RU
Indoneziýanyň aşhanasy, bu arhipelagyň geografiki we medeni dürlüligini şöhlelendirýän, iň baý we iň çylşyrymly aşhanalaryň biridir. 17 müňden gowrak adadan we 1300-den gowrak etnik topardan ybarat bolan bu ýurtda her sebitiň öz aýratyn iýmit däpleri we tagamlary bar. Indoneziýa aşhanasy ýakymly, gyzgyn, turş, şirin we duzly tagamlaryň sazlaşygy bilen tapawutlanýar.Indoneziýa aşhanasynyň esasy bölegi tüwi bolup, ol buglanan görnüşde her naharyň ýanynda hödürlenýär. Şeýle-de, köp sanly ýakymly ysly zatlar we otlar, aýratyn-da sambal (dürli çili souslary) iýmitleriň aýrylmaz bölegidir.
Indoneziýanyň aşhanasyna taryhyň dowamynda dürli medeniýetler, şol sanda:
Hindistan we Orta Gündogar: Sumatran aşhanasyna, hususan-da, kari (gulai) we rendang ýaly tagamlara täsir edipdir.
Hytaý: Bakso (et toplary), mie goreng (gowrulan erişde) we lumpia (ýazgy rulony) ýaly tagamlaryň peýda bolmagyna sebäp bolupdyr.
Ýewropa (Gollandiýa): Roti (çörek) we dürli tortlar ýaly iýmitleri girizipdir.
Indoneziýanyň dünýäde iň meşhur we milli tagamy diýlip hasaplanýan käbir iýmitleri:
Nasi Goreng: Şirin soýa sousy (kecap manis) bilen gowrulan tüwi, gök önümler we et ýa-da deňiz önümleri garylyp taýýarlanylýar.
Sate/Satay: Kömürde gowrulan çemçeli et bölekleri, köplenç meşhur hoz sousy bilen serwilýär.
Rendang: Günbatar Sumatradan gelip çykan, kakos süýdüniň we köp sanly ýakymly ysly zatlaryň garyndysynda uzak wagtlap haýal bişirilen sygyr eti.
Gado-Gado: Hoz sousy bilen hödürlenýän buglanan gök önümlerden, ýumurtgadan we tempe/tofudan ybarat salat.
Soto: Dürli sebitlere görä üýtgeýän, esasy et ýa-da towuk çorbasy.
Sumatra: Köp gulai (kari) we gaty ajy sambal bilen tanalýan, Hindistan we Arabystan tagamlarynyň täsirli aşhanasy. Rendang bu sebitden gelip çykýar.
Ýawa: Köplenç şirin we ýumşak tagamlary bilen häsiýetlendirilýär, çünki ol ýerde hurma şekeri (gula jawa) we kakos süýdi köp ulanylýar. Nasi Goreng, Soto we Gudeg (ýaşajyk miweli agaçdan taýýarlanylýan şirin etli aş) meşhurdyr.
Bali: Esasan Hindi-Butparazlygyň dindarlygy sebäpli, köplenç doňuz eti ulanylýar. Babi Guling (gowrulan doňuz) we Ayam Betutu (otlar bilen doldurylan towuk) meşhur tagamlarydyr.
Sulawesi: Deňiz önümlerine we ajy iýmitlere, şeýle-de Gollandiýanyň täsirine eýe bolan Coto Makassar ýaly etli çorbalara üns berilýär.
Indoneziýalylar köplenç eli bilen iýmek däbini ulanýarlar, bu tejribe “Makan” ýa-da “Makan Besar” (uly nahar) diýlip atlandyrylýar. Tüwi we dürli garnirler uly naharhanada birleşdirilip, maşgala agzalarynyň bilelikde iýmegi üçin hyzmat edilýär.Indoneziýanyň aşhanasy diňe bir nahar däl, eýsem taryh, geografiýa we medeniýet garyndysydyr. Her bir tagam bu arhipelagyň özboluşly iýmit mirasynyň täsin galyndysydyr.
Ýarbaýewa Leýli
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 101-nji toparynyň talyby
