RU
Mont Saint-Michel, Fransiýanyň Normandiýa kenarynda ýerleşýän, taryhy monastyry bolan gaýaly ada, diňe bir ybadathana däl, eýsem, asyrlar boýy syýahatçylary we taryhçylary haýran galdyryp gelýän hakyky arhitektura we tebigat täsinligidir.
Archangel Mikaýylyň buýrugy bilen gurluşyk hakynda ilkinji ideýa, b.e. 708-nji ýylynda Awranşyň ýepiskopy Aubertuň düşüne giren Baş melek Mikaýyl tarapyndan gelýär. Rowaýata görä, Mikaýyl oňa bu gaýanyň üstünde ybadathana gurmagy tabşyrýar. Ilkinji gezek äsgermezlik edilende, Melek Mikaýyl ýepiskopyň kelle çanagyna ot bilen ýakyp, ýene bir gezek ýatladýar (Aubertuň kellesi häzirki wagtda yz galdyran ýeri bilen sergilenýär).
Mont Saint-Michel aýlagy, Ýewropadaky iň ýokary suw galmalary bilen meşhurdyr. Suwuň derejesi pes we ýokary suw galmagynyň arasyndaky tapawut 15 metre çenli ýetip biler. Doly suw gelende, suwuň “çapyp barýan atyň tizligine” eýe bolýandygy aýdylýar, ýöne hasabatlarda iň ýokary tizlik 6.1 km/sag hasaba alyndy. Bu güýçli tolkunlar we aýlagdaky çalt batýan çägeler sebäpli, bu ýer ozallar gaty howply hasaplanýardy.
Ýüzýyllyk uruş döwründe (XIV-XV asyrlar) Mont Saint-Michel gaýtalanmaýan gaýtalamany görkezdi. Ol Iňlis goşunlarynyň otuz ýyllyk gabawyna garşy durdy we hiç haçan basylyp alynmady. Onuň tebigy adadaky ýerleşişi we güýçli diwarlary muny mümkin etdi. Monastyryň gurluşy orta asyrlardaky feodal jemgyýetiň iýerarhiýasyny şekillendirýär:
Iň ýokarda: Hudaý we Abbatlyk (ruhanylar).
Aşakda: Uly zallar we asylly adamlaryň jaýlary.
Iň aşakda: Dükanlar, ýaşaýyş jaýlary we daşynda bolsa balykçylar bilen daýhanlaryň jaýlary.
Fransuz rewolýusiýasy döwründe monastyr ýapylyp, türmä öwrüldi we halk arasynda “Welaýat Bastiliýasy” diýlip atlandyryldy. Diňe 1863-nji ýylda Napoleon III-iň döwründe ýapyldy we 1874-nji ýylda taryhy ýadygärlik diýlip yglan edildi.Mont Saint-Michel, 1979-njy ýyldan bäri ÝUNESKO-nyň Bütindünýä Mirasy sanawynda durýar we her ýyl 3 milliondan gowrak syýahatçyny özüne çekýär. Bu, hakyky taryhyň, arhitekturanyň we tebigatyň geň galdyryjy birleşmesidir.
Ýazgylyjow Yslam
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 103-nji toparynyň talyby
