Saglyk we Bilim – Ösüşiň Iki Ganaty

​Saglyk we bilim – bu iki düşünje islendik durnukly we gülläp ösýän jemgyýetiň esasy sütünleridir. Olar ynsan kapitalynyň (human capital) esasy düzüjileri bolup, raýatlaryň şahsy abadançylygyny we ýurduň umumy ykdysady hem-de sosial ösüşini kesgitleýär. Sagdyn adamlar ýokary bilim alyp bilýär, bilimli adamlar bolsa öz saglygy we jemgyýeti üçin has oňat kararlar kabul edýär.Saglygy goraýyş ulgamy diňe bir keselleri bejermek däl, eýsem, raýatlaryň işjeň we uzak ömür sürmegi üçin şert döredýär.Ilatyň sagdyn bolmagy zähmet önümçiligini ýokarlandyrýar. Sagdyn işçi güýji öz borçlaryny has gowy ýerine ýetirýär, işe gelmän galmalar azalýar. Bu bolsa, ýurduň jemi içerki önüminiň (GDP) artmagyna gönüden-göni täsir edýär. Saglygy pes bolan jemgyýet, bejeriş çykdajylary we pes önümçilik sebäpli uly ykdysady ýitgilere sezewar bolýar.

Häzirki zaman saglyk goraýyş ulgamy, keselleri bejermekden öň, olaryň öňüni almaga gönükdirilendir. Waksinala (sanja), wagtynda geçirilýän barlaglar we sagdyn durmuş endiklerini wagyz etmek, köp sanly ýokanç däl keselleriň (ýürek-damar keselleri, süýji kesel) öňüni almaga kömek edýär.Türkmenistan “Saglyk” Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirip, saglyk goraýyş ulgamynyň elýeterliligini we hilini ýokarlandyrdy. Halkara talaplara laýyk gelýän döwrebap hassahanalaryň gurluşy we iň täze lukmançylyk tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagy, raýatlaryň saglygynyň goralmagyny üpjün edýär.

Bilim, adamyň we jemgyýetiň beýik geljegini gurmak üçin zerur bolan intellektual we tehnologiki gurallary berýär.Ýokary hilli bilim alan adamlar täze tehnologiýalary döredýär, innowasion çözgütleri tapýar we ykdysadyýetiň ähli pudaklaryny kämilleşdirýär. Bilim, ýurduň durnukly ösüşi üçin zerur bolan bilim ykdysadyýetini (knowledge economy) gurmagyň esasy binýadydyr.Bilim, adamlaryň hünär we işgärlik mümkinçiliklerini artdyrýar. Ýokary bilimli we kämil hünärli raýatlar ýokary aýlygly iş orunlaryny tapyp bilýär, bu bolsa olaryň maddy üpjünçiligini we durmuş hilini ýokarlandyrýar. Mundan başga-da, bilim demokratiýanyň ýörelgelerini, medeni düşünjeliligi we tankydy pikirlenmäni ösdürýär.

Türkmenistan bilim ulgamynyň halkara standartlara laýyk getirilmegi, okuw möhletleriniň uzaldylmagy we täze hünärleriň, esasan-da, sanly tehnologiýalar we inženerçilik ugurlarynyň ornaşdyrylmagy boýunça giň gerimli reformalary amala aşyrýar. Maksat – ýaşlarymyzy dünýä bäsdeşligine ukyply hünärmenler edip ýetişdirmek.Bu iki ulgam biri-birini güýçlendirýär:Bu baglanyşyk durnukly ösüş maksatlarynyň (DÖM) esasy ugurlarynyň biridir.

​Saglyk we Bilim – bu islendik milletiň ösüşiniň hereketlendiriji güýjüdir. Olar ynsan kapitalynyň hilini ýokarlandyryp, raýatlaryň abrayly we uzak ömür sürmegine, jemgyýetiň bolsa durnukly we rowaç bolmagyna ýardam edýär. Türkmenistanda bu iki ulgama berilýän ähmiýet, ýurduň Berkarar döwlet hökmünde geljekde hem yzygiderli ösmegine esasy kepil bolup durýar.

Amansähedowa Aýjemal

Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 116-njy toparynyň talyby