RU
Tebigy ylymlar (Natural Sciences) fiziki dünýäniň ähli zatlaryny, janly we jansyz hadysalaryny, esasan hem gözegçilik (syn) we eksperiment (tejribe) arkaly öwrenýän ylmy pudaklaryň giň toparydyr. Bu ylymlaryň esasy maksady, tebigatdaky hadysalary düşündirýän we olaryň nähili işleýändigini çaklamaga mümkinçilik berýän kanunlary we teoriýalary açmakdyr.Tebigy ylymlar däp boýunça iki uly topara bölünýär: Fiziki ylymlar (jansyz dünýäni öwrenýän) we Biologik ylymlar (janly dünýäni öwrenýän).
1. Fiziki Ylymlar (Physical Sciences)
Bu ugurda janly bolmadyk zatlar we tebigy güýçler öwrenilýär.Fiziki Ylymlar (Physical Sciences)
Bu ugurda janly bolmadyk zatlar we tebigy güýçler öwrenilýär.Fizika: Tebigatdaky esasy zatlary — maddany, energiýany, güýçleri we olaryň özara täsirini öwrenýär. Ol Älemiň iň kiçi bölejiklerinden tä iň uly galaktikalara çenli ähli zadyň hereketini we gurluşyny düşündirýän esasy kanunlary goýýar.
Mysal üçin: Kwant mehanikasy, Termodinamika, Optika.Himiýa: Maddalaryň düzümini, gurluşyny, häsiýetlerini we olaryň özara täsirde (himiki reaksiýalarda) nähili üýtgäp bilýändigini öwrenýär. Himiýa atomlar we molekulalar derejesinde işleýär. Mysal üçin: Organiki himiýa (uglerody öwrenýän), Analitik himiýa.Ýer Ylymlary (Geosciences): Ýer planetasynyň gurluşyny, taryhyny, proseslerini we onuň atmosferasyny öwrenýär.
Mysal üçin: Geologiýa (Ýeriň gaty gurluşy), Meteorologiýa (howa we atmosfera), Okeanografiýa (okeanlar).Biologik Ylymlar (Biological Sciences / Life Sciences)
Bu ugurda ähli janly organizmler we ýaşaýyş bilen bagly prosesler öwrenilýär.
Biologiýa: Janly organizmleri, olaryň gurluşyny, funksiýasyny, ösüşini, ewolýusiýasyny we daşky gurşaw bilen özara täsirini öwrenýän esasy ylymdyr.
Mysal üçin: Botanika (ösümlikler), Zoologiýa (haýwanlar), Mikrobiologiýa (mikroorganizmler).
Genetika: Miras geçişi we genleri öwrenýär. Bu, janly organizmleriň häsiýetleriniň nesilden-nesle nähili geçýändigini we genleriň durmuş proseslerine nähili täsir edýändigini düşündirýär.
Ekologiýa: Organizmleriň biri-biri bilen we özlerini gurşap alan tebigy gurşaw bilen nähili täsirleşýändigini öwrenýär.
Tebigy ylymlaryň açyşlary inženerçilik, lukmançylyk we kompýuter tehnologiýasy ýaly amaly pudaklarda innowasiýalaryň esasy bolup durýar. (Mysal üçin, fizikadaky elektrik kanunlary elektronika döretdi). Ekologiýa we Ýer ylymlary howanyň üýtgemegini, suwuň hapalanmagyny we biodürlüligiň ýitmegini doly derejede düşündirmäge kömek edýär, bu bolsa bu problemalary çözmek üçin strategiýalary taýýarlamaga ýardam edýär.Biologiýa, Genetika we Himiýa keselleriň sebäplerini, öňüni alyş we bejeriş usullaryny açmaga esas bolup hyzmat edýär .Tebigy ylymlar, dünýäniň ylmy esasy bolup, adamyň tebigaty doly derejede düşünmäge we oňa sazlaşykly ýaşamaga bolan yzygiderli ymtylmasyny görkezýär.
Akynowa Merjen
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 104-nji toparynyň talyby
