RU
Biz maşky köplenç fiziki görnüşi gowulandyrmak ýa-da ýürek saglygyny berkitmek bilen baglanyşdyrýarys. Ýöne, ylmy barlaglar, yzygiderli fiziki hereketiň beýniniň iň esasy gurluşyna we işine, ýagny nerw öýjükleriniň arasyndaky baglanyşyklara (sinapsislere) ep-esli derejede täsir edýändigini görkezýär. Hereket, beýni üçin iň gowy “derman” we “terjimeçi” hasaplanýar.
Uzak wagtlap ylym, uly adamlaryň beýnisinde täze nerw öýjükleriniň (neýronlaryň) döreýändigini inkär etdi. Ýöne häzir biz bilýäris: Hereket bu prosesi güýçlendirýär.Aerobik maşklar (ýöriş, ylgaw ýa-da welosiped sürmek) beýniniň gipokampus diýlip atlandyrylýan bölegini, ýatkeşlik we öwrenmek üçin jogapkär merkezi işjeňleşdirýär. Yzygiderli maşklar bu ýerde täze neýronlaryň döremegine (neýrogeneze) ýardam edýär. Bu, adamyň ýatkeşligini gowulandyrmak we ýaşa garşy durmak üçin örän möhümdir.
Fiziki hereket wagtynda beýni BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) atly belogy çykarýar. Bu faktor “Beýniň Iýmiti” ýa-da “Beýniň Döredijilik Faktory” hökmünde tanalýar.BDNF, bar bolan nerw öýjükleriniň arasyndaky baglanyşyklary (sinapsisleri) berkitmäge kömek edýär. Güýçli sinapsisler maglumatlaryň has çalt we netijeli geçirilmegi üçin zerurdyr.BDNF şeýle hem nerw öýjüklerini zeperlenmeden goraýar we olaryň ýaşaýyşyny uzaldýar. Bu, kognitiw ýaşa garşy göreşmek üçin möhümdir.Nerw çeýeligi — bu beýniniň täze maglumatlara ýa-da tejribelere jogap hökmünde öz gurluşyny we işini üýtgetmek ukybydyr. Hereket bu ukyby ep-esli ýokarlandyrýar.
Hereket etmek, beýnä täze motor endikleri (mysal üçin, tans etmegi ýa-da basketbol oýnamagy) çalt öwrenmäge kömek edýär. Bu, beýniniň ýagdaýa çalt uýgunlaşmak we täze çözgütleri tapmak endigini ösdürýär.Maşk eden adamlar, pikir edeniňizde beýniniň dürli zolaklarynyň (ýatkeşlik, logika we duýgy) arasynda has netijeli baglanyşyklary döredip bilýärler. Bu bolsa, döredijilik we çylşyrymly problemalary çözmek üçin zerurdyr.
Hereket (Maşk) — bu diňe myşsa döretmek däl. Bu, biziň nerw ulgamymyza maýa goýmakdyr. Yzygiderli fiziki işjeňlik neýronlary dikeldýär, baglanyşyklary berkidýär we beýniniňiziň ýatkeşlik, öwrenmek we döredijilik ukyplarynyň iň ýokary derejesine ýetmegine mümkinçilik berýär. Sagdyn beden, sagdyn we güýçli beýni üçin esasy platformadyr.
Aşyrowa Gülşirin
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 116-njy toparynyň talyby
