RU
Dünýäniň iň uly dini binasy bolup, gadymy Kmer imperiýasynyň medeniýetiniň we güýjüniň nyşanydyr. Ägirt uly ybadathanalar toplumy. Angkor Wat, Kamboj Gadymy Kmer Imperiýasynyň Ruhy Beýikligi.Angkor Wat (Kmer dilinde “Şäher Ybadathanasy” manysyny berýär) — Kambojanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän we dünýäniň iň uly dini binasy hasaplanýan, uly we ägirt uly ybadathanalar toplumydyr. Gadymy Kmer imperiýasynyň medeniýetiniň, binagärliginiň we güýjüniň nyşany bolan bu ýer, diňe bir taryhy ýadygärlik däl, eýsem bütin Aziýa üçin ruhy we milli gymmatlygyň merjenidir.
Angkor Wat, XII asyryň birinji ýarymynda, Kmer imperiýasynyň şasy Surýawarman II tarapyndan gurlupdyr. Ilkibaşda Hinduizm hudaýy Wişnuwa bagyşlanyp, şanyň özüniň merhum bolandan soňky guburhanasy bolup hyzmat etmeli bolupdyr. Soňra, XIII asyrda ol Buddist ybadathanasyna öwrülipdir.Ybadathana 200 gektardan gowrak meýdany eýeleýär we daşky diwarlar, gowy suw çukury (roý) we birnäçe sany galereýalar bilen gurşalandyr. Onuň esasy aýratynlygy, Hindu kosmologiýasynda hudaýlaryň mesgeni hasaplanýan Meru dagyny aňladýan bäş sany beýik diňi bolan merkezi daş meýdançasyndan ybaratdyr.
Angkor Watyň binagärlik gözelligi, onuň diwarlaryny we galereýalaryny örtýän jikme-jik we köp sanly bas-relýeflerde (daşyň üstündäki çyzgylar) ýerleşýär.Iň esasy galereýalaryň diwarlarynda “Ramajana” we “Mahabharata” ýaly Hindu eposlaryndan, şeýle hem şa Surýawarman II-niň uruşlaryndan sahnalar görkezilýär.Ybadathananyň diwarlaryny bezeýän we 1800-den gowrakdygy çaklanylýan, asmanyň sany (deňiz perileri) hasaplanýan owadan tansçy aýallaryň (Apsaralaryň) heýkelleri binagärlige aýratyn çeperçilik berýär.
Angkor Wat, Angkor arheologiki sebitiniň diňe bir bölegidir. Bu sebitde, Angkor Wat-dan başga-da, Kmer imperiýasynyň paýtagtynyň beýleki uly ybadathanalary hem ýerleşýär: Ýakyndaky gadymy paýtagt, bu ýerde 200-den gowrak ýylgyryp duran ýüzleri şekillendirýän diňleri bolan Baýon Ybadathanasy ýerleşýär.Uly agaçlaryň kökleriniň we şahalarynyň daş diwarlary bilen berk birleşen ýeri, bu bolsa tebigatyň ynsan döreden binalarynyň üstünden gazanýan ýeňşiniň täsirli görnüşini döredýär.Angkor Wat 1992-nji ýylda UNESCO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi. Bu ýer, Kamboja üçin diňe bir syýahatçylyk nokady däl, eýsem milli buýsanjiň nyşanydyr we ýurduň baýdagynyň hem üstünde şekillendirilen ýeke-täk dini binadyr.
Angkor Wat-yň gurluşy Kmer halkynyň ägirt uly inženerçilik başarnygyny, çuňňur ruhy ynançlaryny we gadymy döwürdäki ykdysady güýjüni görkezýär. Häzirki wagtda, Günüň dogmagynyň ybadathananyň üstünden görünýän ajaýyp pursatyny synlamak üçin her ýyl millionlarça syýahatçy bu gadymy dünýä gelýär.
Öwezow Öwez
Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň Dil öwreniş bölüminiň 105-nji toparynyň talyby
