RU
Döredijilik, köplenç, diňe akylyň meselesi hökmünde seredilýär, ýöne hakyky döredijilik ylhamy fiziki sagdynlykdan güýç alýar. Beden sagdyn bolanda, beýni has netijeli we çeýe işleýär. Fiziki saglyk, beýnimiziň täze pikirleri döretmek we çözgüt tapmak ukybyny nädip ösdürýär?
Fiziki işjeňlik diňe myşsalarymyzy däl, eýsem, beýniniň gurluşyny we işini hem özgertýär.Maşk edeniňizde, ýürek has gowy işleýär we beýnä köp mukdarda kislorod we iýmitleri iberýär. Beýni energiýa ugratmalaryna örän duýgurdyr, şonuň üçin ýeterlik iýmitlenme kognitiw çeýeligi (pikirleri çalt üýtgetmek ukyby) saklamak üçin zerurdyr.Maşk etmek, esasanam aerobik maşklar (ýöriş, ylgaw), beýniniň ýatkeşlik we öwrenmek bilen bagly bölegi bolan gipokampusda täze nerw öýjükleriniň döremegini (neýrogenezi) höweslendirýär. Täze öýjükler bolsa, has döredijilikli we täze ideýalary birleşdirmäge mümkinçilik berýär. Maşklar beýnide BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) atly belogyň çykarylmagyny artdyrýar. Bu belok, nerw öýjükleriniň ösmegine, köpelmegine we bir-biri bilen gowy baglanyşmagyna ýardam edýär. Güýçli baglanyşyklar bolsa, döredijiligiň esasy çeşmesidir.Ýeterlik we kadaly uky, beýniniň döredijilik bilen bagly iň möhüm gaýtadan işlerini amala aşyrýan wagtydyr.
Uky wagtynda beýni gündiz alan maglumatlaryny saýlap alýar we olary ýatkeşlikde berkleşdirýär. Esasy zat, uky maglumatlary dogry ýerleşdirip, soňra täze we garaşylmadyk baglanyşyklary döredýär. Bu, çylşyrymly meselelere ýa-da çeperçilik işlerine täze çözgütleri tapmagyň açarydyr.Uky ýetmezçiligi gahar, gaýgy we stresi artdyrýar. Stressli ýagdaýda bolsa, beýni döredijilikli we abstrakt pikirler bilen meşgullanmagy bes edip, diňe “gowulyk” rejimine geçýär. Gowy dynç alan beýni, pozitiw duýgy fonunda has döredijilikli bolýar.Beýni, beden agramynyň diňe 2%-ni tutsa-da, bedeniň ähli energiýasynyň takmynan 20%-ni sarp edýär. Iýmit, beýniniň ýangyjydyr. Uglewodlaryň (esasan bütin dänäli galla önümlerinden) durnukly akymyny üpjün etmek, beýniň energiýasyny saklamak üçin möhümdir. Gan şekeriniň düşmegi ýa-da galmagy ünsi we konsentrasiýany bozýar, bu bolsa döredijilik prosesine päsgel berýär.Balydan we hozlardan alynýan Omega-3 ýag kislotalary nerw öýjükleriniň gurluşyna gowy täsir edýär we olaryň arasyndaky aragatnaşygy gowulandyrýar. Bu çeýe nerw ulgamy (neural flexibility) döredijilikli pikirlenmek üçin zerurdyr.
Döredijilik adamyň fiziki saglygyndan gopan ýa-da aýry bolan zat däldir. Ol, bedeniň we akylyň sazlaşykly işlemeginiň netijesidir. Ylmy barlaglar, beden hereketiniň beýniniň çözgüt çykarmak prosesine täsir edýändigini görkezýär. Mysal üçin, aýaga galyp ýa-da ýöredip pikir etmek, oturan ýeriňde pikir etmekden has döredijilikli çözgütlere eltýär.
Fiziki Saglyk – bu döredijilik ýolundaky böwet däl, eýsem, iň güýçli ýardamçydyr. Gündelik maşk, kadaly uky we sagdyn iýmitlenmek arkaly bedeniňize ideg etmek, beýniňiziň täze we garaşylmadyk ideýalary döretmek, kynçylyklary çözmek we durmuşyňyza has köp ylham we many goşmak ukybyny güýçlendirýär.
Seýitgulyýewa Ogulnabat
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 113-nji toparynyň talyby
