RU
Täze Ýyl Türkmenistanda iň uly we iň söýlüp bellenilýän maşgala baýramlarynyň biridir. Baýramçylyk saçagy (desterhan) bu dabara aýratyn ähmiýet berýär, sebäbi onda goýulýan tagamlar geljek ýylyň bagtly, bereketli we bolçuly bolmagyny arzuw etmegi aňladýar.
Türkmen Täze Ýyl saçagynyň merkezi bölegini adaty we ýürek açar tagamlar düzýär.Palaw Türkmen aşhanasynyň şasy hasaplanýan palaw Täze Ýyl saçagynyň iň esasy tagamydyr. Ýylyň bolçulyk we baýlyk bilen gelmegini alamatlandyrýan, goýun etinden (köplenç guýruk ýagy bilen) we käşirden taýýarlanan däne-däne tüwi bolan palawy taýýarlamak köp wagt we yhlas talap edýär. Tüwi (garyşyk däl) Gündogar medeniýetinde baýlygyň we bolçulygyň nyşany hasaplanýar. Dograma: Köp et we inçe dogralan ýuka çöregiň (köplenç petir ýa-da ýuka çörek) et suwuna garylyp bişirilýän ýürek açar milli tagam. Ol maşgalanyň agzybirligini we mähirliligini aňladýar.Manty: Içine dogralan et we sogan salnyp, bugda bişirilýän uly kökeler. Olar hem baýramçylyk saçagynda hökman bolmaly tagamlaryň biri.Şaşlyk (Çişlik): Kömürde bişirilen, dogralan goýun etinden ýa-da towuk etinden taýýarlanan et çişleri.Gutap we Somsa: Gutap ýarymaç görnüşli, içi etli, kädili ýa-da ysmanakly bolup bilýän ýuka bişirilen hamyr. Somsa bolsa etli içlikli üçburçluk ýa-da kwadrat görnüşli köke bolup, olar hem saçagyň bezegidir.Çekdirme: Et, pomidor, sogan we kartoşkanyň gatyşygyndan yzgarly bişirilýän, uzak wagtlap taýýarlanylýan tagam.
Rus aşhanasyndan gelen, ýöne Türkmen saçagyna hem ornaşan tagamlar Täze Ýyl baýramçylygynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar.
Stoliçnyý (“Oliwiýe”) işdà açary: Kartofel, käşir, gök nohut, ýumurtga, marinadlanan hyýar we et (ýa-da towuk) bilen taýýarlanyp, maýonez bilen garylyp taýýarlanylýan bu salat Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlarynda Täze Ýyl saçagynyň esasy bezegidir.
Winegret: Bürünç, käşir, kartoşka, we marinadlanan hyýardan ybarat, ýag we sirke bilen garylan gyzyl reňkli salat.
Täze Gök-Önümler: Desterhanyň üstünde hökman gök otlar (petruşka, ukrop, kinza) we täze gök-önümler bolmaly, sebäbi olar durnukly ösüşiň we janlylygyň nyşany hasaplanýar.
Täze Ýyl saçagynyň iň soňky, ýöne aýratyn möhüm bölegi süýjüliklerdir.
Türkmen topragynda ýetişýän ir-iýmişler, aýratyn-da, gawun (Gawun güni bellenilýän), nar, alma we üzüm saçagyň üstüni doldurýar. Öýde taýýarlanan (miwe içgisi) we dürli konditer önümleri, şol sanda milli önümçiligiň süýjülikleri baýramçylyk atmosferasyny döredýär.
Türkmen Täze Ýyl desterhany diňe bir nahar iýmek däl, eýsem bolçulygy, agzybirligi we geljek ýylda bagtyň we berekediň köp bolmagyny arzuw etmegi aňladýan milli däp-dessuryň nyşanydyr. Saçagyň zähmet bilen ýetilen baýlygy görkezmegi we maşgala agzalaryny bir ýere jemlemegi onuň esasy maksadydyr.
Annageldiýewa Aýşat
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 117-nji toparynyň talyby
