Ýaponiýanyň Medeniýeti

​Ýapon medeniýetiniň esasy aýratynlygy, asyrlaryň dowamynda saklanyp galan däpleriniň we häzirki zaman dünýäsiniň täsirleriniň sazlaşykly utgaşmasydyr.Ýapon jemgyýetiniň merkezi hormat we edep. Bu, olaryň diliniň we gündelik hereketleriniň aýrylmaz bölegidir.Ýapon dilinde ýaşyna, statusyna we gatnaşygyna baglylykda ulanylýan üç esasy hormat derejesi (sonkeigo, kenjōgo, teineigo) bar. Bu, her bir gürrüňdeşligiň hormatly we dogry bolmagyny üpjün edýär.Jemgyýetde görkezilýän roly, düzgünlere we statusa laýyk gelýän hereket. Bu, jemgyýetçilik sazlaşygyny (Wa) saklamak üçin möhümdir.Ýapon sungaty diňe bir gözellik däl, eýsem, tebigat, sadalyk we kämilleşme baradaky filosofiýany öz içine alýar.

Bu estetiki düşünje kämilsizligiň (nätakyklygyň) we wagtlaýynlygyň gözelligini kabul etmegi aňladýar. Köne, ýöne manyly zatlara we tebigylyga üns çekýär.Gülleri we beýleki tebigy elementleri ulanmak arkaly aýratyn bir şekil we meýilnama boýunça tertipli düzmek sungaty. Bu, tebigat bilen ynsan yşkynyň arasyndaky gatnaşygy görkezýär.

Çaý taýýarlamagyň we içmegiň çylşyrymly we ritualistik ýoly. Bu, myhmanlara hormat goýmagy, sadalygy we asudalygy (seijaku) öwredýär.Ýaponlar köplenç bir wagtda iki esasy dini — Şintoizm we Buddizm — ynanýarlar.Ýaponiýanyň milli dini bolup, tebigy güýçlere we atalara sežde etmegi (Kami) esas edinýär. Arassaçylyk we tebigat bilen utgaşyk Şintoizmiň esasy ideýalarydyr.

​ 6-njy asyrda Hytaýdan we Koreýadan gelip, ruhy oýlanmany, reinkarnasiýany we adalatlylygy öňe sürýär. Zen Buddizm filosofiýasy (oýlanma we sadalyk) köp ýapon däplerine güýçli täsir etdi.Ýylyň dowamynda geçirilýän müňlerçe festiwallar bolup, olar ekinleriň hasylyna, möwsümlere ýa-da belli bir Kami-ä hormat goýmak üçin gurnalýar.Ýaponlar üçin zähmet, okuw we durmuşdaky öz-özüňi kämilleşdirmek aýratyn ähmiýete eýedir.Bu filosofiýa, kiçijik, yzygiderli üýtgeşmeler we gowulandyrmalar arkaly önümçilikde ýa-da şahsy durmuşda üznüksiz gowulandyrmany gazanmagy aňladýar.

​Samuraýlaryň ýörelgesi bolup, esasy ýörelgeleri batyrlyk, dogruçyllyk, wepalylyk, öz-özüňe erk etmek we hormat goýmak (häzirki ýapon iş durmuşyna hem täsir edýär). Kynçylyklara döz gelmek we şikaýat etmezden gaýduwsyzlyk bilen çydamak ukyby. Bir maksada ýetmek üçin aýgytly we yzygiderli tagalla etmek.Ýapon nahar medeniýeti 2013-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni miras sanawyna girizildi.Naharlar möwsümiň täze önümlerine laýyklykda taýýarlanylýar we hödürlenýär.

​ Naharlaryň düzülşigi we reňkleri örän ähmiýetlidir. Nahar ýaly, nahar gaby hem sungat hasaplanylýar.

​Ýaponiýanyň medeniýeti, köne däpleri we ýokary tehnologiýalary utgaşdyryp, adamzadyň öňünde duran köp meselelere (tertibe, ekologiýa, hormata) özboluşly çözgütleri hödürleýär.

Rüstemgulyýewa Sona

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 109-njy toparynyň talyby