Uros Adalary

Uros Adalary (Uros Islands) Peru bilen Boliwiýanyň serhedinde ýerleşýän, dünýäniň iň beýik we iň uly kölleriniň biri bolan Titicaca kölünde ýerleşýän, tebigy däl-de, emeli we ýüzýän adalar toplumydyr. Bu adalar, ýerli Aýmara dilinde gürleýän Uros halky tarapyndan asyrlaryň dowamynda özboluşly gamyşdan (totora) ussatlyk bilen ýasalypdyr.Uros adalarynyň iň täsin tarapy, olaryň hakykatdan-da suwuň ýüzünde ýüzmegidir, sebäbi olar toprakdan däl-de, ösümlik materiallaryndan gurlupdyr.Adalar golaýdaky kölde bitýän galyň we ýeňil bolan totora atly suw gamyşlarynyň galyñ gatlaklaryndan guralýar.Ýerli ýaşaýjylar totora gamyşlarynyň köklerini galyň bloklar görnüşinde kesip, olary berk ýüpler bilen daňýarlar. Soňra bu bloklaryň üstüne yzygiderli täze gamyş gatlaklary goýulýar.

Gamyşlar aşakdan suwuň täsiri bilen çüýräp gidýändigi sebäpli, adalaryň ýaşaýjylary her iki-üç aýdan üznüksiz täze gamyş gatlaklaryny goşup durýarlar. Bu, adanyň hemişe berk we ýüzmegi üçin möhüm şertdir.Uros halkynyň bu geň ýaşaýyş usulyny saýlamagynyň taryhy we strategik sebäpleri bar.Uros halky gadymy Inka imperiýasynyň ýa-da beýleki goňşy halklaryň basybalyjylygyndan goranmak üçin bu ýüzýän adalary döredipdir. Howp abananda, olar gamyşly gämileriniň kömegi bilen adalaryny başga bir howpsuz ýere çekip bilipdirler. Häzirki wagtda Uros halkynyň köpüsi Aýmara dilinde gürleýärler we olaryň ykdysadyýeti esasan balyk tutmak, guş awlamak we syýahatçylyk bilen baglanyşyklydyr. Olar gamyşdan öýleri, gämileri we hatda köp sanly senetçilik önümlerini ýasaýarlar.

Olaryň iň meşhur el işi “Balsas” atly, gamyşdan edilen täsirli ýelkenli gämileridir. Bu gämiler galýan ýerli gämileriň iň nusgawy mysalydyr.Titicaca kölüniň mawy suwy bilen açyk reňkli gamyş adalarynyň sazlaşygy, hem-de daş-töwerekdäki daglaryň täsirli görnüşi bu ýeri fotografçylyk we tebigy dynç alyş üçin ajaýyp edýär. Syýahatçylar bu ýere baryp, Uros halkynyň ýaşaýyş durmuşy, olaryň gamyş ussatlygy we adalaryň nähili bejerilýändigi barada ýakyndan bilýärler. Bu, olaryň gadymy medeni mirasynyň dowam etdirilmegi üçin ykdysady goldaw berýär.

​Uros Adalary diňe bir Perunyň däl, eýsem, bütin Günorta Amerikanyň iň geň we innowasion medeniýetleriniň birini görkezýär. Bu, adamlaryň tebigat bilen sazlaşykda, hatda iň agyr şertlerde-de özboluşly we durnukly ýaşaýyş usullaryny döredip bilýändiginiň janly mysalydyr.

Şöhradowa Dürli

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 102-nji toparynyň talyby