RU
Uzak wagtlap Günbatar medeniýetinde bedeni we akyly aýry-aýry zatlar hökmünde görmek meýli bardy. Emma, gadymy filosofiýalar we häzirki zaman neýrobilim (neuroscience) bir zady tassyklaýar: Beden we Akyl bir bitewi ulgamdyr. Bu iki sütün arasynda deňagramlylyk saklamak, doly saglygyň we durmuşyň ýokary hiliniň esasy şertidir.Bu, bedeniň we akylyň iň anyk we täsin baglanyşygynyň mysalydyr.
Iýmit siňdiriş ulgamy köp sanly nerw öýjüklerini öz içine alýar we köplenç “ikinji beýni” diýlip atlandyrylýar. Bu ulgam wagus nerwi (vagus nerve) arkaly beýni bilen gönüden-göni habar alyşýar.Bedenimizdäki serotoniniň (bagt gormony) esasy bölegi (90%-den gowragy) iýmit siňdiriş ulgamynyň öýjüklerinde öndürilýär. Iýmit siňdiriş ulgamynyň sagdynlygy (gowy iýmitlenmek we probiotikler) gönüden-göni adamyň duýgy-başdan geçirmesine we akyl durnuklylygyna täsir edýär. Eger iýmit siňdiriş ulgamyňyz näsag bolsa, sizde diňe fiziki agyry däl, eýsem, gaýgy, stres ýa-da depressiýa duýgulary hem artýar. Şonuň üçin, akylyňyzy bejermek üçin köplenç bedeniňizden başlaýarlar.
Fiziki hereket, diňe myşsa döretmek üçin däl. Ol, akylyň işlemeginiň iň güýçli ýoludyr. Maşk edeniňizde beýni BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) çykarýar. Bu belok, beýniniň öýjüklerini goraýar we täze nerw baglanyşyklaryny döretmäge (neýrogenez) kömek edýär. Bu, ýatkeşligi gowulandyrýar we kognitiw çeýeligi (täze zatlary öwrenmek ukybyny) ýokarlandyrýar.Fiziki hereket, bedeniň stres gormonlaryny (kortizoly) peýdaly usulda sarp etmegine kömek edýär, bu bolsa akylyň dynç almagyna we has aýdyň pikirlenmegine mümkinçilik berýär.
Duýgy gowşaklyklar we fiziki duýgular bir-biriniň yzyna gaýtalanýar.Dowamly stres we çözülmedik duýgular köplenç bedende fiziki alamatlara (mysal üçin, baş agyrysy, myşsa dartgynlygy, iýmit siňdiriş kynçylyklary) sebäp bolýar. Bu proses somatizasiýa diýlip atlandyrylýar.Aňlylyk bilen beden duýgularyna üns bermek (mysal üçin, dartgynlygy duýmak), akylyňyzy we duýgularyňyzy kadalaşdyrmak üçin ilkinji ädimdir. Beden bilen akyl arasyndaky bu içki söhbetdeşligi güýçlendirmek, durnuklylygy artdyrýar.
Fiziki hereketi akylyňyzy gowulandyrmak üçin ulanyň (ýoga, meşgul bolmak, ýöriş). Iýmit siňdiriş ulgamyňyza “ikinji beýniňiz” hökmünde serediň we onuň üçin sagdyn iýmitleri saýlaň.Ýeterlik uky we meditasiýa arkaly akylyňyzy günde birnäçe minut dynç alyň.Hiç haçan özüňiziň fiziki hal-ahwalyňyzy duýgy ýa-da akyl ýagdaýyňyzdan aýyrmaly däl.
Beden we Akyl Arasyndaky Deňagramlylyk — bu doly saglygyň esasy şertidir. Bu, durmuşyňyzyň ähli ugurlarynda (işde, gatnaşyklarda, döredijilikde) iň ýokary hile ýetmek üçin fiziki we akyl serişdeleriňiziň sazlaşykly işlemegini üpjün edýär. Beden bilen akylyň arasyndaky baglanyşygy pugtalandyrmak, siziň iň güýçli maýa goýumuňyzdyr.
Penjiýewa Aýgül
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 113-nji toparynyň talyby
