Immunitet — Içki Goragçy

Ony Nähili Güýçlendirmeli?

​Bedeniň immunitet ulgamy — bu daşky gurşawyň howplaryndan, wiruslardan, bakteriýalardan we hatda rak öýjüklerinden goramaga ukyply çylşyrymly, köp gatlakly goranyş mehanizmidir. Immunitet ulgamy biziň her bir sagat, her bir minut howpsuzlygymyzy üpjün edýän, hemişe işjeň ýagdaýda durýan, hakyky bir Içki Goragçy toparydyr.

Immunitet ulgamy iki esasy bölekden ybaratdyr:Tebigy (Dogabitdi) Immunitet: Bu, bedeniň iň çalt reaksiýa berýän birinji gorag liniýasy. Ol deriden, nemli bardalardan we beýleki öýjüklerden durýar. Ol duşmany tanamaga däl-de, ony haýsy görnüşde bolsa-da ýok etmäge gönükdirilendir.Adaptiw (Gazanylan) Immunitet: Bu bolsa has çylşyrymly we akyldar bölekdir. Ol wirus ýa-da bakteriýa bilen duşuşandan soň, ony ýatda saklaýar we indiki gezek has çalt we güýçli jogap berýär (Waksinalar hem hut şu ýatda saklamak ukybyna esaslanýar). Immunitetiň Gahar-Gazabynyň Düşmegine Sebäp Bolýan Zatlar.Içki Goragçynyň güýjüni gowşadýan esasy faktorlar biziň gündelik endiklerimizden gözbaş alýar.

Stres gormony (kortizol) yzygiderli ýokary bolanda, ol immunitet öýjükleriniň önümçiligini saklaýar we gorag ukybyny peseldýär.Uky wagtynda bedende gorag molekulalary (sitokinler) öndürilýär. Ukynyň ýetmezçiligi bu möhüm “gorag goşunynyň” kemelmegine getirýär.Gaýtadan işlenen, gandy ýa-da doýgun ýaglary köp bolan iýmitler bedende ýokançlylygy (inflammasiýany) döredýär, bu bolsa immunitet ulgamynyň esasy gorag işinden ünsüni sowýar.

​Fiziki hereketiň ýoklugy ganyň aýlanyşyny we limfa ulgamynyň işini haýalladyp, gorag öýjükleriniň beden boýunça hereket etmegine päsgel berýär.Immunitet ulgamy gymmatly derman serişdeleri bilen däl-de, esasan, ýaşaýyş durmuşynyň sagdynlaşdyrylmagy arkaly güýçlendirilýär.Immunitetiň 70%-e çenlisi iňçekeselde ýerleşýär. Şonuň üçin iýmitlenme esasy orundadyr.C witamini köp bolan miweler (sitruslar, gyzyl burç) we D witamini (gün şöhlesi ýa-da ýagly balyklar) gorag öýjükleriniň işini güýçlendirýär.Turşy süýt önümleri (ýogurt, gatyk) iňçekeselde “gowy” bakteriýalary artdyryp, iňçekesel goragyny berkidýär.

Gök we ýaşyl önümler (ysmanak, brokoli, sarymsak) bol bolup, olar öýjüklere zyýan berýän erkin radikallara garşy göreşýär.Içki Goragçyňyzyň dynç almagyna mümkinçilik beriň. Her gije 7-9 sagat hil gowulygy bolan uky, bedene gorag öýjüklerini öndürmek üçin wagt berýär. Her gün ýönekeý dem alyş maşklary ýa-da ýeňil meditasiýa arkaly stres derejesini peseltmek, kortizolyň immunitete ýetirýän ýaramaz täsirini azaldýarHakyky şatlyk we sosial gatnaşyklar saglygy gowulaşdyrýan endorfinleriň öndürilmegine ýardam edýärHereket – bu Immunitet ulgamynyň iň gowy katalizatorydyr.Gündelik ýeňil we orta agyrlykly fiziki maşklar (pyýada ýöremek, ýüzmek) gan aýlanyşyny gowulandyrýar we immunitet öýjükleriniň beden boýunça has çalt hereket etmegine mümkinçilik berýär. Agyr we çendenaşa ýadadyjy maşklardan gaça duruň. Çünki çendenaşa fiziki ýük immuniteti wagtlaýyn peseldip biler.Immunitet ulgamy biziň iň möhüm baýlygymyzdyr. Ony güýçlendirmek lukmana barmakdan däl-de, eýsem, öz bedenimiziň we aklymyzyň talaplaryna ünsli diň salmakdan başlanýar.

Atalyýewa Ogulsuraý

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 114-nji toparynyň talyby