RU
Gutnamgala (Gatnam-gala) Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň (Amyderýanyň sag kenary) çäklerinde, taryhy Amul (häzirki Türkmenabat) şäheriniň golaýynda ýerleşýän gadymy gala galyndysydyr. Ol, esasan, Parfiýa we Sasaniler döwürlerine degişli bolan harby we goranyş desgasy bolup, orta asyrlara çenli ulanylypdyr.
Gutnamgala strategik taýdan örän wajyp ýerde, ýagny Amyderýanyň kenarynda ýerleşýär. Galanyň esasy wezipesi Amyderýa (Jeýhun) derýasynyň üstünden bolýan geçelgäni we şol bir wagtyň özünde Beýik Ýüpek Ýolunyň bu künjegini goramak bolupdyr. Ol goňşy welaýatlara we ýerlere harby taýdan gözegçilik etmäge mümkinçilik beripdir.Taryhçylar galanyň ilkinji gurluşyny miladydan öňki II-I asyrlara degişli edýärler. Bu onuň Parfiýa şalygynyň demirgazyk-gündogar serhetlerini gorama usulynyň bir bölegi bolandygyny görkezýär.
Gutnamgala örän berk we öz döwri üçin kämil goranyş ulgamyna eýe bolupdyr. Gala esasy bölekden (Arh) we daşky gorag diwarlaryndan ybarat bolupdyr. Onuň görnüşi inedördül ýa-da tegelege ýakyn bolupdyr.Esasy gurluş çig kerpiçden we pahsadan gurlup, diwarlar örän galyň we beýik bolupdyr.Galanyň daşynda bir-birinden belli aralykda ýerleşdirilen gorag diňleri (burlar) bolup, olar goranyş we gözegçilik üçin ulanylypdyr. Bu diňler galanyň daşynyň doly gözegçilikde saklanmagyny üpjün edipdir.
Galada geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleri netijesinde tapylan esasy zatlar şular.
Sasaniler we Arap döwrüne degişli keramika önümleri: Bular galanyň orta asyrlara çenli dowamly ulanylandygyny tassyklaýar.Harby gurallaryň we gündelik zatlaryň galyndylary: Bular gala garnizonynyň durmuşy we wezipeleri barada maglumat berýär.
Häzirki wagtda Gutnamgala uly depe görnüşinde saklanyp galypdyr. Köp asyrlaryň dowamynda tebigy ýagdaýlar we ynsan hereketleri sebäpli galanyň diwarlarynyň we diňleriniň diňe bir bölegi saklanyp galypdyr. Muňa garamazdan, ol Lebap welaýatynyň taryhyny we Beýik Ýüpek Ýolunyň harby-strategik ähmiýetini öwrenmek üçin gymmatly ýadygärlik bolmagynda galýar.
Orazmyradowa Aýnur
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 108-nji toparynyň talyby
