aýratynlyk sebäpli Jodpura “Gök şäher” diýilýär.
Gök reňkiň sebäpleri barada dürli çaklamalar bar olar:
Brahmanlaryň (Kastasy): Iň meşhur çaklama, gök reňkiň aslynda diňe Brahmanlaryň (iň ýokary kasta) jaýlaryny beýleki ilatyň jaýlaryndan tapawutlandyrmak üçin ulanylandygyny aýdýar. Wagtyň geçmegi bilen beýleki ilat hem bu däbi ulanyp başlaýar. Gök reňk günüň şöhlelerini has gowy yzyna serpikdirýär, bu bolsa jaýlaryň içini salkyn saklamaga kömek edýär.Käbir çeşmeler, reňkiň içine goşulýan käbir maddalaryň mör-möjekleri, aýratyn-da çybynlary kowýandygyny aýdýarlar.Mehrangarh galasy bolsa, bu ajaýyp gök şäheriň üstünden seredýän, syýahatçylary taryhy, binagärlik gözelligi we Jodpur şäheriniň özboluşly görnüşi bilen haýran galdyrýan esasy ýerdir.
Muhammedowa Nurjemal
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 101-nji toparynyň talyby
