RU
Türkmen şekillendiriş sungaty özüniň gözbaşyny asyrlaryň çuňlugyndan alsa-da, XX asyrda ol hakyky täzeleniş döwrüni başdan geçirdi. Bu döwrüň kerwenbaşylary bolan Bäşim Nuraly we Yzzat Gylyjow ýaly ussatlar diňe bir ajaýyp eserleri döretmek bilen çäklenmän, eýsem milli nakgaşçylyk mekdebiniň düýbüni tutdular. Şu günki ýaş suratkeşler üçin bolsa bu atlaryň her biri hünär we ruhy nusgadyr.
Bäşim Nuraly türkmen sungatynyň taryhynda “ilkinji halk suratkeşi” hökmünde tanalýar. Onuň döredijiligi halkyň durmuşyna, pelsepesine we milli häsiýetine örän ýakyndyr.Onuň “Toý”, “Gyzlaryň okuwy” ýaly eserleri türkmen obasynyň hakyky keşbini, adamlaryň arasyndaky mähirli gatnaşyklary we täze durmuşa bolan ymtylyşy beýan edýär.Bäşim Nuraly diňe bir suratkeş däl, eýsem sazanda, şahyr we oýlap tapyjy hem bolupdyr. Ol öz suratlarynda “sazyň sesini” we “goşgyň ritmini” jemlemegi başarypdyr.
Eger Bäşim Nuraly sungatda milli sadylygy we durmuşylygy görkezen bolsa, Yzzat Gylyjow türkmen nakgaşçylygyna halkara derejesindäki estetika we täze reňk sazlaşygyny getirdi.
Onuň eserlerinde “türkmen gyrmyzysy”, “sary” we “mawy” reňkler täze bir many alýar. Ol türkmen sährasynyň yssy howasyny we halkyň gujurly ruhuny reňkler arkaly dünýä tanatdy.Yzzat Gylyjowyň “Türkmen gelinleri” ýa-da “Gowaça” ýaly eserleri diňe bir durmuş pursady däl-de, eýsem halkyň dowamlylygynyň we zähmetiniň belent simwolydyr.
Şu günki ýaş suratkeşler halypalaryň galdyran mirasyndan güýç alyp, ony döwrebap usullar bilen baýlaşdyrýarlar. Ýaşlaryň döredijiliginde halypalaryň täsirini birnäçe ugurda görmek bolar.Ýaşlar Yzzat Gylyjowyň reňk ulanmak usulyny (koloritini) dowam etdirip, ony sanly grafika we häzirki zaman abstrakt sungaty bilen utgaşdyrýarlar.Bäşim Nuralynyň adamyň içki dünýäsine we häsiýetine berýän ünsi şu günki ýaş portretçi suratkeşler üçin esasy okuw guralydyr.Halypalaryň taryhy şahsyýetleri janlandyryşyndan ylham alýan ýaşlar, türkmen eposlaryny täzeçe — 3D modelirleme we illýustrasiýa arkaly dünýä tanatmagy maksat edinýärler.
Bäşim Nuraly we Yzzat Gylyjow ýaly ussatlar türkmen sungatynyň binýadydyr. Olaryň mirasy könelmeýän we hemişe täze pikirleri berýän genji-hazynadyr. Ýaş suratkeşleriň olardan alýan nusgasy bolsa milli sungatymyzyň bakylygyny we dünýä medeniýetindäki özboluşly ornuny saklap galmagyna kepil geçýär.
Janmyradow Mergenmyrat
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň talyby
